[572] Dvirattatirattañce bhikkhu senāya vasamānoti dve
tisso rattiyo vasamāno. Uyyodhikaṁ nāma yattha sampahāro
dissati. Balaggaṁ nāma ettakā hatthī ettakā assā ettakā
rathā ettakā pattī. Senābyūhaṁ nāma ito hatthī hontu
ito assā hontu ito rathā hontu ito pattikā hontu.
Anīkaṁ nāma hatthānīkaṁ assānīkaṁ rathānīkaṁ pattānīkaṁ. Tayo
hatthī pacchimaṁ hatthānīkaṁ. Tayo assā pacchimaṁ assānīkaṁ.
Tayo rathā pacchimaṁ rathānīkaṁ. Cattāro purisā sarahatthā pacchimaṁ
pattānīkaṁ.

[573] Dassanāya gacchati āpatti dukkaṭassa. Yattha ṭhito
passati āpatti pācittiyassa. Dassanūpacāraṁ vijahitvā punappunaṁ
passati āpatti pācittiyassa. Ekamekaṁ dassanāya gacchati
āpatti dukkaṭassa. Yattha ṭhito passati āpatti dukkaṭassa.
Dassanūpacāraṁ vijahitvā punappunaṁ passati āpatti dukkaṭassa.

[574] Anāpatti ārāme ṭhito passati bhikkhussa ṭhitokāsaṁ
vā nisinnokāsaṁ vā nipannokāsaṁ vā āgantvā sampahāro
dissati paṭipathaṁ gacchanto passati sati karaṇīye gantvā
Passati āpadāsu ummattakassa ādikammikassāti.
Dasamasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ.
Acelakavaggo pañcamo.
----------
Tassuddānaṁ
pūvaṁ 1 kathopanandassa tayaṁpaṭṭhākameva ca
mahānāmo pasenadi senā viddho ime dasāti.
-------
1 Sī. acelakaṁ uyyojañca sabhojanaṁ duve raho
sabhattañca bhesajjaṁ uyyuttaṁ senuyyodhikaṁ.
Surāpānavaggassa paṭhamasikkhāpadaṁ

[575] Tena samayena buddho bhagavā cetiyesu cārikaṁ caramāno
yena bhaddavatikā tena pāyāsi. Addasaṁsu kho gopālakā
pasupālakā kasakā 1 pathāvino bhagavantaṁ durato va āgacchantaṁ
disvāna bhagavantaṁ etadavocuṁ mā kho bhante bhagavā ambatitthaṁ
agamāsi ambatitthe bhante jaṭilassa assame nāgo paṭivasati
iddhimā āsīviso 2 ghoraviso so bhagavantaṁ mā viheṭhesīti.
Evaṁ vutte bhagavā tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho .pe.
Tatiyampi kho gopālakā pasupālakā kasakā 3 pathāvino bhagavantaṁ
etadavocuṁ mā kho bhante bhagavā ambatitthaṁ agamāsi ambatitthe
bhante jaṭilassa assame nāgo paṭivasati iddhimā āsīviso 4 ghoraviso
so bhagavantaṁ mā viheṭhesīti. Tatiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi.
Athakho bhagavā anupubbena cārikaṁ caramāno yena bhaddavatikā
tadavasari. Tatra sudaṁ bhagavā bhaddavatikāyaṁ viharati. Athakho
āyasmā sāgato yena ambatitthaṁ 5 jaṭilassa assamo tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā agyāgāraṁ pavisitvā tiṇasanthārakaṁ paññāpetvānisīdi 6
pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ
upaṭṭhapetvā. Addasā kho so nāgo āyasmantaṁ sāgataṁ
1-3 Ma. kassakā. 2-4 Ma. āsiviso. 5 Ma. ambatitthassa. Sī. Yu.
ambatitthakassa. 6 Ma. paññapetvā.
Paviṭṭhaṁ disvāna dukkhī 1 dummano padhūpāsi 2 . Āyasmāpi sāgato
padhūpāsi 2 . Athakho so nāgo makkhaṁ asahamāno pajjali.
Āyasmāpi sāgato tejodhātuṁ samāpajjitvā pajjali. Athakho
āyasmā sāgato tassa nāgassa tejasā tejaṁ pariyādayitvā 3
yena bhaddavatikā tenupasaṅkami. Athakho bhagavā bhaddavatikāyaṁ
yathābhirantaṁ viharitvā yena kosambī tena cārikaṁ pakkāmi.
Assosuṁ kho kosambikā upāsakā ayyo kira sāgato ambatitthakena
nāgena saddhiṁ saṅgāmesīti. Athakho bhagavā anupubbena
cārikaṁ caramāno yena kosambī tadavasari. Athakho kosambikā
upāsakā bhagavato paccuggamanaṁ karitvā yenāyasmā sāgato
tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāgataṁ abhivādetvā
ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho kosambikā upāsakā
āyasmantaṁ sāgataṁ etadavocuṁ kiṁ bhante ayyānaṁ dullabhañca
manāpañca kiṁ paṭiyādemāti. Evaṁ vutte chabbaggiyā bhikkhū
kosambike upāsake etadavocuṁ atthāvuso kāpotikā nāma
pasannā bhikkhūnaṁ dullabhā ca manāpā ca taṁ paṭiyādethāti.
Athakho kosambikā upāsakā ghare ghare kāpotikaṁ pasannaṁ
paṭiyādetvā 4 āyasmantaṁ sāgataṁ piṇḍāya carantaṁ 5 disvāna āyasmantaṁ
sāgataṁ etadavocuṁ pivatu bhante ayyo sāgato kāpotikaṁ pasannaṁ
1 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Ma. padhūpāyi. 3 Ma. pariyādiyitvā. 4 ito paraṁ
addasaṁsūti pāṭhena bhavitabbaṁ. 5 Ma. Yu. paviṭṭhaṁ.
Pivatu bhante ayyo sāgato kāpotikaṁ pasannanti. Athakho
āyasmā sāgato ghare ghare kāpotikaṁ pasannaṁ pivitvā nagaramhā
nikkhamanto nagaradvāre paripati. Athakho bhagavā sambahulehi
bhikkhūhi saddhiṁ nagaramhā nikkhamanto addasa āyasmantaṁ sāgataṁ
nagaradvāre paripatitaṁ disvāna bhikkhū āmantesi gaṇhatha bhikkhave
sāgatanti. Evaṁ bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paṭissuṇitvā
āyasmantaṁ sāgataṁ ārāmaṁ netvā yena bhagavā tena sīsaṁ
katvā nipātesuṁ. Athakho āyasmā sāgato parivattitvā yena
bhagavā tena pāde katvā seyyaṁ kappesi. Athakho bhagavā
bhikkhū āmantesi nanu bhikkhave sāgato tathāgate sagāravo ahosi
sappatissoti. Evaṁ bhante. Api nu kho bhikkhave sāgato etarahi
tathāgate sagāravo sappatissoti. No hetaṁ bhante. Nanu bhikkhave
sāgato ambatitthakena nāgena saṅgāmesīti. Evaṁ bhante. Api
nu kho bhikkhave sāgato etarahi pahoti deḍḍubhenapi 1 saddhiṁ
saṅgāmetunti. No hetaṁ bhante. Api nu kho bhikkhave taṁ pātabbaṁ
yaṁ pivitvā visaññī assāti. No hetaṁ bhante. Ananucchavikaṁ
bhikkhave sāgatassa ananulomikaṁ appaṭirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ
akaraṇīyaṁ kathaṁ hi nāma bhikkhave sāgato majjaṁ pivissati netaṁ
bhikkhave appasannānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya .pe.
1 Ma. Yu. nāgena.
Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha surāmerayapāne
pācittiyanti.

[576] Surā nāma piṭṭhasurā pūvasurā odanasurā kiṇṇapakkhittā
sambhārasaṁyuttā. Merayo nāma pupphāsavo phalāsavo madhvāsavo
guḷāsavo sambhārasaṁyutto. Piveyyāti 1 antamaso kusaggenapi
pivati āpatti pācittiyassa.

[577] Majje majjasaññī pivati āpatti pācittiyassa.
Majje vematiko pivati āpatti pācittiyassa. Majje amajjasaññī
pivati āpatti pācittiyassa. Amajje majjasaññī āpatti
dukkaṭassa. Amajje vematiko āpatti dukkaṭassa. Amajje
amajjasaññī anāpatti.

[578] Anāpatti amajjañca hoti majjavaṇṇaṁ majjagandhaṁ
majjarasaṁ taṁ pivati sūpasaṁpāke maṁsasaṁpāke telasaṁpāke āmalakaphāṇite
amajjaṁ ariṭṭhaṁ pivati ummattakassa ādikammikassāti.
Paṭhamasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ.
--------
1 ayaṁ pāṭho vicāretabbo mātikāyaṁ anāgatattā.
Dutiyasikkhāpadaṁ

[579] Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā
bhikkhū sattarasavaggiyaṁ bhikkhuṁ aṅgulipatodakena hāsesuṁ. So bhikkhu
uttasanto anassāsako kālamakāsi. Ye te bhikkhū appicchā .pe.
Te ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi nāma chabbaggiyā
bhikkhū bhikkhuṁ aṅgulipatodakena hāsessantīti .pe. Saccaṁ kira tumhe
bhikkhave bhikkhuṁ aṅgulipatodakena hāsethāti. Saccaṁ bhagavāti. Vigarahi
buddho bhagavā kathaṁ hi nāma tumhe moghapurisā bhikkhuṁ aṅgulipatodakena
hāsessatha netaṁ moghapurisā appasannānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ
vā bhiyyobhāvāya .pe. Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ
uddiseyyātha aṅgulipatodake pācittiyanti.

[580] Aṅgulipatodako nāma aṅguliyāpi tudanti 1 .
Upasampanno upasampannaṁ hassādhippāyo 2 kāyena kāyaṁ āmasati
āpatti pācittiyassa.

[581] Upasampanne upasampannasaññī aṅgulipatodakena hāseti
āpatti pācittiyassa. Upasampanne vematiko aṅgulipatodakena
hāseti āpatti pācittiyassa. Upasampanne anupasampannasaññī
1 Ma. idaṁ pāṭhadvayaṁ natthi. 2 Ma. hasādhippāyo. Yu. hāsādhippāyo.
Aṅgulipatodakena hāseti āpatti pācittiyassa.