[558] Ekaṁ samayaṁ āyasmā kāmabhū macchikāsaṇḍe viharati
ambāṭakavane. Atha kho citto gahapati yenāyasmā kāmabhū
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṁ kāmabhuṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho cittaṁ gahapatiṁ āyasmā
kāmabhū etadavoca vuttamidaṁ gahapati
nelaṅgo setapacchādo ekāro vattatī ratho
anīghaṁ passa āyantaṁ chinnasotaṁ abandhananti.

[559] Imassa nu kho gahapati saṅkhittena bhāsitassa kathaṁ
vitthārena attho daṭṭhabboti. Kiṁ nu kho etaṁ bhante bhagavatā
bhāsitanti. Evaṁ gahapatīti. Tenahi bhante muhuttaṁ āgamehi
yāvassa atthaṁ pekkhāmīti. Atha kho citto gahapati muhuttaṁ
tuṇhī hutvā āyasmantaṁ kāmabhuṁ etadavoca nelaṅganti kho bhante
sīlānametaṁ adhivacanaṁ. Setapacchādoti kho bhante vimuttiyā etaṁ
adhivacanaṁ. Ekāroti kho bhante satiyā etaṁ adhivacanaṁ. Vattatīti
kho bhante abhikkamapaṭikkamassetaṁ adhivacanaṁ. Rathoti kho bhante
imassetaṁ cātummahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṁ mātāpettikasambhavassa
odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammassa.
Rāgo kho bhante nīgho doso nīgho moho nīgho te khīṇāsavassa
bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ
anuppādadhammā tasmā khīṇāsavo bhikkhu anīghoti vuccati.
Āyantanti kho bhante arahato etaṁ adhivacanaṁ. Sototi kho
bhante taṇhāyetaṁ adhivacanaṁ sā khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā
ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ anuppādadhammā
tasmā khīṇāsavo bhikkhu chinnasototi vuccati. Rāgo kho 1 bhante
bandhanaṁ doso bandhanaṁ moho bandhanaṁ te khīṇāsavassa bhikkhuno
pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ anuppādadhammā
tasmā khīṇāsavo bhikkhu abandhanoti vuccati. Iti kho
bhante yantaṁ bhagavatā vuttaṁ
nelaṅgo setapacchādo ekāro vattatī ratho
anīghaṁ passa āyantaṁ chinnasotaṁ abandhananti.
Imassa khohaṁ bhante bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena
atthaṁ ājānāmīti. Lābhā te gahapati suladdhaṁ te gahapati
yassa te gambhīre buddhavacane paññācakkhu kamatīti. Pañcamaṁ.

[560] Ekaṁ samayaṁ āyasmā kāmabhū macchikasaṇḍe viharati
ambāṭakavane. Atha kho citto gahapati yenāyasmā kāmabhū
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṁ kāmabhuṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho citto gahapati āyasmantaṁ
kāmabhuṁ etadavoca kati nu kho bhante saṅkhārāti. Tayo kho
gahapati saṅkhārā kāyasaṅkhāro vacīsaṅkhāro cittasaṅkhāroti.

[561] Sādhu bhanteti kho citto gahapati āyasmato kāmabhussa
1 Yu. khosaddo natthi.
Bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṁ kāmabhuṁ uttariṁ pañhaṁ
apucchi katamo pana bhante kāyasaṅkhāro katamo vacīsaṅkhāro
katamo cittasaṅkhāroti. Assāsapassāsā kho gahapati kāyasaṅkhāro
vitakkavicārā vacīsaṅkhāro saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāroti.

[562] Sādhu bhanteti kho citto gahapati uttariṁ pañhaṁ
apucchi kasmā pana bhante assāsapassāsā kāyasaṅkhāro kasmā
vitakkavicārā vacīsaṅkhāro kasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāroti.
Assāsapassāsā kho gahapati kāyikā ete dhammā
kāyapaṭibaddhā tasmā assāsapassāsā kāyasaṅkhāro. Pubbe
kho gahapati vitakketvā vicāretvā pacchā vācaṁ bhindati tasmā
vitakkavicārā vacīsaṅkhāro. Saññā ca vedanā ca cetasikā
ete dhammā cittapaṭibaddhā tasmā saññā ca vedanā ca
cittasaṅkhāroti.

[563] Sādhu .pe. Pañhaṁ apucchi kathampana bhante
saññāvedayitanirodhasamāpatti hotīti. Na kho gahapati saññāvedayitanirodhaṁ
samāpajjantassa bhikkhuno evaṁ hoti ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ
samāpajjissanti vā ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjāmīti vā
ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ samāpannoti vā. Athakhvassa pubbe va
tathā cittaṁ bhāvitaṁ hoti yantaṁ tathattāya upanetīti.

[564] Sādhu .pe. Pañhaṁ apucchi saññāvedayitanirodhaṁ
Samāpajjantassa pana bhante bhikkhuno katame dhammā paṭhamaṁ nirujjhanti
yadi vā kāyasaṅkhāro yadi vā vacīsaṅkhāro yadi vā cittasaṅkhāroti.
Saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjantassa kho gahapati bhikkhuno vacīsaṅkhāro
paṭhamaṁ nirujjhati tato kāyasaṅkhāro tato cittasaṅkhāroti.

[565] Sādhu .pe. Pañhaṁ apucchi yvāyaṁ bhante mato
kālakato yo cāyaṁ bhikkhu saññāvedayitanirodhaṁ samāpanno imesaṁ kiṁ
nānākaraṇanti. Yvāyaṁ gahapati mato kālakato tassa kāyasaṅkhāro
niruddho paṭippassaddho vacīsaṅkhāro niruddho paṭippassaddho cittasaṅkhāro
niruddho paṭippassaddho āyuparikkhīṇo usmā vūpasantā
indriyāni viparibhinnāni. Yo ca khvāyaṁ gahapati bhikkhu saññāvedayitanirodhaṁ
samāpanno tassapi kāyasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho
vacīsaṅkhāro niruddho paṭippassaddho cittasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho
āyuaparikkhīṇo usmā avūpasantā indriyāni vippasannāni.
Yvāyaṁ gahapati mato kālakato yo cāyaṁ bhikkhu
saññāvedayitanirodhaṁ samāpanno idaṁ nesaṁ nānākaraṇanti.

[566] Sādhu .pe. Uttariṁ pañhaṁ apucchi kathampana bhante
saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhānaṁ hotīti. Na kho gahapati
saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa bhikkhuno evaṁ hoti
ahaṁ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahissanti vā ahaṁ saññāvedayita-
nirodhasamāpattiyā vuṭṭhahāmīti vā ahaṁ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā
Vuṭṭhitoti vāti. Athakhvassa pubbe va tathā cittaṁ
bhāvitaṁ hoti yantaṁ tathattāya upanetīti.

[567] Sādhu bhante .pe. Uttariṁ pañhaṁ apucchi
saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa pana bhante bhikkhuno katame
dhammā paṭhamaṁ uppajjanti yadi vā kāyasaṅkhāro yadi vā vacīsaṅkhāro
yadi vā cittasaṅkhāroti 1 . Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā
vuṭṭhahantassa kho 2 gahapati bhikkhuno cittasaṅkhāro paṭhamaṁ uppajjati
tato kāyasaṅkhāro tato vacīsaṅkhāroti.