[538] Tena kho pana samayena citto gahapati migapathakaṁ anuppatto
hoti kenacideva karaṇīyena. Assosi kho citto gahapati
sambahulānaṁ kira therānaṁ bhikkhūnaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ
maṇḍalamāḷe sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi
saññojananti vā āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā
nānatthā nānābyañjanā udāhu ekatthā byañjanameva nānanti.
Tatrekaccehi therehi bhikkhūhi evaṁ byākataṁ saññojananti vā
1 Ma. Yu. cittasaṁyuttaṁ.
Āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā nānatthā ceva
nānābyañjanā cāti. Ekaccehi therehi bhikkhūhi evaṁ byākataṁ
saññojananti vā āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā
ekatthā byañjanameva nānanti.

[539] Atha kho citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinno kho citto gahapati there bhikkhū etadavoca sutametaṁ 1 bhante
sambahulānaṁ kira therānaṁ bhikkhūnaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ
maṇḍalamāḷe sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi
saññojananti vā āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā
nānatthā nānābyañjanā udāhu ekatthā byañjanameva nānanti.
Ekaccehi therehi bhikkhūhi evaṁ byākataṁ saññojananti vā āvuso
saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā
cāti. Ekaccehi therehi bhikkhūhi evaṁ byākataṁ saññojananti vā
āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā ekatthā byañjanameva
nānanti. Evaṁ gahapatīti. Saññojananti vā bhante saññojaniyā
dhammāti vā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca.
Tenahi bhante upamaṁ 2 karissāmi. Upamāyapidhekacce viññū purisā
bhāsitassa atthaṁ ājānanti.

[540] Seyyathāpi bhante kāḷo ca balibaddo 3 odāto ca
1 Ma. sutaṁ metaṁ. 2 Ma. Yu. upamaṁ vo. 3 Yu. balivaddo. evamuparipi.
Balibaddo ekena dāmena vā yottena vā saṁyuttā assu.
Yo nu kho evaṁ vadeyya kāḷo balibaddo odātassa balibaddassa
saññojanaṁ odāto balibaddo kāḷassa balibaddassa saññojananti.
Sammā nu kho so vadamāno vadeyyāti. No hetaṁ
gahapati. Na kho gahapati kāḷo balibaddo odātassa balibaddassa
saññojanaṁ napi odāto balibaddo kāḷassa balibaddassa saññojanaṁ
yena kho te ekena dāmena vā yottena vā saṁyuttā taṁ
tattha saññojananti. Evameva kho bhante na cakkhu rūpānaṁ
saññojanaṁ na rūpā cakkhussa saññojanaṁ yañca tattha tadubhayaṁ
paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saññojanaṁ. Na sotaṁ
saddānaṁ. Na ghānaṁ gandhānaṁ. Na jivhā rasānaṁ. Na kāyo
phoṭṭhabbānaṁ saññojanaṁ na phoṭṭhabbā kāyassa saññojanaṁ yañca
tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saññojanaṁ.
Na mano dhammānaṁ saññojanaṁ na dhammā manassa saññojanaṁ
yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha
saññojananti. Lābhā te gahapati suladdhaṁ te gahapati yassa
te gambhīre buddhavacane paññācakkhu kamatīti. Paṭhamaṁ.

[541] Ekaṁ samayaṁ sambahulā therā bhikkhū macchikāsaṇḍe viharanti
ambāṭakavane. Atha kho citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi
Ekamantaṁ nisinno kho citto gahapati there bhikkhū etadavoca
adhivāsentu me bhante therā svātanāya bhattanti. Adhivāsesuṁ
kho therā bhikkhū tuṇhībhāvena. Atha kho citto gahapati therānaṁ
bhikkhūnaṁ adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā there bhikkhū abhivādetvā
padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

[542] Atha kho therā bhikkhū tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ
nivāsetvā pattacīvaramādāya yena cittassa gahapatino nivesanaṁ
tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṁsu. Atha kho
citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho
citto gahapati āyasmantaṁ theraṁ etadavoca dhātunānattaṁ dhātunānattanti
bhante thera vuccati kittāvatā nu kho bhante dhātunānattaṁ
vuttaṁ bhagavatāti.

[543] Evaṁ vutte āyasmā thero tuṇhī ahosi. Dutiyampi
kho citto gahapati āyasmantaṁ theraṁ etadavoca dhātunānattaṁ dhātunānattanti
bhante thera vuccati kittāvatā nu kho bhante dhātunānattaṁ
vuttaṁ bhagavatāti. Dutiyampi kho āyasmā thero tuṇhī ahosi.
Tatiyampi kho citto gahapati āyasmantaṁ theraṁ etadavoca dhātunānattaṁ
dhātunānattanti bhante thera vuccati kittāvatā nu kho bhante dhātunānattaṁ
vuttaṁ bhagavatāti. Tatiyampi kho āyasmā thero tuṇhī ahosi.

[544] Tena kho pana samayena āyasmā isidatto tasmiṁ
bhikkhusaṅghe sabbanavako hoti. Atha kho āyasmā isidatto
āyasmantaṁ theraṁ etadavoca byākaromahaṁ bhante thera cittassa
gahapatino etaṁ pañhanti. Byākarohi tvaṁ [1]- isidatta cittassa
gahapatino etaṁ pañhanti. Evaṁ hi tvaṁ gahapati pucchasi dhātunānattaṁ
dhātunānattanti bhante thera vuccati kittāvatā nu kho
bhante dhātunānattaṁ vuttaṁ bhagavatāti. Evaṁ bhante. Idaṁ kho
gahapati dhātunānattaṁ vuttaṁ bhagavatā. Cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu
.pe. Manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu.
Ettāvatā kho gahapati dhātunānattaṁ vuttaṁ bhagavatāti.

[545] Atha kho citto gahapati āyasmato isidattassa bhāsitaṁ
abhinanditvā anumoditvā there bhikkhū paṇītena khādanīyena bhojanīyena
sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho therā bhikkhū bhuttāvino
onītapattapāṇino uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu. Atha kho āyasmā
thero āyasmantaṁ isidattaṁ etadavoca sādhu kho tvaṁ āvuso
isidatta eso pañho paṭibhāsi neso pañho maṁ paṭibhāsi
tenahāvuso isidatta yadā aññathāpi evarūpo pañho āgaccheyya
taññevettha paṭibhāseyyāsīti 2 . Dutiyaṁ.

[546] Ekaṁ samayaṁ sambahulā therā bhikkhū macchikāsaṇḍe
viharanti ambāṭakavane. Atha kho citto gahapati yena therā
1 Ma. āvuso. 2 Yu. patibhāseyyāti.
Bhikkhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho citto gahapati there
bhikkhū etadavoca adhivāsentu me bhante therā svātanāya bhattanti.
Adhivāsesuṁ kho therā bhikkhū tuṇhībhāvena. Atha kho citto
gahapati therānaṁ bhikkhūnaṁ adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā there
bhikkhū abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

[547] Atha kho therā bhikkhū tassā rattiyā accayena
pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena cittassa gahapatissa
nivesanaṁ tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṁsu.
Atha kho citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno
kho citto gahapati āyasmantaṁ theraṁ etadavoca yā imā bhante
thera anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti sassato lokoti vā
asassato lokoti vā antavā lokoti vā anantavā lokoti
vā taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā
hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti
vā hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā neva hoti
na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā. (yāni cimāni dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni
brahmajāle bhaṇitāni). Imā nu kho bhante diṭṭhiyo
kismiṁ sati honti kismiṁ asati na hontīti.