[228] Katamañca bhikkhave navakammaṁ. Yaṁ kho bhikkhave etarahi
kammaṁ karoti kāyena vācāya manasā. Idaṁ vuccati bhikkhave navakammaṁ.

[229] Katamo ca bhikkhave kammanirodho. Yo kho bhikkhave
kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammassa nirodhā vimuttiṁ phusati. Ayaṁ
vuccati bhikkhave kammanirodho.

[230] Katamā ca bhikkhave kammanirodhagāminī paṭipadā. Ayameva
ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Seyyathīdaṁ. Sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo
sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati
sammāsamādhi. Ayaṁ vuccati bhikkhave kammanirodhagāminī paṭipadā.

[231] Iti kho bhikkhave desitaṁ vo 1 mayā purāṇakammaṁ desitaṁ
navakammaṁ desito kammanirodho desitā kammanirodhagāminī paṭipadā.
1 Ma. ayaṁ pāṭho natki.
Yaṁ kho bhikkhave satthārā karaṇīyaṁ sāvakānaṁ hitesinā anukampakena
anukampaṁ upādāya kataṁ kho mayā 1 . Etāni bhikkhave rukkhamūlāni
etāni suññāgārāni. Byāyatha 2 bhikkhave mā pamādattha mā
pacchā vippaṭisārino ahuvattha ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanīti.
Paṭhamaṁ.

[232] Nibbānasappāyaṁ vo bhikkhave paṭipadaṁ desissāmi taṁ
suṇātha .pe. Katamā ca sā bhikkhave nibbānasappāyā paṭipadā.
Idha bhikkhave bhikkhu cakkhuṁ aniccanti passati rūpā aniccāti
passati cakkhuviññāṇaṁ aniccanti passati cakkhusamphasso aniccoti
passati yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā
dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi aniccanti passati .pe.
Jivhā aniccāti passati rasā aniccāti passati jivhāviññāṇaṁ
aniccanti passati jivhāsamphasso aniccoti passati yampidaṁ
jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā
adukkhamasukhaṁ vā tampi aniccanti passati .pe. Mano aniccoti
passati dhammā aniccāti passati manoviññāṇaṁ aniccanti
passati manosamphasso aniccoti passati yampidaṁ manosamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā
tampi aniccanti passati. Ayaṁ kho sā bhikkhave nibbānasappāyā
paṭipadāti. Dutiyaṁ.
1 Ma. Yu. kataṁ vo taṁ mayā. 2 Ma. Yu. jhāyatha.

[233] Nibbānasappāyaṁ vo bhikkhave paṭipadaṁ desissāmi taṁ
suṇātha .pe. Katamā ca sā bhikkhave nibbānasappāyā paṭipadā.
Idha bhikkhave bhikkhu 1 cakkhuṁ dukkhanti passati rūpā dukkhāti passati
cakkhuviññāṇaṁ dukkhanti passati cakkhusamphasso dukkhoti passati
yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā
adukkhamasukhaṁ vā tampi dukkhanti passati .pe. Jivhā dukkhāti
passati .pe. Mano dukkhoti passati dhammā dukkhāti passati
manoviññāṇaṁ dukkhanti passati manosamphasso dukkhoti passati
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā
adukkhamasukhaṁ vā tampi dukkhanti passati. Ayaṁ kho sā bhikkhave
nibbānasappāyā paṭipadāti. Tatiyaṁ.

[234] Nibbānasappāyaṁ vo bhikkhave paṭipadaṁ desissāmi taṁ
suṇātha .pe. Katamā ca sā bhikkhave nibbānasappāyā paṭipadā.
Idha bhikkhave bhikkhu cakkhuṁ anattāti passati rūpā anattāti
passati cakkhuviññāṇaṁ anattāti passati cakkhusamphasso anattāti
passati yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā
dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi anattāti passati .pe.
Jivhā anattāti passati .pe. Mano anattāti passati dhammā
anattāti passati manoviññāṇaṁ anattāti passati manosamphasso
anattāti passati yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ
1 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
Sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi anattāti passati.
Ayaṁ kho sā bhikkhave nibbānasappāyā paṭipadāti. Catutthaṁ.

[235] Nibbānasappāyaṁ vo bhikkhave paṭipadaṁ desissāmi taṁ
suṇātha .pe. Katamā ca sā bhikkhave nibbānasappāyā paṭipadā.
Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave cakkhuṁ niccaṁ vā aniccaṁ vāti. Aniccaṁ
bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ bhante.
Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ
etaṁ mama esohamasmi eso me attāti. No hetaṁ
bhante. Rūpā niccā vā aniccā vāti. Aniccā bhante.
Cakkhuviññāṇaṁ cakkhusamphasso .pe. Yampidaṁ manosamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi
niccaṁ vā aniccaṁ vāti. Aniccaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ
vā taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ
kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi
eso me attāti. No hetaṁ bhante. Evaṁ passaṁ bhikkhave
sutavā ariyasāvako cakkhusmiṁpi nibbindati rūpesupi nibbindati
cakkhuviññāṇepi nibbindati .pe. Yampidaṁ manosamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tasmiṁpi
nibbindati nibbindaṁ virajjati virāgā vimuccati .pe. Nāparaṁ
itthattāyāti pajānāti 1 . Ayaṁ kho sā bhikkhave nibbānasappāyā
1 Yu. itisaddo atthi.
Paṭipadāti. Pañcamaṁ.

[236] Anantevāsikamidaṁ bhikkhave brahmacariyaṁ vussati anācariyakaṁ.
Sāntevāsiko 1 bhikkhave bhikkhu sācariyako dukkhaṁ na phāsu 2 viharati
anantevāsiko bhikkhave bhikkhu anācariyako sukhaṁ phāsu 2 viharati.
Kathañca bhikkhave 3 bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu 2
viharati. Idha bhikkhave bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjanti
pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saññojaniyā tyāssa 4
anto vasanti antassa vasanti 5 pāpakā akusalā dhammāti
tasmā sāntevāsikoti vuccati. Te naṁ samudācaranti [6]- pāpakā
akusalā dhammāti tasmā sācariyakoti vuccati .pe. Puna caparaṁ
bhikkhave bhikkhuno jivhāya rasaṁ sāyitvā uppajjanti pāpakā akusalā
dhammā sarasaṅkappā saññojaniyā tyāssa anto vasanti antassa
vasanti pāpakā akusalā dhammāti tasmā sāntevāsikoti vuccati.
Te naṁ samudācaranti pāpakā akusalā dhammāti tasmā sācariyakoti
vuccati .pe. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhuno manasā dhammaṁ viññāya
uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saññojaniyā
tyāssa anto vasanti antassa vasanti pāpakā akusalā
dhammāti tasmā sāntevāsikoti vuccati. Te naṁ samudācaranti
pāpakā akusalā dhammāti tasmā sācariyakoti vuccati. Evaṁ
1 Ma. Yu. santevāsiko. evamuparipi. 2 Yu. phāsuṁ. 3 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
4 Yu. tayassa. evamuparipi. 5 Sī. anvāssavanti. 6 Ma. Yu. samudācaranti
naṁ. evamuparipi.
Kho bhikkhave bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu
viharati.

[237] Kathañca bhikkhave [1]- anantevāsiko anācariyako sukhaṁ phāsu
viharati. Idha bhikkhave bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā na uppajjanti
pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saññojaniyā tyāssa na
anto vasanti nāssa anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti
tasmā anantevāsikoti vuccati. Netaṁ 2 samudācaranti [3]- pāpakā
akusalā dhammāti tasmā anācariyakoti vuccati .pe. Puna caparaṁ
bhikkhave bhikkhuno jivhāya rasaṁ sāyitvā na uppajjanti pāpakā
akusalā dhammā sarasaṅkappā saññojaniyā tyāssa na anto
vasanti nāssa anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti tasmā
anantevāsikoti vuccati. Netaṁ samudācaranti pāpakā akusalā
dhammāti tasmā anācariyakoti vuccati .pe. Puna caparaṁ bhikkhave
bhikkhuno manasā dhammaṁ viññāya na uppajjanti pāpakā akusalā dhammā
sarasaṅkappā saññojaniyā tyāssa na anto vasanti nāssa
anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti tasmā anantevāsikoti
vuccati. Netaṁ samudācaranti pāpakā akusalā dhammāti tasmā
anācariyakoti vuccati. Evaṁ kho bhikkhave bhikkhu anantevāsiko
anācariyako sukhaṁ phāsu viharati. Anantevāsikamidaṁ bhikkhave brahmacariyaṁ
1 Ma. bhikkhu. 2 Sī. Ma. sabbavāresu te naṁ na iti pāṭhā dissanti.
3 Ma. Yu. na samudācaranti naṁ. evamuparipi.
Vussati 1 anācariyakaṁ. Sāntevāsiko bhikkhave bhikkhu sācariyako dukkhaṁ
na phāsu viharati anantevāsiko bhikkhave bhikkhu anācariyako sukhaṁ
phāsu viharatīti. Chaṭṭhaṁ.