พุทธธรรมสงฆ์
บันทึกแบบเก่าจะเลิกใช้งานใน 15/08/2026 สํารองข้อมูลไว้ด้วยครับ
Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[238] Sace vo bhikkhave aññatitthiyā paribbājakā evaṁ
puccheyyuṁ kimatthiyaṁ āvuso samaṇe gotame brahmacariyaṁ vussatīti.
Evaṁ puṭṭhā tumhe bhikkhave tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ
evaṁ byākareyyātha dukkhassa kho āvuso pariññāya bhagavati
brahmacariyaṁ vussatīti. Sace pana vo bhikkhave aññatitthiyā
paribbājakā evaṁ puccheyyuṁ katamaṁ pana āvuso dukkhaṁ yassa
pariññāya samaṇe gotame brahmacariyaṁ vussatīti. Evaṁ puṭṭhā
tumhe bhikkhave tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ
byākareyyātha cakkhuṁ kho āvuso dukkhaṁ tassa pariññāya bhagavati
brahmacariyaṁ vussati rūpā dukkhā tesaṁ pariññāya bhagavati
brahmacariyaṁ vussati cakkhuviññāṇaṁ dukkhaṁ tassa pariññāya
bhagavati brahmacariyaṁ vussati cakkhusamphasso dukkho tassa pariññāya
bhagavati brahmacariyaṁ vussati yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati
vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi dukkhaṁ tassa
pariññāya bhagavati brahmacariyaṁ vussati .pe. Jivhā dukkhā mano
dukkho tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṁ vussati .pe.
Yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā
1 Yu. vuccati.
Adukkhamasukhaṁ vā tampi dukkhaṁ tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṁ
vussati. Idaṁ kho āvuso dukkhassa 1 pariññāya bhagavati brahmacariyaṁ
vussatīti. Evaṁ puṭṭhā tumhe bhikkhave tesaṁ aññatitthiyānaṁ
paribbājakānaṁ evaṁ byākareyyāthāti. Sattamaṁ.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[239] Atthi nu kho bhikkhave pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma
bhikkhu aññatreva saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā
aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ
byākareyya khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ
itthattāyāti pajānātīti 2 . Bhagavaṁmūlakā no bhante dhammā
bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā. Sādhu vata bhante bhagavantaṁyeva paṭibhātu
etassa bhāsitassa attho bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantīti.
Tenahi bhikkhave suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ
bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca
atthi bhikkhave pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma bhikkhu aññatreva
saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā
aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ byākareyya
khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
pajānātīti.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[240] Katamo ca bhikkhave pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma
bhikkhu aññatreva saddhāya .pe. Aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā
1 Ma. Yu. dukkhaṁ yassa. 2 Ma. pajānāmīti. evamuparipi.
Aññaṁ byākaroti khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ
nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti. Idha bhikkhave bhikkhu cakkhunā rūpaṁ
disvā santaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ atthi me ajjhattaṁ
rāgadosamohoti pajānāti asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ
natthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti. Yantaṁ bhikkhave
bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā santaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ
atthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti asantaṁ vā
ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ natthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti
pajānāti. Api nu khome 1 bhikkhave dhammā saddhāya vā veditabbā
ruciyā vā veditabbā anussavena vā veditabbā ākāraparivitakkena
vā veditabbā diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbāti. No hetaṁ
bhante. Nanume bhikkhave dhammā paññāya disvā veditabbāti. Evaṁ
bhante. Ayampi 2 kho bhikkhave pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma
bhikkhu aññatreva saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā
aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ
byākaroti khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ
itthattāyāti pajānāti 3 .pe.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[241] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu jivhāya rasaṁ sāyitvā santaṁ
vā ajjhattaṁ .pe. Rāgadosamohoti pajānāti asantaṁ vā
ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ natthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti
1 Ma. khosaddo natthi. 2 Ma. Yu. ayaṁkho. evamuparipi. 3 Ma. pajānāmīti.
evamuparipi.
Pajānāti. Yantaṁ bhikkhave bhikkhu 1 jivhāya rasaṁ sāyitvā santaṁ vā
ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ atthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti
pajānāti asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ natthi me ajjhattaṁ
rāgadosamohoti pajānāti. Api nu khome bhikkhave dhammā saddhāya
vā veditabbā ruciyā vā veditabbā anussavena vā veditabbā
ākāraparivitakkena vā veditabbā diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbāti.
No hetaṁ bhante. Nanume bhikkhave dhammā paññāya disvā
veditabbāti. Evaṁ bhante. Ayampi kho bhikkhave bhikkhu 1 pariyāyo
yaṁ pariyāyaṁ āgamma bhikkhu aññatreva saddhāya aññatra ruciyā
aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā
aññaṁ byākaroti khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ
kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti .pe.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[242] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu manasā dhammaṁ viññāya santaṁ
vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ atthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti
pajānāti asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ natthi me ajjhattaṁ
rāgadosamohoti pajānāti. Yantaṁ bhikkhave bhikkhu manasā dhammaṁ
viññāya santaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ atthi me ajjhattaṁ
rāgadosamohoti pajānāti asantaṁ vā ajjhattaṁ rāgadosamohaṁ
natthi me ajjhattaṁ rāgadosamohoti pajānāti. Api nu khome
bhikkhave dhammā saddhāya vā veditabbā ruciyā vā veditabbā
1 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
Anussavena vā veditabbā ākāraparivitakkena vā veditabbā
diṭṭhinijjhānakkhantiyā vā veditabbāti. No hetaṁ bhante.
Nanume bhikkhave dhammā paññāya disvā veditabbāti. Evaṁ
bhante. Ayampi kho bhikkhave pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma
bhikkhu aññatreva saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā
aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā aññaṁ
byākaroti khīṇā khāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ
itthattāyāta pajānātīti. Aṭṭhamaṁ.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[243] Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami
.pe. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
indriyasampanno indriyasampannoti bhante vuccati kittāvatā
nu kho bhante indriyasampanno hotīti. Cakkhundriye ce bhikkhu
udayabbayānupassī viharanto cakkhundriye nibbindati .pe. Jivhindriye
ce bhikkhu udayabbayānupassī viharanto jivhindriye nibbindati .pe.
Manindriye ce bhikkhu udayabbayānupassī viharanto manindriye nibbindati
nibbindaṁ virajjati .pe. Vimuttamiti ñāṇaṁ hoti. Khīṇā jāti
vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānāti.
Ettāvatā kho bhikkhu indriyasampanno hotīti. Navamaṁ.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[244] Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami
.pe. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
Dhammakathiko dhammakathikoti bhante vuccati kittāvatā nu kho bhante
dhammakathiko hotīti. Cakkhussa ce bhikkhave 1 bhikkhu nibbidāya virāgāya
nirodhāya dhammaṁ deseti dhammakathiko bhikkhūti alaṁ vacanāya.
Cakkhussa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti
dhammānudhammapaṭipanno bhikkhūti alaṁ vacanāya. Cakkhussa ce bhikkhu
nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti diṭṭhadhammanibbānapatto
bhikkhūti alaṁ vacanāya .pe. Jivhāya ce bhikkhu
nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti dhammakathiko bhikkhūti
alaṁ vacanāya .pe. Manassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya
dhammaṁ deseti dhammakathiko bhikkhūti alaṁ vacanāya. Manassa ce bhikkhu
nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti dhammānudhammapaṭipanno
bhikkhūti alaṁ vacanāya. Manassa ce bhikkhu nibbidā virāgā
nirodhā anupādā vimutto hoti diṭṭhadhammanibbānapatto bhikkhūti
alaṁ vacanāyāti. Dasamaṁ.
Navapurāṇavaggo pañcamo.
Tassuddānaṁ
kammaṁ cattāri sappāyā anantevāsikimatthiyā
atthi nu kho pariyāyo indriyakathikena vāti 2 .
1 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Ma. kathikena cāti. Yu. kathikena te dasāti.
Tatiyapaṇṇāsake vaggassuddānaṁ
yogakkhemi ca loko ca gahapati devadahena ca
navapurāṇena paññāsaṁ 1 tatiyaṁ tena vuccatīti.
--------------
1 Ma. paññāso tatiyo.
Nandikkhayavaggo paṭhamo

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[245] Aniccaṁyeva bhikkhave bhikkhu cakkhuṁ aniccanti passati
sāssa 1 hoti sammādiṭṭhi sammā passaṁ nibbindati nandikkhayā
rāgakkhayo rāgakkhayā nandikkhayo nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti
vuccati .pe. Aniccaṁyeva bhikkhave bhikkhu jivhaṁ aniccanti passati
sāssa hoti sammādiṭṭhi sammā passaṁ nibbindati nandikkhayā
rāgakkhayo .pe. Cittaṁ suvimuttanti vuccati .pe. Aniccaṁyeva
bhikkhave bhikkhu manaṁ aniccanti passati sāssa hoti sammādiṭṭhi
sammā passaṁ nibbindati nandikkhayā rāgakkhayo rāgakkhayā nandikkhayo
nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti vuccatīti. Paṭhamaṁ.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[246] Anicceyeva bhikkhave bhikkhu rūpe aniccāti passati
sāssa hoti sammādiṭṭhi sammā passaṁ nibbindati nandikkhayā
rāgakkhayo rāgakkhayā nandikkhayo nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti
vuccati. Anicceyeva bhikkhave bhikkhu sadde gandhe rase
phoṭṭhabbe dhamme aniccāti passati sāssa hoti sammādiṭṭhi
sammā passaṁ nibbindati nandikkhayā rāgakkhayo rāgakkhayā
nandikkhayo nandirāgakkhayā cittaṁ suvimuttanti vuccatīti. Dutiyaṁ.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[247] Cakkhuṁ bhikkhave yoniso manasikarotha cakkhuaniccatañca 2
1 Yu. sāyaṁ. 2 Ma. cakkhāniccatañca. Yu. cakkhaniccatañca. evamuparipi.
Yathābhūtaṁ samanupassatha. Cakkhuṁ bhikkhave bhikkhu yoniso manasikaronto
cakkhuaniccatañca yathābhūtaṁ samanupassanto cakkhusmiṁpi nibbindati
nandikkhayā rāgakkhayo rāgakkhayā nandikkhayo nandirāgakkhayā cittaṁ
suvimuttanti vuccati .pe. Jivhaṁ bhikkhave yoniso manasikarotha
jivhāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassatha. Jivhaṁ bhikkhave bhikkhu yoniso
manasikaronto jivhāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassanto jivhāyapi
nibbindati nandikkhayā rāgakkhayo rāgakkhayā nandikkhayo nandirāgakkhayā
cittaṁ suvimuttanti vuccati .pe. Manaṁ bhikkhave yoniso manasikarotha
manāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassatha. Manaṁ bhikkhave bhikkhu yoniso
manasikaronto manāniccatañca yathābhūtaṁ samanupassanto manasmiṁpi
nibbindati nandikkhayā rāgakkhayo rāgakkhayā nandikkhayo nandirāgakkhayā
cittaṁ suvimuttanti vuccatīti. Tatiyaṁ.