[218] Rūpārāmā bhikkhave devamanussā rūparatā rūpasamuditā
rūpavipariṇāmavirāganirodhā dukkhā bhikkhave devamanussā viharanti.
Saddārāmā gandhārāmā rasārāmā phoṭṭhabbārāmā dhammārāmā
bhikkhave devamanussā dhammaratā dhammasamuditā dhammavipariṇāmavirāganirodhā
dukkhā bhikkhave devamanussā viharanti. Tathāgato ca
kho bhikkhave arahaṁ sammāsambuddho rūpānaṁ samudayañca atthaṅgamañca
assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā na
rūpārāmo na rūparato na rūpasamudito rūpavipariṇāmavirāganirodhā
sukho bhikkhave tathāgato viharati. Saddānaṁ gandhānaṁ rasānaṁ
phoṭṭhabbānaṁ dhammānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca
nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā na dhammārāmo na dhammarato na
dhammasamudito dhammavipariṇāmavirāganirodhā sukho bhikkhave tathāgato
viharatīti. Catutthaṁ.

[219] Yaṁ bhikkhave na tumhākaṁ taṁ pajahatha taṁ vo pahīnaṁ
hitāya sukhāya bhavissati. Kiñca bhikkhave na tumhākaṁ. Cakkhuṁ
bhikkhave na tumhākaṁ taṁ pajahatha taṁ vo pahīnaṁ hitāya sukhāya
1 Ma. bhavarāgānusārībhi. 2 Ma. susambudho. 3 Ma. sambuddhumarahati.
Bhavissati .pe. Jivhā na tumhākaṁ taṁ pajahatha. Sā vo
pahīnā hitāya sukhāya bhavissati .pe. Mano na tumhākaṁ taṁ
pajahatha so vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati. Seyyathāpi
bhikkhave yaṁ imasmiṁ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ taṁ jano hareyya
vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṁ vā kareyya api nu tumhākaṁ
evamassa amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṁ vā
karotīti. No hetaṁ bhante. Taṁ kissa hetu. Na hi no etaṁ
bhante attā vā attaniyaṁ vāti. Evameva kho bhikkhave cakkhuṁ
na tumhākaṁ taṁ pajahatha taṁ vo pahīnaṁ hitāya sukhāya bhavissati
.pe. Jivhā na tumhākaṁ taṁ pajahatha sā vo pahīnā
hitāya sukhāya bhavissati .pe. Mano na tumhākaṁ taṁ pajahatha
so vo pahīno hitāya sukhāya bhavissatīti. Pañcamaṁ.

[220] Yaṁ bhikkhave na tumhākaṁ taṁ pajahatha taṁ vo pahīnaṁ
hitāya sukhāya bhavissati. Kiñca bhikkhave na tumhākaṁ. Rūpā
bhikkhave na tumhākaṁ te pajahatha te vo pahīnā hitāya sukhāya
bhavissanti. Saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā dhammā na
tumhākaṁ te pahajatha te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti.
Seyyathāpi bhikkhave yaṁ imasmiṁ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ .pe.
Evameva kho bhikkhave rūpā na tumhākaṁ te pajahatha te vo pahīnā
hitāya sukhāya bhavissanti. Saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā
Dhammā na tumhākaṁ te pajahatha te vo pahīnā hitāya sukhāya
bhavissantīti. Chaṭṭhaṁ.

[221] Cakkhuṁ bhikkhave aniccaṁ yopi hetu yopi paccayo
cakkhussa uppādāya sopi anicco aniccasambhūtaṁ bhikkhave cakkhu
kuto niccaṁ bhavissati .pe. Jivhā aniccā yopi hetu yopi
paccayo jivhāya uppādāya sopi anicco aniccasambhūtā bhikkhave
jivhā kuto niccā bhavissati .pe. Mano anicco yopi bhikkhave
hetu yopi paccayo manassa uppādāya sopi anicco aniccasambhūto
bhikkhave mano kuto nicco bhavissatīti. Evaṁ passaṁ bhikkhave
sutavā ariyasāvako cakkhusmiṁpi nibbindati .pe. Jivhāyapi nibbindati
.pe. Manasmiṁpi nibbindati nibbindaṁ virajjati virāgā vimuccati.
Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti. Khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ
kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti. Sattamaṁ.

[222] Cakkhuṁ bhikkhave dukkhaṁ yopi hetu yopi paccayo cakkhussa
uppādāya sopi dukkho dukkhasambhūtaṁ bhikkhave cakkhuṁ kuto sukhaṁ
bhavissati .pe. Jivhā dukkhā yopi hetu yopi paccayo jivhāya
uppādāya sopi dukkho dukkhasambhūtā bhikkhave jivhā kuto sukhā
bhavissati .pe. Mano dukkho yopi hetu yopi paccayo manassa
uppādāya sopi dukkho dukkhasambhūto bhikkhave mano kuto sukho
bhavissati. Evaṁ passaṁ .pe. Nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti.

[223] Cakkhuṁ bhikkhave anattā yopi hetu yopi paccayo
cakkhussa uppādāya sopi anattā anattasambhūtaṁ bhikkhave cakkhu 1
kuto attā bhavissati .pe. Jivhā anattā yopi hetu yopi
paccayo jivhāya uppādāya sopi anattā anattasambhūtā
bhikkhave jivhā kuto attā bhavissati .pe. Mano anattā
yopi hetu yopi paccayo manassa uppādāya sopi anattā
anattasambhūto bhikkhave mano kuto attā bhavissati. Evaṁ passaṁ
.pe. Nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti. Aṭṭhamaṁ.

[224] Rūpā bhikkhave aniccā yopi hetu yopi paccayo
rūpānaṁ uppādāya .pe. Sopi anicco aniccasambhūtā bhikkhave
rūpā kuto niccā bhavissanti. Saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā
dhammā aniccā yopi hetu yopi paccayo dhammānaṁ uppādāya sopi
anicco aniccasambhūtā bhikkhave dhammā kuto niccā bhavissanti.
Evaṁ passaṁ .pe. Nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti.

[225] Rūpā bhikkhave dukkhā yopi hetu yopi paccayo rūpānaṁ
uppādāya sopi dukkho dukkhasambhūtā bhikkhave rūpā kuto
sukhā bhavissanti. Saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā dhammā
dukkhā yopi hetu yopi paccayo dhammānaṁ uppādāya sopi
dukkho dukkhasambhūtā bhikkhave dhammā kuto sukhā bhavissanti.
Evaṁ passaṁ .pe. Nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti. Navamaṁ.
1 Yu. sabbattha cakkhuṁ.

[226] Rūpā bhikkhave anattā yopi hetu yopi paccayo rūpānaṁ
uppādāya so anattā anattasambhūtā bhikkhave rūpā kuto
attā bhavissanti. Saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā dhammā
anattā yopi hetu yopi paccayo dhammānaṁ uppādāya sopi
anattā anattasambhūtā bhikkhave dhammā kuto attā bhavissanti.
Evaṁ passaṁ bhikkhave sutavā ariyasāvako rūpesu nibbindati saddesu
gandhesu rasesu phoṭṭhabbesu dhammesu nibbindati nibbindaṁ
virajjati virāgā vimuccati. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
Khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
pajānātīti. Dasamaṁ.
Devadahavaggo catuttho.
Tassuddānaṁ
devadahakhaṇopaggayha 1 aggayha dve honti manasinā 2
hetunāpi tayo vuttā duve ajjhattabāhirāti.
--------
1 Ma. devadaho khaṇo rūpā dve na tumhākameva ca. Yu. devadahakhaṇo saṅgayha.
2 Yu. palāsinā.
Navapurāṇavaggo pañcamo

[227] Navapurāṇāni bhikkhave kammāni desissāmi kammanirodhañca
kammanirodhagāminiñca paṭipadaṁ taṁ suṇātha sādhukaṁ manasikarotha
bhāsissāmīti. Katamañca bhikkhave purāṇakammaṁ. Cakkhuṁ bhikkhave
purāṇakammaṁ abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ vedaniyaṁ daṭṭhabbaṁ .pe.
Jivhā purāṇakammā abhisaṅkhatā abhisañcetayitā vedaniyā daṭṭhabbā
.pe. Mano purāṇakammo abhisaṅkhato abhisañcetayito vedaniyo
daṭṭhabbo. Idaṁ vuccati bhikkhave purāṇakammaṁ.