[78] Atha kho āyasmā upavāṇo yena bhagavā tenupasaṅkami .pe.
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā upavāṇo bhagavantaṁ etadavoca
sandiṭṭhiko dhammo sandiṭṭhiko dhammoti bhante vuccati
kittāvatā nu kho bhante sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko
ehipassiko opanayiko paccattaṁ veditabbo viññūhīti.

[79] Idha pana upavāṇa bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā rūpapaṭisaṁvedī
ca hoti rūparāgapaṭisaṁvedī ca santañca ajjhattaṁ rūpesu rāgaṁ
atthi me ajjhattaṁ rūpesu rāgoti pajānāti. Yantaṁ upavāṇa
bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā rūpapaṭisaṁvedī ca hoti rūparāgapaṭisaṁvedī
ca santañca ajjhattaṁ rūpesu rāgaṁ atthi me ajjhattaṁ rūpesu
rāgoti pajānāti. Evampi kho upavāṇa sandiṭṭhiko dhammo
hoti akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṁ veditabbo
viññūhīti .pe.

[80] Puna caparaṁ upavāṇa bhikkhu jivhāya rasaṁ sāyitvā
rasapaṭisaṁvedī ca hoti rasarāgapaṭisaṁvedī ca santañca ajjhattaṁ rasesu
rāgaṁ atthi me ajjhattaṁ rasesu rāgoti pajānāti. Yantaṁ
upavāṇa bhikkhu jivhāya rasaṁ sāyitvā rasapaṭisaṁvedī ca hoti
Rasarāgapaṭisaṁvedī ca santañca ajjhattaṁ rasesu rāgaṁ atthi me
ajjhattaṁ rasesu rāgoti pajānāti. Evampi kho upavāṇa
sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṁ
veditabbo viññūhīti.

[81] Puna caparaṁ upavāṇa bhikkhu manasā dhammaṁ viññāya
dhammapaṭisaṁvedī ca hoti dhammarāgapaṭisaṁvedī ca santañca ajjhattaṁ
dhammesu rāgaṁ atthi me ajjhattaṁ dhammesu rāgoti pajānāti.
Yantaṁ upavāṇa bhikkhu manasā dhammaṁ viññāya dhammapaṭisaṁvedī ca
hoti dhammarāgapaṭisaṁvedī ca santañca ajjhattaṁ dhammesu rāgaṁ
atthi me ajjhattaṁ dhammesu rāgoti pajānāti. Evampi kho
upavāṇa sandiṭṭhiko dhammo hoti .pe. Paccattaṁ veditabbo
viññūhīti.

[82] Idha pana upavāṇa bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā rūpapaṭisaṁvedī
ca hoti no ca rūparāgapaṭisaṁvedī asantañca ajjhattaṁ rūpesu
rāgaṁ natthi me ajjhattaṁ rūpesu rāgoti pajānāti. Yantaṁ upavāṇa
bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā rūpapaṭisaṁvedī hi kho hoti no ca
rūparāgapaṭisaṁvedī asantañca ajjhattaṁ rūpesu rāgaṁ natthi me
ajjhattaṁ rūpesu rāgoti pajānāti. Evampi kho upavāṇa
sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṁ
veditabbo viññūhīti.

[83] Puna caparaṁ upavāṇa bhikkhu sotena saddaṁ sutvā. Ghānena
gandhaṁ ghāyitvā. Jivhāya rasaṁ sāyitvā rasapaṭisaṁvedī hi kho
hoti no ca rasarāgapaṭisaṁvedī asantañca ajjhattaṁ rasesu rāgaṁ
natthi me ajjhattaṁ rasesu rāgoti pajānāti .pe.

[84] Puna caparaṁ upavāṇa bhikkhu manasā dhammaṁ viññāya
dhammapaṭisaṁvedī hi kho hoti no ca dhammarāgapaṭisaṁvedī asantañca
ajjhattaṁ dhammesu rāgaṁ natthi me ajjhattaṁ dhammesu rāgoti
pajānāti. Yantaṁ upavāṇa bhikkhu manasā dhammaṁ viññāya dhammapaṭisaṁvedī
hi kho hoti no ca dhammarāgapaṭisaṁvedī asantañca
ajjhattaṁ dhammesu rāgaṁ natthi me ajjhattaṁ dhammesu rāgoti
pajānāti. Evampi kho upavāṇa sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko
ehipassiko opanayiko paccattaṁ veditabbo viññūhīti. Aṭṭhamaṁ.

[85] Yo hi koci bhikkhave bhikkhu channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca
atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ
nappajānāti avusitantena brahmacariyaṁ ārakā so imasmā dhammavinayāti.
Evaṁ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
etthāhaṁ bhante anassāsaṁ 1 ahaṁ hi bhante channaṁ phassāyatanānaṁ
samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca
yathābhūtaṁ nappajānāmīti. Taṁ kiṁ maññasi bhikkhu cakkhuṁ etaṁ mama
1 Ma. anassasaṁ. Yu. anassāsī.
Esohamasmi eso me attāti samanupassasīti. No hetaṁ bhante.
Sādhu bhikkhu ettha ca te bhikkhu cakkhuṁ netaṁ mama nesohamasmi na
meso attāti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ bhavissati
esevanto dukkhassa .pe. Jivhaṁ etaṁ mama esohamasmi eso
me attāti samanupassasīti. No hetaṁ bhante. Sādhu bhikkhu
ettha ca te bhikkhu jivhaṁ netaṁ mama nesohamasmi na meso
attāti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ bhavissati
esevanto dukkhassa .pe. Manaṁ etaṁ mama esohamasmi eso
me attāti samanupassasīti. No hetaṁ bhante. Sādhu bhikkhu
ettha ca te bhikkhu mano netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti
evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ bhavissati esevanto
dukkhassāti. Navamaṁ.

[86] Yo hi koci bhikkhave bhikkhu channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca
atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ
nappajānāti avusitantena brahmacariyaṁ ārakā so imasmā dhammavinayāti.
Evaṁ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
etthāhaṁ bhante panassāsaṁ 1 ahaṁ hi bhante channaṁ phassāyatanānaṁ
samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca
yathābhūtaṁ nappajānāmīti. Taṁ kiṁ maññasi bhikkhu cakkhuṁ netaṁ mama
1 Ma. anassasaṁ panassasaṁ. evamīdisesu ṭhānesu. Sī. Yu. anassāsiṁ.
Nesohamasmi na meso attāti samanupassasīti. Evaṁ bhante.
Sādhu bhikkhu ettha ca te bhikkhu cakkhuṁ netaṁ mama nesohamasmi
na meso attāti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ
bhavissati evaṁ te etaṁ paṭhamaṁ phassāyatanaṁ pahīnaṁ bhavissati
āyatiṁ apunabbhavāya tassa .pe. Jivhaṁ netaṁ mama nesohamasmi
na meso attāti samanupassasīti. Evaṁ bhante. Sādhu bhikkhu
ettha ca te bhikkhu jivhā netaṁ mama nesohamasmi na meso
attāti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ bhavissati evaṁ
te etaṁ catutthaṁ phassāyatanaṁ pahīnaṁ bhavissati āyatiṁ apunabbhavāya
tassa .pe. Manaṁ netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti
samanupassasīti. Evaṁ bhante. Sādhu bhikkhu ettha ca te bhikkhu
mano netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti evametaṁ yathābhūtaṁ
sammappaññāya sudiṭṭhaṁ bhavissati evaṁ te etaṁ chaṭṭhaṁ phassāyatanaṁ
pahīnaṁ bhavissati āyatiṁ apunabbhavāya tassāti 1 . Dasamaṁ.

[87] Yo hi koci bhikkhave bhikkhu channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca
atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti
avusitaṁ tena brahmacariyaṁ ārakā so imasmā dhammavinayāti.
Evaṁ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
etthāhaṁ bhante panassāsaṁ ahaṁ hi bhante channaṁ phassāyatanānaṁ
1 Ma. Yu. apunabbhavāyāti.
Samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca
yathābhūtaṁ nappajānāmīti. Taṁ kiṁ maññasi bhikkhu cakkhuṁ niccaṁ vā
aniccaṁ vāti. Aniccaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ
sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ
kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi eso me
attāti. No hetaṁ bhante. Sotaṁ ghānaṁ jivhā kāyo
mano nicco vā anicco vāti. Anicco bhante. Yaṁ panāniccaṁ
dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ
vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi
eso me attāti. No hetaṁ bhante. Evaṁ passaṁ bhikkhu
sutavā ariyasāvako cakkhusmiṁpi nibbindati sotasmiṁpi ghānasmiṁpi
jivhāyapi kāyasmiṁpi manasmiṁpi nibbindati nibbindaṁ virajjati
virāgā vimuccati. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti. Khīṇā jāti
vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti.
Ekādasamaṁ.
Migajālavaggo dutiyo.
Tassuddānaṁ
migajālena dve vuttā cattāro ca samiddhinā
upaseno upavāṇo [1]- chaphassāyatanikā tayoti.
---------------
1 Yu. ca.
Gilānavaggo tatiyo