[68] Atha kho āyasmā migajālo yena bhagavā tenupasaṅkami .pe.
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā migajālo bhagavantaṁ etadavoca
sādhu me bhante bhagavā saṅkhittena dhammaṁ desetu yamahaṁ
bhagavato dhammaṁ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī
pahitatto vihareyyanti. Santi kho migajāla cakkhuviññeyyā
rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajaniyā
tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati tassa
taṁ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandi
nandisamudayā dukkhasamudayo migajālāti vadāmi .pe. Santi kho
migajāla jivhāviññeyyā rasā .pe. Santi kho migajāla
manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā
rajaniyā tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati
tassa taṁ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati
nandi nandisamudayā dukkhasamudayo migajālāti vadāmi.

[69] Santi kho migajāla cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā
manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajaniyā tañce bhikkhu nābhinandati
nābhivadati na ajjhosāya tiṭṭhati tassa taṁ anabhinandato anabhivadato
Anajjhosāya tiṭṭhato nandi nirujjhati nandinirodhā dukkhanirodho
migajālāti vadāmi .pe. Santi kho migajāla jivhāviññeyyā
rasā .pe. Santi kho migajāla manoviññeyyā dhammā iṭṭhā
kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajaniyā tañce bhikkhu
nābhinandati nābhivadati anajjhosāya 1 tiṭṭhati tassa taṁ anabhinandato
anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandi nirujjhati nandinirodhā
dukkhanirodho migajālāti vadāmīti.

[70] Atha kho āyasmā migajālo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā
anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā
pakkāmi. Atha kho āyasmā migajālo eko vūpakaṭṭho appamatto
ātāpī pahitatto viharanto 2 na cirasseva yassatthāya kulaputtā
sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ
diṭṭhe va dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā
upasampajja viharati 3 khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ
nāparaṁ itthattāyāti abbhaññāsi. Aññataro ca 4 panāyasmā
migajālo arahataṁ ahosīti. Dutiyaṁ.

[71] Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
Atha kho āyasmā samiddhi yena bhagavā .pe. Bhagavantaṁ
etadavoca māro māroti bhante vuccati kittāvatā nu kho
bhante māro vā assa mārapaññatti vāti. Yattha kho samiddhi
1 Ma. nājjhosāya. sabbattha īdisameva. 2 Ma. viharato. 3 Ma. Yu. vihāsi.
4 Yu. va.
Atthi cakkhu atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṁ atthi cakkhuviññāṇaviññātabbā
dhammā atthi tattha māro vā mārapaññatti
vā. Atthi sotaṁ atthi saddā atthi sotaviññāṇaṁ atthi
sotaviññāṇaviññātabbā dhammā atthi tattha māro vā
mārapaññatti vā. Atthi ghānaṁ atthi gandhā atthi ghānaviññāṇaṁ
atthi ghānaviññāṇaviññātabbā dhammā atthi tattha māro vā
mārapaññatti vā. Atthi jivhā atthi rasā atthi jivhāviññāṇaṁ
atthi jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā atthi tattha
māro vā mārapaññatti vā. Atthi kāyo atthi phoṭṭhabbā
atthi kāyaviññāṇaṁ atthi kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā
atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. Atthi mano atthi
dhammā atthi manoviññāṇaṁ atthi manoviññāṇaviññātabbā
dhammā atthi tattha māro vā mārapaññatti vā.

[72] Yattha ca kho samiddhi natthi cakkhu natthi rūpā natthi
cakkhuviññāṇaṁ natthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā natthi tattha
māro vā mārapaññatti vā .pe. Natthi jivhā natthi rasā
natthi jivhāviññāṇaṁ natthi jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā
natthi tattha māro vā mārapaññatti vā .pe. Natthi mano natthi
dhammā natthi manoviññāṇaṁ natthi manoviññāṇaviññātabbā
dhammā natthi tattha māro vā mārapaññatti vāti. Tatiyaṁ.

[73] Satto sattoti bhante vuccati kittāvatā nu kho
bhante satto vā assa sattapaññatti vāti .pe. Catutthaṁ.

[74] Dukkhaṁ dukkhanti bhante vuccati kittāvatā nu kho bhante
dukkhaṁ vā assa dukkhapaññatti vāti .pe. Pañcamaṁ.

[75] Loko lokoti bhante vuccati kittāvatā nu kho bhante
loko vā assa lokapaññatti vāti. Yattha kho samiddhi atthi cakkhu
atthi rūpā atthi cakkhuviññāṇaṁ atthi cakkhuviññāṇaviññātabbā
dhammā atthi tattha loko vā lokapaññatti vā .pe.
Atthi jivhā .pe. Atthi mano atthi dhammā atthi
manoviññāṇaṁ atthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā atthi tattha
loko vā lokapaññatti vā.

[76] Yattha ca kho samiddhi natthi cakkhu natthi rūpā natthi
cakkhuviññāṇaṁ natthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā natthi
tattha loko vā lokapaññatti vā .pe. Natthi jivhā .pe.
Natthi mano natthi dhammā natthi manoviññāṇaṁ natthi
manoviññāṇaviññātabbā dhammā natthi tattha loko vā
lokapaññatti vāti. Chaṭṭhaṁ.

[77] Ekaṁ samayaṁ bhagavā āyasmā ca sārīputto āyasmā
ca upaseno rājagahe viharanti sītavane sappasoṇḍikapabbhāre.
Tena kho pana samayena āyasmato upasenassa kāye āsīviso
Patito hoti. Atha kho āyasmā upaseno bhikkhū āmantesi
etha me āvuso imaṁ kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā bahiddhā nīharatha
purāyaṁ kāyo idheva vikirati seyyathāpi bhusamuṭṭhīti. Evaṁ vutte
āyasmā sārīputto āyasmantaṁ upasenaṁ etadavoca na kho pana
mayaṁ passāma āyasmato upasenassa kāyassa vā aññathattaṁ
indriyānaṁ vā vipariṇāmo. Atha panāyasmā upaseno evamāha
etha me āvuso imaṁ kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā bahiddhā nīharatha
purāyaṁ kāyo idheva vikirati seyyathāpi bhusamuṭṭhīti. Yassa nūna
āvuso sārīputta evamassa ahaṁ cakkhunti vā mama cakkhunti
vā .pe. Ahaṁ jivhāti vā .pe. Ahaṁ manoti vā mama
manoti vā tassa āvuso sārīputta siyā kāyassa vā aññathattaṁ
indriyānaṁ vā vipariṇāmo. Mayhañca kho āvuso sārīputta
na evaṁ hoti ahaṁ cakkhunti vā mama cakkhunti vā .pe.
Ahaṁ jivhāti vā mama jivhāti vā .pe. Ahaṁ manoti vā
mama manoti vā tassa mayhañca kho āvuso sārīputta kiṁ
kāyassa vā aññathattaṁ bhavissati indriyānaṁ vā vipariṇāmoti.
Tathā hi panāyasmato upasenassa dīgharattaṁ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā
susamūhatā 1 tasmā āyasmato upasenassa na evaṁ hoti
ahaṁ cakkhunti vā mama cakkhunti vā .pe. Ahaṁ jivhāti vā
mama jivhāti vā .pe. Ahaṁ manoti vā mama manoti vāti.
1 Ma. -mānānusayo susamūhato.
Atha kho te bhikkhū āyasmato upasenassa kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā
bahiddhā nīhariṁsu. Atha kho āyasmato upasenassa kāyo tattheva
vikiri seyyathāpi bhusamuṭṭhīti. Sattamaṁ.