[18] No cedaṁ bhikkhave rūpānaṁ assādo abhavissa na yidaṁ
sattā rūpesu sārajjeyyuṁ yasmā ca kho bhikkhave atthi rūpānaṁ
assādo tasmā sattā rūpesu sārajjanti no cedaṁ bhikkhave
rūpānaṁ ādīnavo abhavissa na yidaṁ sattā rūpesu nibbindeyyuṁ
1 Ma. nābbhaññaṁsu. evamuparipi. 2 Ma. vimariyādīkatena. Yu. vimariyādikatena.
3 Ma. abbhaññaṁsu. 4 Yu. athakho.
Yasmā ca kho bhikkhave atthi rūpānaṁ ādīnavo tasmā sattā
rūpesu nibbindanti no cedaṁ bhikkhave rūpānaṁ nissaraṇaṁ abhavissa
na yidaṁ sattā rūpehi nissareyyuṁ yasmā ca kho bhikkhave atthi
rūpānaṁ nissaraṇaṁ tasmā sattā rūpehi nissaranti. No cedaṁ
bhikkhave saddānaṁ gandhānaṁ rasānaṁ phoṭṭhabbānaṁ dhammānaṁ assādo
abhavissa na yidaṁ sattā dhammesu sārajjeyyuṁ yasmā ca kho
bhikkhave atthi dhammānaṁ assādo tasmā sattā dhammesu sārajjanti
no cedaṁ bhikkhave dhammānaṁ ādīnavo abhavissa na yidaṁ sattā
dhammesu nibbindeyyuṁ yasmā ca kho bhikkhave atthi dhammānaṁ
ādīnavo tasmā sattā dhammesu nibbindanti no cedaṁ bhikkhave
dhammānaṁ nissaraṇaṁ abhavissa na yidaṁ sattā dhammehi nissareyyuṁ
yasmā ca kho bhikkhave atthi dhammānaṁ nissaraṇaṁ tasmā sattā
dhammehi nissaranti. Yāvakīvañca bhikkhave sattā imesaṁ channaṁ
bāhirānaṁ āyatanānaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato
nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññāsuṁ. Neva tāva
bhikkhave sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā
sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā
vippamuttā vipariyādikatena cetasā vihariṁsu. Yato ca kho bhikkhave
sattā imesaṁ channaṁ bāhirānaṁ āyatanānaṁ assādañca assādato
ādīnavañca ādīnavato .pe. Yathābhūtaṁ abbhaññāsuṁ. Atha
Bhikkhave sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā
pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā
vipariyādikatena cetasā viharantīti. Chaṭṭhaṁ.

[19] Yo bhikkhave cakkhuṁ abhinandati dukkhaṁ so abhinandati.
Yo dukkhaṁ abhinandati aparimutto so dukkhasmāti vadāmi .pe.
Yo jivhaṁ abhinandati dukkhaṁ so abhinandati. Yo dukkhaṁ abhinandati
aparimutto so dukkhasmāti vadāmi .pe. Yo manaṁ abhinandati
dukkhaṁ so abhinandati. Yo dukkhaṁ abhinandati aparimutto so
dukkhasmāti vadāmi. Yo ca kho bhikkhave cakkhuṁ nābhinandati
dukkhaṁ so nābhinandati yo dukkhaṁ nābhinandati parimutto so
dukkhasmāti vadāmi .pe. Yo jivhaṁ nābhinandati dukkhaṁ so
nābhinandati. Yo dukkhaṁ nābhinandati parimutto so dukkhasmāti
vadāmi. Yo manaṁ nābhinandati dukkhaṁ so nābhinandati. Yo
dukkhaṁ nābhinandati parimutto so dukkhasmāti vadāmīti. Sattamaṁ.

[20] Yo bhikkhave rūpe abhinandati dukkhaṁ so abhinandati.
Yo dukkhaṁ abhinandati aparimutto so dukkhasmāti vadāmi .pe.
Yo sadde gandhe rase phoṭṭhabbe dhamme abhinandati dukkhaṁ so
abhinandati. Yo dukkhaṁ abhinandati aparimutto so dukkhasmāti
vadāmi. Yo ca kho bhikkhave rūpe nābhinandati dukkhaṁ so
nābhinandati. Yo dukkhaṁ nābhinandati parimutto so dukkhasmāti
Vadāmi. Yo sadde gandhe rase phoṭṭhabbe dhamme nābhinandati
dukkhaṁ so nābhinandati. Yo dukkhaṁ nābhinandati parimutto so
dukkhasmāti vadāmīti. Aṭṭhamaṁ.

[21] Yo bhikkhave cakkhussa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo
dukkhasseso uppādo rogānaṁ ṭhiti jarāmaraṇassa pātubhāvo yo
sotassa .pe. Yo ghānassa. Yo jivhāya. Yo kāyassa.
Yo manassa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo dukkhasseso
uppādo rogānaṁ ṭhiti jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca kho
bhikkhave cakkhussa nirodho vūpasamo atthaṅgamo dukkhasseso
nirodho rogānaṁ vūpasamo jarāmaraṇassa atthaṅgamo. Yo sotassa.
Yo ghānassa. Yo jivhāya. Yo kāyassa. Yo manassa
nirodho vūpasamo atthaṅgamo dukkhasseso nirodho rogānaṁ vūpasamo
jarāmaraṇassa atthaṅgamoti. Navamaṁ.

[22] Yo bhikkhave rūpānaṁ uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo
dukkhasseso uppādo rogānaṁ ṭhiti jarāmaraṇassa pātubhāvo.
Yo saddānaṁ .pe. Yo dhammānaṁ uppādo ṭhiti
abhinibbatti pātubhāvo dukkhasseso uppādo rogānaṁ ṭhiti
jarāmaraṇassa pātubhāvo.

[23] Yo ca kho bhikkhave rūpānaṁ nirodho vūpasamo atthaṅgamo
dukkhasseso nirodho rogānaṁ vūpasamo jarāmaraṇassa atthaṅgamo.
Yo saddānaṁ. Yo gandhānaṁ. Yo rasānaṁ. Yo phoṭṭhabbānaṁ.
Yo dhammānaṁ nirodho vūpasamo atthaṅgamo dukkhasseso nirodho
rogānaṁ vūpasamo jarāmaraṇassa atthaṅgamoti. Dasamaṁ.
Yamakavaggo dutiyo.
Tassuddānaṁ
sambodhena duve vuttā assādena apare dve
no cetena dve vuttā abhinandena apare dve
uppādena duve vuttā vaggo tena pavuccatīti.
------------
Sabbavaggo tatiyo

[24] Sabbaṁ vo bhikkhava desissāmi taṁ suṇātha. Kiñca
bhikkhave sabbaṁ cakkhuñceva rūpā ca sotañca saddā ca ghānañca
gandhā ca jivhā ca rasā ca kāyo ca phoṭṭhabbā ca mano
ca dhammā ca. Idaṁ vuccati bhikkhave sabbaṁ. Yo bhikkhave evaṁ
vadeyya ahametaṁ sabbaṁ paccakkhāya aññaṁ [1]- paññapessāmīti.
Tassa vācā vatthudevassa 2 . Puṭṭho ca na sampāyeyya 3 uttariṁ
ca vighātaṁ āpajjeyya. Taṁ kissa hetu. Yathā taṁ bhikkhave
avisayasminti. Paṭhamaṁ.

[25] Sabbaṁ pahānāya 4 vo bhikkhave dhammaṁ desissāmi taṁ
suṇātha. Katamo ca bhikkhave sabbaṁ pahānāya dhammo.
Cakkhuṁ bhikkhave pahātabbaṁ rūpā pahātabbā cakkhuviññāṇaṁ
pahātabbaṁ cakkhusamphasso pahātabbo yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā
tampi pahātabbaṁ. Sotaṁ pahātabbaṁ. Ghānaṁ pahātabbaṁ.
Jivhā pahātabbā rasā pahātabbā jivhāviññāṇaṁ pahātabbaṁ
jivhāsamphasso pahātabbo yampidaṁ jivhāsamphassapaccayā uppajjati
vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi pahātabbaṁ.
Kāyo pahātabbo. Mano pahātabbo dhammā pahātabbā
1 Ma. Yu. sabbaṁ. 2 Ma. vatthukamevassa. Yu. vatthurevassa. 3 Yu. sampāpeyya.
4 Ma. Yu. sabbappahānāya. evamuparipi.
Manoviññāṇaṁ pahātabbaṁ manosamphasso pahātabbo yampidaṁ
manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ
vā tampi pahātabbaṁ. Ayaṁ kho bhikkhave sabbaṁ pahānāya
dhammoti. Dutiyaṁ.

[26] Sabbaṁ abhiññāpariññā pahānāya vo bhikkhave dhammaṁ
desissāmi 1 taṁ suṇātha. Katamo ca bhikkhave sabbaṁ abhiññāpariññā
pahānāya dhammo. Cakkhuṁ bhikkhave abhiññāpariññā
pahātabbaṁ rūpā abhiññāpariññā pahātabbā cakkhuviññāṇaṁ abhiññāpariññā
pahātabbaṁ cakkhusamphasso abhiññāpariññā pahātabbo
yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ
vā adukkhamasukhaṁ vā tampi abhiññāpariññā pahātabbaṁ .pe.
Jivhā abhiññāpariññā pahātabbā rasā abhiññāpariññā
pahātabbā jivhāviññāṇaṁ abhiññāpariññā pahātabbaṁ jivhāsamphasso
abhiññāpariññā pahātabbo yampidaṁ jivhāsamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā
tampi abhiññāpariññā pahātabbaṁ. Kāyo abhiññāpariññā
pahātabbo. Mano abhiññāpariññā pahātabbo dhammā
abhiññāpariññā pahātabbā manoviññāṇaṁ abhiññāpariññā
pahātabbaṁ manosamphasso abhiññāpariññā pahātabbo yampidaṁ
manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ
1 Ma. sabbattha desessāmi.
Vā tampi abhiññāpariññā pahātabbaṁ. Ayaṁ kho bhikkhave sabbaṁ
abhiññāpariññā pahānāya dhammoti. Tatiyaṁ.

[27] Sabbaṁ bhikkhave anabhijānaṁ aparijānaṁ avirājayaṁ appajahaṁ
abhabbo dukkhakkhayāya. Kiñca bhikkhave sabbaṁ 1 anabhijānaṁ aparijānaṁ
avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya. Cakkhuṁ bhikkhave anabhijānaṁ
aparijānaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya rūpe anabhijānaṁ
aparijānaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya cakkhuviññāṇaṁ
.pe. Cakkhusamphassaṁ .pe. Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā .pe.
Dukkhakkhayāya. Jivhā anabhijānaṁ aparijānaṁ avirājayaṁ appajahaṁ
abhabbo dukkhakkhayāya rase .pe. Jivhāviññāṇaṁ .pe.
Jivhāsamphassaṁ .pe. Yampidaṁ jivhāsamphassapaccayā uppajjati
vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi anabhijānaṁ
aparijānaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya. Kāyaṁ manaṁ
anabhijānaṁ aparijānaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya
dhamme .pe. Manoviññāṇaṁ .pe. Manosamphassaṁ .pe. Yampidaṁ
manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ
vā tampi anabhijānaṁ aparijānaṁ avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo
dukkhakkhayāya. Idaṁ kho bhikkhave sabbaṁ anabhijānaṁ aparijānaṁ
avirājayaṁ appajahaṁ abhabbo dukkhakkhayāya.