[211] Taṁ kiṁ maññasi anurādha rūpaṁ tathāgatoti
samanupassasīti. No hetaṁ bhante. Vedanaṁ. Saññaṁ. Saṅkhāre.
Viññāṇaṁ tathāgatoti samanupassasīti. No hetaṁ bhante.

[212] Taṁ kiṁ maññasi anurādha rūpasmiṁ tathāgatoti
samanupassasīti. No hetaṁ bhante. Aññatra rūpā tathāgatoti
samanupassasīti. No hetaṁ bhante. Vedanāya .pe. Aññatra
vedanāya .pe. Saññāya. Aññatra saññāya. Saṅkhāresu.
Aññatra saṅkhārehi. Viññāṇasmiṁ. Aññatra viññāṇā
tathāgatoti samanupassasīti. No hetaṁ bhante.

[213] Taṁ kiṁ maññasi anurādha rūpaṁ. Vedanā. Saññā.
Saṅkhārā. Viññāṇaṁ tathāgatoti samanupassasīti. No hetaṁ bhante.

[214] Taṁ kiṁ maññasi anurādha ayaṁ so arūpī avedano
asaññī asaṅkhāro aviññāṇo tathāgatoti samanupassasīti. No
hetaṁ bhante. Ettha ca te anurādha diṭṭheva dhamme saccato
tathato 1 tathāgato anupalabbhiyamāno kallaṁ nu te taṁ veyyākaraṇaṁ
yo so āvuso tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto
1 evaṁ vuttākārena veditabbaṁ.
Taṁ tathāgato aññatra imehi catūhi ṭhānehi paññāpayamāno
paññapeti hoti tathāgato parammaraṇāti vā na hoti tathāgato
parammaraṇāti vā hoti ca na ca hoti tathāgato parammaraṇāti
vā neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇāti vāti.
No hetaṁ bhante. Sādhu sādhu anurādha pubbe cāhaṁ anurādha
etarahi ca dukkhañceva paññapemi dukkhassa ca nirodhanti.

[215] Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
Tena kho pana samayena āyasmā vakkali kumbhakāranivesane
viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho āyasmā
vakkali upaṭṭhāke āmantesi etha tumhe āvuso yena bhagavā
tenupasaṅkamatha upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā
vandatha vakkali bhante bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno
so bhagavato pāde sirasā vandatīti evañca vadetha sādhu
kira bhante bhagavā yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṁ
upādāyāti. Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa
paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā .pe.
Bhagavantaṁ etadavocuṁ vakkali bhante bhikkhu ābādhiko dukkhito
bāḷhagilāno so bhagavato pāde sirasā vandati evañca pana
vadeti sādhu kira bhante bhagavā yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatu
anukampaṁ upādāyāti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

[216] Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya yenāyasmā
vakkali tenupasaṅkami. Addasā kho āyasmā vakkali bhagavantaṁ
dūratova āgacchantaṁ disvāna mañcake samañcopi 1 . Atha kho bhagavā
āyasmantaṁ vakkaliṁ etadavoca alaṁ vakkali mā tvaṁ mañcake
samañcopi santīmāni āsanāni paññattāni tatthāhaṁ nisīdissāmīti.
Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā
āyasmantaṁ vakkaliṁ etadavoca kacci te vakkali khamanīyaṁ kacci
yāpanīyaṁ kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti.
Paṭikkamo sānaṁ paññāyati no abhikkamoti. Na me bhante khamanīyaṁ
na yāpanīyaṁ bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti
abhikkamo sānaṁ paññāyati no paṭikkamoti. Kacci te vakkali
na kiñci kukkuccaṁ na koci vippaṭisāroti. Taggha me bhante
anappakaṁ kukkuccaṁ anappako [2]- vippaṭisāroti. Kacci pana taṁ
vakkali attā sīlato na upavadatīti. Na kho maṁ bhante attā
sīlato upavadatīti. No ce kira taṁ vakkali attā sīlato
upavadati atha kiñci te kukkuccaṁ ko ca vippaṭisāroti. Cirapaṭikāhaṁ
bhante bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamitukāmo natthi ca me
kāyasmiṁ tāvatikā balamattā yāvatāhaṁ 3 bhagavantaṁ dassanāya
upasaṅkameyyanti. Alaṁ vakkali kiṁ te iminā pūtikāyena diṭṭhena.
1 Ma. Yu. samadhosi. 2 Yu. casaddo dissati. 3 Po. yāhaṁ. Yu. yāyāhaṁ.
Yo kho vakkali dhammaṁ passati so maṁ passati yo maṁ passati
so dhammaṁ passati. Dhammaṁ hi vakkali passanto maṁ passati maṁ
passanto dhammaṁ passati. Taṁ kiṁ maññasi vakkali. Rūpaṁ niccaṁ
vā aniccaṁ vāti. Aniccaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā
taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ
kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi eso me
attāti. No hetaṁ bhante. Vedanā. Saññā. Saṅkhārā.
Viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vāti. Aniccaṁ bhante .pe.
Eso me attāti. No hetaṁ bhante. Tasmā tiha .pe.
Evaṁ passaṁ .pe. Nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti. Atha kho
bhagavā āyasmantaṁ vakkaliṁ iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā
yena gijjhakūṭo pabbato tena pakkami 1 .

[217] Atha kho āyasmā vakkali acirapakkantassa bhagavato
upaṭṭhāke āmantesi etha maṁ āvuso mañcakaṁ āropetvā
yena isigilipassaṁ 2 kāḷasilā tenupasaṅkamatha kathaṁ hi nāma mādiso
antaraghare kālaṁ kattabbaṁ maññeyyāti. Evamāvusoti kho te
bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā āyasmantaṁ vakkaliṁ mañcakaṁ
āropetvā yena isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkamiṁsu. Atha kho
bhagavā tañca rattiṁ tañca divasāvasesaṁ gijjhakūṭe pabbate vihāsi.
1 Ma. tenupasaṅkami. 2 Yu. isigilipassakālasilā.
Atha kho dve devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā
kevalakappaṁ gijjhakūṭaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu .pe.
Ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho ekā devatā bhagavantaṁ
etadavoca vakkali bhante bhikkhu vimokkhāya cetetīti. Aparā
devatā bhagavantaṁ etadavoca so hi nūna so bhante suvimutto
vimuccissatīti. Idamavocuṁ tā devatāyo idaṁ vatvā bhagavantaṁ
abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyiṁsu.

[218] Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi
etha tumhe bhikkhave yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatha upasaṅkamitvā
vakkaliṁ bhikkhuṁ evaṁ vadetha suṇāvuso tvaṁ 1 vakkali bhagavato
vacanaṁ dvinnaṁ 2 devatānaṁ imaṁ āvuso rattiṁ dve devatāyo
abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ gijjhakūṭaṁ
obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā bhagavantaṁ
abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu ekamantaṁ ṭhitā kho āvuso ekā
devatā bhagavantaṁ etadavoca vakkali bhante bhikkhu vimokkhāya
cetetīti. Aparā devatā bhagavantaṁ etadavoca so hi nūna so
bhante suvimutto vimuccissatīti. Bhagavā ca taṁ āvuso vakkali
evamāha mā bhāyi vakkali mā bhāyi vakkali apāpakante 3
maraṇaṁ bhavissati apāpikā kālakiriyāti. Evaṁ bhanteti kho te
1 Po. Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Po. Ma. Yu. davinnañca. 3 Po. apāpikante.
Bhikkhū bhagavato paṭissutvā yenāyasmā vakkali tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
āyasmantaṁ vakkaliṁ etadavocuṁ suṇāvuso vakkali bhagavato
vacanaṁ dvinnañca devatānanti.

[219] Atha kho āyasmā vakkali upaṭṭhāke āmantesi etha
maṁ āvuso mañcakā oropetha kathaṁ hi nāma mādiso ucce
āsane nisīditvā tassa bhagavato sāsanaṁ sotabbaṁ maññeyyāti.
Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā
āyasmantaṁ vakkaliṁ mañcakā oropesuṁ imaṁ āvuso rattiṁ dve
devatāyo abhikkantāya rattiyā .pe. Ekamantaṁ aṭṭhaṁsu ekamantaṁ
ṭhitā kho āvuso ekā devatā bhagavantaṁ etadavoca vakkali
bhante bhikkhu vimokkhāya cetetīti. Aparā devatā bhagavantaṁ etadavoca
so hi nūna so bhante suvimutto vimuccissatīti. Bhagavā ca taṁ
āvuso vakkali evamāha mā bhāyi vakkali mā bhāyi vakkali
apāpakante maraṇaṁ bhavissati apāpikā kālakiriyāti. Tenahāvuso
mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha vakkali bhante bhikkhu
ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno so bhagavato pāde sirasā
vandati evañca vadeti 1 rūpaṁ aniccaṁtāhaṁ bhante na kaṅkhāmi
yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ
natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi.
Vedanā aniccātāhaṁ bhante na kaṅkhāmi yadaniccaṁ taṁ dukkhanti
1 Ma. vadetha.
Na vicikicchāmi yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ natthi me tattha
chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi. Saññā
aniccātāhaṁ bhante na kaṅkhāmi yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi
yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ natthi me tattha chando vā
rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi. Saṅkhārā aniccātāhaṁ
bhante na kaṅkhāmi yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi yadaniccaṁ
dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ natthi me tattha chando vā rāgo vā
pemaṁ vāti na vicikicchāmi. Viññāṇaṁ aniccaṁtāhaṁ bhante na
kaṅkhāmi yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi yadaniccaṁ dukkhaṁ
vipariṇāmadhammaṁ natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na
vicikicchāmīti. Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa
paṭissutvā pakkamiṁsu. Atha kho āyasmā vakkali acirapakkantesu
tesu bhikkhūsu satthaṁ āharesi.

[220] Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū
bhagavantaṁ etadavocuṁ vakkali bhante bhikkhu ābādhiko dukkhito
bāḷhagilāno so bhagavato pāde sirasā vandati evañca vadeti
rūpaṁ aniccaṁtāhaṁ bhante na kaṅkhāmi yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na
vicikicchāmi yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ natthi me tattha chando
vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi. Vedanā. Saññā.
Saṅkhārā. Viññāṇaṁ aniccaṁtāhaṁ bhante na kaṅkhāmi yadaniccaṁ taṁ
dukkhanti na vicikicchāmi yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ natthi
me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmīti.