[201] Taṁ kiṁ maññasi āvuso yamaka rūpasmiṁ tathāgatoti
samanupassasīti. No hetaṁ āvuso. Aññatra rūpā tathāgatoti
samanupassasīti. No hetaṁ āvuso. Vedanāya .pe. Aññatra
vedanāya .pe. Saññāya. Aññatra saññāya. Saṅkhāresu.
Aññatra saṅkhārehi. Viññāṇasmiṁ tathāgatoti samanupassasīti.
No hetaṁ āvuso. Aññatra viññāṇā tathāgatoti samanupassasīti.
No hetaṁ āvuso.

[202] Taṁ kiṁ maññasi āvuso yamaka rūpaṁ 1 . Vedanā.
Saññā. Saṅkhārā. Viññāṇaṁ tathāgatoti samanupassasīti.
No hetaṁ āvuso.
1 Ma. rūpaṁ. vedanaṁ. saññaṁ. saṅkhāre. Yu. rūpā.

[203] Taṁ kiṁ maññasi āvuso yamaka ayaṁ so arūpī avedano
asaññī asaṅkhāro aviññāṇo tathāgatoti samanupassasīti. No
hetaṁ āvuso. Ettha ca te āvuso yamaka diṭṭheva dhamme
saccato tathato 1 tathāgato anupalabbhiyamāno kallaṁ nu te taṁ
veyyākaraṇaṁ tathāhaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi yathā
khīṇāsavo bhikkhu kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti
parammaraṇāti. Ahu kho me taṁ āvuso sārīputta pubbe
aviddasuno 2 pāpakaṁ diṭṭhigataṁ idañca pana me āyasmato
sārīputtassa dhammadesanaṁ sutvā tañceva pāpakaṁ diṭṭhigataṁ pahīnaṁ
dhammo ca me abhisamitoti.

[204] Sace taṁ āvuso yamaka evaṁ puccheyyuṁ yo so āvuso
yamaka bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo so kāyassa bhedā parammaraṇā
kiṁ hotīti evaṁ puṭṭho tvaṁ āvuso yamaka kinti byākareyyāsīti.
Sace maṁ āvuso evaṁ puccheyyuṁ yo so āvuso yamaka
bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo so kāyassa bhedā parammaraṇā kiṁ
hotīti evaṁ puṭṭho 3 ahamāvuso evaṁ byākareyyaṁ rūpaṁ kho
āvuso aniccaṁ yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ yaṁ dukkhaṁ taṁ niruddhaṁ tadatthaṁ 4
gataṁ. Vedanā. Saññā. Saṅkhārā. Viññāṇaṁ aniccaṁ
yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ yaṁ dukkhaṁ taṁ niruddhaṁ tadatthaṁ gatanti evaṁ
1 Ma. Yu. thetato 2 Po. avindasuno. 3 Ma. puṭṭhāhaṁ āvuso. 4 Yu.
tamatthagataṁ.
Puṭṭho ahaṁ āvuso evaṁ byākareyyanti.

[205] Sādhu sādhu āvuso yamaka tenahāvuso yamaka
upamante karissāmi etasseva atthassa bhiyyoso mattāya ñāṇāya.
Seyyathāpi āvuso yamaka gahapati vā gahapatiputto vā aḍḍho
mahaddhano mahābhogo so ca ārakkhasampanno tassa koci
deva puriso uppajjeyya anatthakāmo ahitakāmo ayogakkhemakāmo
jīvitā voropetukāmo tassa evamassa ayaṁ kho gahapati vā
gahapatiputto vā aḍḍho mahaddhano mahābhogo so ca
ārakkhasampanno na hāyaṁ 1 sukaro pasayha jīvitā voropetuṁ yannūnāhaṁ
anupakhajja jīvitā voropeyyanti. So taṁ gahapatiṁ vā gahapatiputtaṁ
vā upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya upaṭṭhaheyyantaṁ 2 bhanteti.
Tamenaṁ so gahapati vā gahapatiputto vā upaṭṭhāpeyya so
upaṭṭhaheyya pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṁkārapaṭisāvī manāpacārī
piyavādī tassa so gahapati vā gahapatiputto vā mittatopi naṁ
daheyya 3 suhajjatopi naṁ daheyya tasmiñca vissāsaṁ āpajjeyya.
Yadā kho āvuso tassa purisassa evamassa saṁvissaṭṭho kho myāyaṁ
gahapati vā gahapatiputto vāti atha naṁ rahogataṁ viditvā tiṇhena
satthena jīvitā voropeyya. Taṁ kiṁ maññasi āvuso yamaka
yadāpi so puriso amuṁ gahapatiṁ vā gahapatiputtaṁ vā upasaṅkamitvā
evamāha upaṭṭhaheyyaṁ taṁ bhanteti tadāpi so vadhakova vadhakañca
1 Ma. Yu. nāyaṁ. 2 Po. upaṭṭhaheyyanti. 3 Po. dadeyya. Ma. saddhaheyyaṁ.
Pana santaṁ na aññāsi vadhako meti. Yadāpi so upaṭṭhāti 1
pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṁkārapaṭisāvī manāpacārī piyavādī tadāpi
so vadhakova vadhakañca pana santaṁ na aññāsi vadhako meti.
Yadāpi naṁ rahogataṁ viditvā tiṇhena satthena jīvitā voropeti
tadāpi so vadhakova vadhakañca pana santaṁ na aññāsi vadhako
meti. Evamāvusoti.

[206] Evameva kho āvuso assutavā puthujjano ariyānaṁ
adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ
adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ
attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ
rūpasmiṁ vā attānaṁ. Vedanaṁ. Saññaṁ. Saṅkhāre. Viññāṇaṁ
attato samanupassati .pe. Viññāṇasmiṁ vā attānaṁ. So
aniccaṁ rūpaṁ aniccaṁ rūpanti yathābhūtaṁ nappajānāti aniccaṁ vedanaṁ
aniccā vedanāti yathābhūtaṁ nappajānāti aniccaṁ saññaṁ aniccā
saññāti yathābhūtaṁ nappajānāti anicce saṅkhāre aniccā
saṅkhārāti yathābhūtaṁ nappajānāti aniccaṁ viññāṇaṁ aniccaṁ
viññāṇanti yathābhūtaṁ nappajānāti. Dukkhaṁ rūpaṁ dukkhaṁ rūpanti
yathābhūtaṁ nappajānāti dukkhaṁ vedanaṁ. Dukkhaṁ saññaṁ. Dukkhe
saṅkhāre. Dukkhaṁ viññāṇaṁ dukkhaṁ viññāṇanti yathābhūtaṁ
nappajānāti. Anattaṁ rūpaṁ anattaṁ 2 rūpanti yathābhūtaṁ nappajānāti
1 Yu. upaṭṭhahati. 2 Po. Ma. Yu. sabbattha anattāti dissati.
Anattaṁ vedanaṁ. Anattaṁ saññaṁ. Anatte saṅkhāre. Anattaṁ
viññāṇaṁ anattaṁ viññāṇanti yathābhūtaṁ nappajānāti. Saṅkhataṁ
rūpaṁ saṅkhataṁ rūpanti yathābhūtaṁ nappajānāti saṅkhataṁ vedanaṁ.
Saṅkhataṁ saññaṁ. Saṅkhate saṅkhāre. Saṅkhataṁ viññāṇaṁ saṅkhataṁ
viññāṇanti yathābhūtaṁ nappajānāti. Vadhakaṁ rūpaṁ vadhakaṁ rūpanti
yathābhūtaṁ nappajānāti vadhakaṁ vedanaṁ. Vadhakaṁ saññaṁ. Vadhake
saṅkhāre. Vadhakaṁ viññāṇaṁ vadhakaṁ viññāṇanti yathābhūtaṁ
nappajānāti. So rūpaṁ upeti upādiyati adhiṭṭhāti attā meti
vedanaṁ. Saññaṁ. Saṅkhāre. Viññāṇaṁ upeti upādiyati
adhiṭṭhāti attā meti. Tassime pañcupādānakkhandhā upetā 1
upādinnā dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya saṁvattanti.

[207] Sutavā ca kho āvuso ariyasāvako ariyānaṁ dassāvī
ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto .pe. Sappurisadhamme
suvinīto na rūpaṁ attato samanupassati na rūpavantaṁ vā 2 attānaṁ
na attani vā rūpaṁ na rūpasmiṁ vā attānaṁ na vedanaṁ. Na
saññaṁ. Na saṅkhāre. Na viññāṇaṁ attato samanupassati na
viññāṇavantaṁ vā attānaṁ na attani vā viññāṇaṁ na
viññāṇasmiṁ vā attānaṁ. So aniccaṁ rūpaṁ aniccaṁ rūpanti
yathābhūtaṁ pajānāti aniccaṁ vedanaṁ. Aniccaṁ saññaṁ. Anicce
1 uppannātipi upentātipi pāṭho. 2 Po. Ma. Yu. vāsaddo na paññāyati.
Saṅkhāre. Aniccaṁ viññāṇaṁ aniccaṁ viññāṇanti yathābhūtaṁ
pajānāti. Dukkhaṁ rūpaṁ dukkhaṁ rūpanti yathābhūtaṁ pajānāti dukkhaṁ
vedanaṁ. Dukkhaṁ saññaṁ. Dukkhe saṅkhāre. Dukkhaṁ viññāṇaṁ
dukkhaṁ viññāṇanti yathābhūtaṁ pajānāti. Anattaṁ rūpaṁ anattaṁ
rūpanti yathābhūtaṁ pajānāti anattaṁ vedanaṁ. Anattaṁ saññaṁ.
Anatte saṅkhāre. Anattaṁ viññāṇaṁ anattaṁ viññāṇanti
yathābhūtaṁ pajānāti. Saṅkhataṁ rūpaṁ saṅkhataṁ rūpanti yathābhūtaṁ pajānāti
saṅkhataṁ vedanaṁ. Saṅkhataṁ saññaṁ. Saṅkhate saṅkhāre. Saṅkhataṁ
viññāṇaṁ saṅkhataṁ viññāṇanti yathābhūtaṁ pajānāti. Vadhakaṁ rūpaṁ
vadhakaṁ rūpanti yathābhūtaṁ pajānāti vadhakaṁ vedanaṁ. Vadhakaṁ saññaṁ.
Vadhake saṅkhāre vadhakā saṅkhārāti yathābhūtaṁ pajānāti vadhakaṁ
viññāṇaṁ vadhakaṁ viññāṇanti yathābhūtaṁ pajānāti. So rūpaṁ na
upeti na upādiyati na adhiṭṭhāti 1 attā meti vedanaṁ.
Saññaṁ. Saṅkhāre. Viññāṇaṁ na upeti na upādiyati na
adhiṭṭhāti attā meti. Tassime pañcupādānakkhandhā anupetā 2
anupādinnā dīgharattaṁ hitāya sukhāya saṁvattantīti. Evañhetaṁ 3
āvuso sārīputta hoti yesaṁ āyasmantānaṁ tādisā sabrahmacārino
anukampakā atthakāmā ovādakā anusāsakā idañca pana me
1 Ma. Yu. nādhiṭṭhāti. 2 anuppannāti vā anuppentāti vā pāṭho.
3 Sī. evaṁ hi te. Ma. evametaṁ.
Āyasmato sārīputtassa dhammadesanaṁ sutvā anupādāya āsavehi
cittaṁ vimuttanti. [1]-

[208] Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane
kūṭāgārasālāyaṁ. Tena kho pana samayena āyasmā anurādho bhagavato
avidūre araññakuṭikāyaṁ viharati. Atha kho sambahulā aññatitthiyā
paribbājakā yenāyasmā anurādho tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
āyasmatā anurādhena saddhiṁ sammodiṁsu sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te
aññatitthiyā paribbājakā āyasmantaṁ anurādhaṁ etadavocuṁ yo so
āvuso anurādha tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto
taṁ tathāgato imesu catūsu ṭhānesu paññāpayamāno paññapeti 2
hoti tathāgato parammaraṇāti vā na hoti tathāgato parammaraṇāti
vā hoti ca na ca hoti tathāgato parammaraṇāti vā neva
hoti na na hoti tathāgato parammaraṇāti vāti 3 . Evaṁ vutte
āyasmā anurādho te aññatitthiye paribbājake etadavoca yo
so āvuso tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto taṁ
tathāgato aññatra imehi catūhi ṭhānehi paññāpayamāno paññapeti
hoti tathāgato parammaraṇāti vā na hoti tathāgato parammaraṇāti
vā hoti ca na ca hoti tathāgato parammaraṇāti vā neva
hoti na na hoti tathāgato parammaraṇāti vāti. Evaṁ vutte
1 Yu. idamavoca āyasmā sārīputto. attamano āyasmā yamako āyasmato
sārīputtassa bhāsitaṁ abhinandītīti dissati. 2 Po. Ma. Yu. paññāpeti
3 Po. Yu. vā.
Te aññatitthiyā paribbājakā āyasmantaṁ anurādhaṁ etadavocuṁ so
cāyaṁ bhikkhu navo bhavissati acirapabbajito thero vā pana bālo
abyattoti. Atha kho aññatitthiyā paribbājakā āyasmantaṁ anurādhaṁ
navavādena ca bālavādena ca apasādetvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu.

[209] Atha kho āyasmato anurādhassa acirapakkantesu tesu
aññatitthiyesu paribbājakesu etadahosi sace kho maṁ te aññatitthiyā
paribbājakā uttariṁ [1]- puccheyyuṁ kathaṁ byākaramāno na 2 khvāhaṁ
tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ vuttavādī ceva bhagavato assaṁ
na ca bhagavantaṁ abhūtena abbhācikkheyyaṁ dhammassa cānudhammaṁ
byākareyyaṁ na ca koci sahadhammiko vādānupāto 3 gārayhaṁ ṭhānaṁ
āgaccheyyāti. Atha kho āyasmā anurādho yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā .pe. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā
anurādho bhagavantaṁ etadavoca idhāhaṁ bhante bhagavato avidūre
araññakuṭikāyaṁ viharāmi atha kho bhante sambahulā aññatitthiyā
paribbājakā yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu .pe. Maṁ etadavocuṁ yo
so āvuso anurādha tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto
taṁ tathāgato imesu catūsu ṭhānesu paññāpayamāno
paññapeti hoti tathāgato parammaraṇāti vā na hoti tathāgato
parammaraṇāti vā hoti ca na ca hoti tathāgato parammaraṇāti
1 Ma. Yu. pañhaṁ. 2 Po. Ma. Yu. nu. 3 vādānuvādotipi pāṭho.
Vā neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇāti vāti.
Evaṁ vuttāhaṁ bhante te aññatitthiye paribbājake etadavocaṁ
yo so āvuso tathāgato uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto
taṁ tathāgato aññatra imehi catūhi ṭhānehi paññāpayamāno
paññapeti hoti tathāgato parammaraṇāti vā .pe. Neva
hoti na na hoti tathāgato parammaraṇāti vāti. Evaṁ
vutte bhante te aññatitthiyā paribbājakā maṁ etadavocuṁ so
cāyaṁ bhikkhu navo bhavissati acirapabbajito thero vā pana bālo
abyattoti. Atha kho maṁ bhante te aññatitthiyā paribbājakā
navavādena ca bālavādena ca apasādetvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu.
Tassa mayhaṁ bhante acirapakkantesu tesu aññatitthiyesu paribbājakesu
etadahosi sace kho maṁ te aññatitthiyā paribbājakā uttariṁ
puccheyyuṁ kathaṁ byākaramāno na 1 khvāhaṁ tesaṁ aññatitthiyānaṁ
paribbājakānaṁ vuttavādī ceva bhagavato assaṁ na ca bhagavantaṁ
abhūtena abbhācikkheyyaṁ dhammassa cānudhammaṁ byākareyyaṁ na ca
koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṁ ṭhānaṁ āgaccheyyāti.

[210] Taṁ kiṁ maññasi anurādha rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vāti.
Aniccaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ
bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ nu taṁ
samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi eso me attāti. No
1 Po. Ma. Yu. nu.
Hetaṁ bhante. Vedanā. Saññā. Saṅkhārā. Viññāṇaṁ
niccaṁ vā aniccaṁ vāti. Aniccaṁ bhante .pe. Tasmā tiha
.pe. Evaṁ passaṁ .pe. Nāparaṁ itthattāyāti pajānāti.