[181] Na heva kho rūpaṁ attato samanupassati. Na vedanaṁ. Na
saññaṁ. Na saṅkhāre. Na viññāṇaṁ attato samanupassati .pe.
Na viññāṇasmiṁ attānaṁ 3 samanupassati nāpi evaṁdiṭṭhī hoti so
attā so loko so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato
avipariṇāmadhammoti nāpi evaṁdiṭṭhī hoti no cassaṁ no ca
me siyā na bhavissāmi na me bhavissatīti apica kho kaṅkhī
1 Ma. nābhavissaṁ. 2 Po. bhavissa. 3 Ma. attato.
Hoti vicikicchī 1 aniṭṭhaṅgato saddhamme. Yā 2 kho pana sā bhikkhave
kaṅkhitā vicikicchitā aniṭṭhaṅgatatā saddhamme saṅkhāro so. So
pana saṅkhāro kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo. Avijjāsamphassajena
bhikkhave vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa
uppannā taṇhā tatojo so saṅkhāro. Iti 3 kho bhikkhave sopi
saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno sāpi taṇhā aniccā
saṅkhatā paṭiccasamuppannā sāpi vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā
sopi phasso anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno sāpi
avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā. Evaṁpi kho bhikkhave
jānato evaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hotīti.

[182] Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme
migāramātupāsāde mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ. Tena kho pana samayena
bhagavā tadahuposathe paṇṇarase puṇṇāya 4 puṇṇamāya rattiyā
bhikkhusaṅghaparivuto ajjhokāse nisinno hoti.

[183] Atha kho aññataro bhikkhu uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ
karitvā yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca
puccheyyāhaṁ bhante bhagavantaṁ kiñci 5 deva desaṁ sace me bhagavā
okāsaṁ karoti pañhassa veyyākaraṇāyāti. Tenahi tvaṁ bhikkhu
sake āsane nisīditvā puccha yadākaṅkhasīti. Evaṁ bhanteti kho
so bhikkhu bhagavato paṭissutvā sake āsane nisīditvā bhagavantaṁ
1 Po. vicikicchitā adiṭṭhigatā. 2 Po. yā kho panimā bhikkhave.
3 Po. evaṁ kho. 4 Po. saṁpuṇṇāya. 5 Po. kiñci teneva.
Etadavoca ime nu kho bhante pañcupādānakkhandhā. Seyyathīdaṁ.
Rūpūpādānakkhandho vedanūpādānakkhandho saññūpādānakkhandho
saṅkhārūpādānakkhandho viññāṇūpādānakkhandhoti. Ime kho bhikkhu
pañcupādānakkhandhā. Seyyathīdaṁ. Rūpūpādānakkhandho .pe.
Viññāṇūpādānakkhandhoti.

[184] Sādhu bhanteti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṁ
abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṁ uttariṁ pañhaṁ apucchi 1 ime kho
pana bhante pañcupādānakkhandhā kiṁmūlakāti. Ime kho bhikkhu
pañcupādānakkhandhā chandamūlakāti .pe.
Taññeva 2 nu kho bhante upādānaṁ te ca 3 pañcupādānakkhandhā.
Udāhu aññatra pañcahi 4 upādānakkhandhehi 4 upādānanti. Na
kho bhikkhu taññeva upādānaṁ te ca pañcupādānakkhandhā napi 5
aññatra pañcahi upādānakkhandhehi upādānaṁ apica yo 6 tattha
chandarāgo taṁ 7 tattha upādānanti.

[185] Sādhu bhanteti kho so bhikkhu .pe. Uttariṁ pañhaṁ
apucchi siyā pana bhante pañcupādānakkhandhesu chandarāgavemattatāti.
Siyā bhikkhūti bhagavā avoca idha bhikkhu ekaccassa 8 evaṁ
hoti evaṁrūpo siyaṁ anāgatamaddhānaṁ evaṁvedano siyaṁ anāgatamaddhānaṁ
evaṁsañaño 9 siyaṁ anāgatamaddhānaṁ evaṁsaṅkhāro siyaṁ
1 Po. pucchi. 2 Po. tadaññeva. 3 Sī. Ma. cakāro na dissati.
4 Yu. pañcupādānakkhandhehi. 5 Ma. Yu. nāpi. Po. pisaddo na dissati.
6 Po. kho. 7 Po. tanti na dissati. 8 Po. ekassa yathā evaṁ.
9 Po. Yu. evaṁsaññī.
Anāgatamaddhānaṁ evaṁviññāṇo siyaṁ anāgatamaddhānanti 1 . Evaṁ
kho bhikkhu siyā pañcupādānakkhandhesu chandarāgavemattatāti.

[186] Sādhu bhanteti kho so bhikkhu .pe. Uttariṁ pañhaṁ
apucchi kittāvatā nu kho bhante khandhānaṁ khandhādhivacananti.
Yaṅkiñci bhikkhu 2 rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā
vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre [3]- santike
vā. Ayaṁ vuccati rūpakkhandho 4 . Yā kāci vedanā. Yā kāci
saññā. Ye keci saṅkhārā. Yaṅkiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ
ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā
hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā. Ayaṁ vuccati viññāṇakkhandho.
Ettāvatā [5]- kho bhikkhu khandhānaṁ khandhādhivacananti.

[187] Sādhu bhanteti kho so bhikkhu .pe. Apucchi ko
nu kho bhante hetu ko paccayo rūpakkhandhassa paññāpanāya.
Ko hetu ko paccayo vedanākkhandhassa paññāpanāya. Ko hetu
ko paccayo saññākkhandhassa paññāpanāya. Ko hetu ko
paccayo saṅkhārakkhandhassa paññāpanāya. Ko hetu ko paccayo
viññāṇakkhandhassa paññāpanāyāti. Cattāro kho bhikkhu mahābhūtā
hetu cattāro mahābhūtā paccayo 6 rūpakkhandhassa paññāpanāya.
Phasso hetu phasso paccayo vedanākkhandhassa paññāpanāya. Phasso
hetu phasso paccayo saññākkhandhassa paññāpanāya. Phasso
1 Yu. itisaddo na dissati. 2 Yu. bhikkhave. 3 Po. vāsaddo dissati.
4 Po. rūpakkhandhoti. 5 Po. casaddo dissati. 6 Po. paccayā.
Hetu phasso paccayo saṅkhārakkhandhassa paññāpanāya. Nāmarūpaṁ
hetu nāmarūpaṁ paccayo viññāṇakkhandhassa paññāpanāyāti.

[188] Sādhu bhanteti kho so bhikkhu .pe. Apucchi kathaṁ
nu kho bhante sakkāyadiṭṭhi hotīti. Idha bhikkhu assutavā puthujjano
ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto
sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme
avinīto rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani
vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ. Vedanaṁ. Saññaṁ. Saṅkhāre.
Viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ
attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ. Evaṁ kho
bhikkhu sakkāyadiṭṭhi hotīti.

[189] Sādhu bhanteti kho so bhikkhu .pe. Apucchi kathaṁ
pana bhante sakkāyadiṭṭhi na hotīti. Idha bhikkhu sutavā ariyasāvako
ariyānaṁ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto sappurisānaṁ
dassāvī sappurisadhammassa 1 kovido sappurisadhamme suvinīto na rūpaṁ
attato samanupassati na rūpavantaṁ vā attānaṁ na attani vā
rūpaṁ na rūpasmiṁ vā attānaṁ. Na vedanaṁ. Na saññaṁ. Na
saṅkhāre. Na viññāṇaṁ attato samanupassati na viññāṇavantaṁ
vā attānaṁ na attani vā viññāṇaṁ na viññāṇasmiṁ vā
attānaṁ. Evaṁ kho bhikkhu sakkāyadiṭṭhi na hotīti.
1 Po. sappurisadhammesu.

[190] Sādhu bhanteti kho so bhikkhu .pe. Ko nu kho
bhante rūpassa assādo ko ādīnavo kiṁ nissaraṇaṁ. Ko
vedanāya. Ko saññāya. Ko saṅkhārānaṁ. Ko viññāṇassa
assādo ko ādīnavo kiṁ nissaraṇanti. Yaṁ kho bhikkhu
rūpaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ rūpassa assādo
yaṁ rūpaṁ aniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāṇadhammaṁ ayaṁ rūpassa ādīnavo yo
rūpasmiṁ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ idaṁ rūpassa nissaraṇaṁ.
Yaṁ vedanaṁ paṭicca. Yaṁ saññaṁ paṭicca. Yaṁ 1 saṅkhāre paṭicca.
Yaṁ viññāṇaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ viññāṇassa
assādo yaṁ viññāṇaṁ aniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ ayaṁ
viññāṇassa ādīnavo yo viññāṇasmiṁ chandarāgavinayo
chandarāgappahānaṁ idaṁ viññāṇassa nissaraṇanti.