[111] Evaṁ vimuccamāno bhante bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni
saññojanāni. Kathaṁ pana bhante jānato kathaṁ passato anantarā
āsavānaṁ khayo hotīti. Idha bhikkhu assutavā puthujjano .pe. 1
Atasitāye ṭhāne tāsaṁ āpajjati. Tāso heso bhikkhu assutavato
puthujjanassa no cassaṁ no ca me siyā na bhavissati na me
bhavissatīti. Sutavā ca kho bhikkhu ariyasāvako .pe. Atasitāye
1 Po. Ma. Yu. peyyālo natthi.
Ṭhāne na tāsaṁ āpajjati. Na heso bhikkhu tāso sutavato ariyasāvakassa
no cassaṁ no ca me siyā na bhavissati na me bhavissatīti.
Rūpūpāyaṁ vā bhikkhu viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya rūpārammaṇaṁ
rūpappatiṭṭhaṁ nandūpasevanaṁ vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya.
Vedanūpāyaṁ vā bhikkhu. Saññūpāyaṁ vā bhikkhu. Saṅkhārūpāyaṁ vā bhikkhu
viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārappatiṭṭhaṁ nandūpasevanaṁ
vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya. So 1 bhikkhu evaṁ vadeyya
ahamaññatra rūpā aññatra vedanāya aññatra saññāya aññatra
saṅkhārehi viññāṇassa āgatiṁ vā gatiṁ vā cutiṁ vā upapattiṁ vā
vuḍḍhiṁ vā virūḷhiṁ vā vepullaṁ vā paññapessāmīti netaṁ ṭhānaṁ
vijjati. Rūpadhātuyā ce bhikkhu bhikkhuno rāgo pahīno hoti rāgassa
pahānā vocchijjatārammaṇaṁ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Vedanādhātuyā
ce bhikkhu bhikkhuno. Saññādhātuyā ce bhikkhu bhikkhuno.
Saṅkhāradhātuyā ce bhikkhu bhikkhuno. Viññāṇadhātuyā ce bhikkhu
bhikkhuno rāgo pahīno hoti rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṁ
patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ avirūḷhaṁ
anabhisaṅkhacca vimuttaṁ vimuttattā ṭhitaṁ ṭhitattā santusitaṁ santusitattā
na paritassati aparitassaṁ paccattaññeva parinibbāyati. Khīṇā jāti
.pe. Nāparaṁ itthattāyāti pajānāti. Evaṁ kho bhikkhu jānato
evaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hotīti.
1 Po. Ma. yo.

[112] Sāvatthī. Tatra kho. Pañcime bhikkhave upādānakkhandhā.
Katame pañca. Seyyathīdaṁ. Rūpūpādānakkhandho vedanūpādānakkhandho
saññūpādānakkhandho saṅkhārūpādānakkhandho viññāṇūpādānakkhandho.
Yāvakīvañcāhaṁ bhikkhave ime pañcupādānakkhandhe
catuparivaṭṭaṁ yathābhūtaṁ na abbhaññāsiṁ neva tāvāhaṁ bhikkhave
sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya
sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho 1 paccaññāsiṁ.
Yato ca khvāhaṁ bhikkhave ime pañcupādānakkhandhe catuparivaṭṭaṁ
yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ athāhaṁ bhikkhave sadevake .pe. Sadevamanussāya
anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho paccaññāsiṁ.
Kathaṁ 2 catuparivaṭṭaṁ. Rūpaṁ abbhaññāsiṁ rūpasamudayaṁ abbhaññāsiṁ
rūpanirodhaṁ abbhaññāsiṁ rūpanirodhagāminīpaṭipadaṁ abbhaññāsiṁ vedanaṁ
abbhaññāsiṁ. Saññaṁ. Saṅkhāre. Viññāṇaṁ abbhaññāsiṁ
viññāṇasamudayaṁ abbhaññāsiṁ viññāṇanirodhaṁ abbhaññāsiṁ
viññāṇanirodhagāminīpaṭipadaṁ abbhaññāsiṁ.

[113] Katamañca bhikkhave rūpaṁ. Cattāro ca mahābhūtā catunnañca
mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ. Idaṁ vuccati bhikkhave rūpaṁ. Āhārasamudayā
rūpasamudayo āhāranirodhā rūpanirodho ayameva ariyo
aṭṭhaṅgiko maggo rūpanirodhagāminīpaṭipadā. Seyyathīdaṁ. Sammādiṭṭhi
.pe. Sammāsamādhi. Ye hi keci bhikkhave samaṇā vā
1 Ma. Yu. abhisambuddhoti. 2 Ma. kathañca.
Brāhmaṇā vā evaṁ rūpaṁ abhiññāya evaṁ rūpasamudayaṁ abhiññāya
evaṁ rūpanirodhaṁ abhiññāya evaṁ rūpanirodhagāminīpaṭipadaṁ abhiññāya
rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā te supaṭipannā
ye supaṭipannā te imasmiṁ dhammavinaye gādhanti. Ye ca kho
keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ rūpaṁ abhiññāya
evaṁ rūpasamudayaṁ abhiññāya evaṁ rūpanirodhaṁ abhiññāya evaṁ
rūpanirodhagāminīpaṭipadaṁ abhiññāya rūpassa nibbidā virāgā nirodhā
anupādā vimuttā te suvimuttā ye suvimuttā te kebalino 1
ye kebalino vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāya.

[114] Katamā ca bhikkhave vedanā. Cha yime bhikkhave vedanākāyā
cakkhusamphassajā vedanā sotasamphassajā vedanā ghānasamphassajā
vedanā jivhāsamphassajā vedanā kāyasamphassajā vedanā manosamphassajā
vedanā. Ayaṁ vuccati bhikkhave vedanā. Phassasamudayā
vedanāsamudayo phassanirodhā vedanānirodho ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko
maggo vedanānirodhagāminīpaṭipadā. Seyyathīdaṁ. Sammādiṭṭhi .pe.
Sammāsamādhi. Ye hi keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā
vā evaṁ vedanaṁ abhiññāya evaṁ vedanāsamudayaṁ abhiññāya evaṁ
vedanānirodhaṁ abhiññāya evaṁ vedanānirodhagāminīpaṭipadaṁ abhiññāya
vedanāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā te supaṭipannā
ye supaṭipannā te imasmiṁ dhammavinaye gādhanti. Ye ca kho
1 Po. Ma. Yu. kevalino.
Keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ vedanaṁ abhiññāya
evaṁ vedanāsamudayaṁ abhiññāya evaṁ vedanānirodhaṁ abhiññāya evaṁ
vedanānirodhagāminīpaṭipadaṁ abhiññāya .pe. Vaṭṭaṁ tesaṁ natthi
paññāpanāya.

[115] Katamā ca bhikkhave saññā. Cha yime bhikkhave saññākāyā
rūpasaññā saddasaññā gandhasaññā rasasaññā phoṭṭhabbasaññā
dhammasaññā. Ayaṁ vuccati bhikkhave saññā. Phassasamudayā
saññāsamudayo phassanirodhā saññānirodho ayameva ariyo
aṭṭhaṅgiko maggo saññānirodhagāminīpaṭipadā. Seyyathīdaṁ. Sammādiṭṭhi
.pe. Sammāsamādhi. Ye hi keci bhikkhave samaṇā vā
brāhmaṇā vā evaṁ saññaṁ abhiññāya .pe. Vaṭṭaṁ tesaṁ natthi
paññāpanāya.

[116] Katame ca bhikkhave saṅkhārā. Cha yime bhikkhave cetanākāyā
rūpasañcetanā saddasañcetanā gandhasañcetanā rasasañcetanā
phoṭṭhabbasañcetanā dhammasañcetanā. Ime vuccanti bhikkhave
saṅkhārā. Phassasamudayā saṅkhārasamudayo phassanirodhā saṅkhāranirodho
ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminīpaṭipadā.
Seyyathīdaṁ. Sammādiṭṭhi .pe. Sammāsamādhi. Ye hi
keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ saṅkhāre abhiññāya
evaṁ saṅkhārasamudayaṁ abhiññāya evaṁ saṅkhāranirodhaṁ abhiññāya evaṁ
Saṅkhāranirodhagāminīpaṭipadaṁ abhiññāya saṅkhārānaṁ nibbidāya virāgāya
nirodhāya paṭipannā te supaṭipannā ye supaṭipannā te imasmiṁ
dhammavinaye gādhanti. Ye ca kho keci bhikkhave samaṇā vā
brāhmaṇā vā evaṁ saṅkhāre abhiññāya evaṁ saṅkhārasamudayaṁ
abhiññāya evaṁ saṅkhāranirodhaṁ abhiññāya evaṁ saṅkhāranirodhagāminīpaṭipadaṁ
abhiññāya saṅkhārānaṁ nibbidā virāgā nirodhā anupādā
vimuttā te suvimuttā ye suvimuttā te kebalino ye kebalino
vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāya.

[117] Katamañca bhikkhave viññāṇaṁ. Cha yime bhikkhave viññāṇakāyā
cakkhuviññāṇaṁ sotaviññāṇaṁ ghānaviññāṇaṁ jivhāviññāṇaṁ
kāyaviññāṇaṁ manoviññāṇaṁ. Idaṁ vuccati bhikkhave viññāṇaṁ.
Nāmarūpasamudayā viññāṇasamudayo nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho
ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminīpaṭipadā.
Seyyathīdaṁ. Sammādiṭṭhi .pe. Sammāsamādhi. Ye hi keci
bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ viññāṇaṁ abhiññāya
evaṁ viññāṇasamudayaṁ abhiññāya evaṁ viññāṇanirodhaṁ abhiññāya
evaṁ viññāṇanirodhagāminīpaṭipadaṁ abhiññāya viññāṇassa nibbidāya
virāgāya nirodhāya paṭipannā te supaṭipannā ye supaṭipannā
te imasmiṁ dhammavinaye gādhanti. Ye ca kho keci bhikkhave samaṇā
vā brāhmaṇā vā evaṁ viññāṇaṁ abhiññāya evaṁ viññāṇasamudayaṁ
Abhiññāya evaṁ viññāṇanirodhaṁ abhiññāya evaṁ viññāṇanirodhagāminīpaṭipadaṁ
abhiññāya viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā
anupādā vimuttā te suvimuttā ye suvimuttā te kebalino
ye kebalino vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāyāti.

[118] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū
āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhagavā etadavoca sattaṭṭhānakusalo bhikkhave bhikkhu tividhūpaparikkhī
imasmiṁ dhammavinaye kebalī vusitavā uttamapurisoti vuccati. Kathañca
bhikkhave bhikkhu sattaṭṭhānakusalo hoti. Idha bhikkhave bhikkhu rūpaṁ
pajānāti rūpasamudayaṁ pajānāti rūpanirodhaṁ pajānāti rūpanirodhagāminīpaṭipadaṁ
pajānāti. Rūpassa assādaṁ pajānāti rūpassa ādīnavaṁ
pajānāti rūpassa nissaraṇaṁ pajānāti. Vedanaṁ pajānāti. Saññaṁ.
Saṅkhāre. Viññāṇaṁ pajānāti viññāṇasamudayaṁ pajānāti
viññāṇanirodhaṁ pajānāti viññāṇanirodhagāminīpaṭipadaṁ pajānāti.
Viññāṇassa assādaṁ pajānāti viññāṇassa ādīnavaṁ pajānāti
viññāṇassa nissaraṇaṁ pajānāti.

[119] Katamañca bhikkhave rūpaṁ. Cattāro ca mahābhūtā
catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ. Idaṁ vuccati bhikkhave rūpaṁ.
Āhārasamudayā rūpasamudayo āhāranirodhā rūpanirodho ayameva
Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo rūpanirodhagāminīpaṭipadā. Seyyathīdaṁ.
Sammādiṭṭhi .pe. Sammāsamādhi. Yaṁ rūpaṁ paṭicca uppajjati
sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ rūpassa assādo yaṁ rūpaṁ aniccaṁ dukkhaṁ
vipariṇāmadhammaṁ ayaṁ rūpassa ādīnavo yo rūpasmiṁ chandarāgavinayo
chandarāgappahānaṁ idaṁ rūpassa nissaraṇaṁ. Ye hi keci bhikkhave
samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ rūpaṁ abhiññāya evaṁ rūpasamudayaṁ
abhiññāya evaṁ rūpanirodhaṁ abhiññāya evaṁ rūpanirodhagāminīpaṭipadaṁ
abhiññāya evaṁ rūpassa assādaṁ abhiññāya evaṁ rūpassa ādīnavaṁ
abhiññāya evaṁ rūpassa nissaraṇaṁ abhiññāya rūpassa nibbidāya
virāgāya nirodhāya paṭipannā te supaṭipannā ye supaṭipannā
te imasmiṁ dhammavinaye gādhanti. Ye ca kho keci bhikkhave
samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ rūpaṁ abhiññāya evaṁ rūpasamudayaṁ
abhiññāya evaṁ rūpanirodhaṁ abhiññāya evaṁ rūpanirodhagāminīpaṭipadaṁ
abhiññāya evaṁ rūpassa assādaṁ abhiññāya evaṁ rūpassa ādīnavaṁ
abhiññāya evaṁ rūpassa nissaraṇaṁ abhiññāya rūpassa nibbidā
virāgā nirodhā anupādā vimuttā te suvimuttā ye suvimuttā
te kebalino ye kebalino vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāya.

[120] Katamā ca bhikkhave vedanā. Cha yime bhikkhave vedanākāyā
cakkhusamphassajā vedanā .pe. Manosamphassajā vedanā.
Ayaṁ vuccati bhikkhave vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo
Phassanirodhā vedanānirodho ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo
vedanānirodhagāminīpaṭipadā. Seyyathīdaṁ. Sammādiṭṭhi .p.
Sammāsamādhi. Yaṁ vedanaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ
vedanāya assādo yā 1 vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā
ayaṁ vedanāya ādīnavo yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ
idaṁ vedanāya nissaraṇaṁ. Ye hi keci bhikkhave
samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ vedanaṁ abhiññāya evaṁ vedanāsamudayaṁ
abhiññāya evaṁ vedanānirodhaṁ abhiññāya evaṁ vedanānirodhagāminīpaṭipadaṁ
abhiññāya evaṁ vedanāya assādaṁ abhiññāya evaṁ
vedanāya ādīnavaṁ abhiññāya evaṁ vedanāya nissaraṇaṁ abhiññāya
vedanāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā te supaṭipannā
ye supaṭipannā te imasmiṁ dhammavinaye gādhanti. Ye ca kho
keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ vedanaṁ abhiññāya
.pe. Vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāya.