[429] Sāvatthiyaṁ viharati ... Atha kho aññataro bhikkhu yena
bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā .pe. Ekamantaṁ nisinno
kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca kīvadīgho nu kho bhante
kappoti. Dīgho kho bhikkhu kappo so na sukaro saṅkhātuṁ
ettakāni vassāni iti vā ettakāni vassasatāni iti vā
ettakāni vassasahassāni iti vā ettakāni vassasatasahassāni
iti vāti. Sakkā pana bhante upamā 1 kātunti.

[430] Sakkā bhikkhūti bhagavā avoca seyyathāpi bhikkhu mahāselo
pabbato yojanaṁ āyāmena yojanaṁ vitthārena yojanaṁ ubbedhena
acchiddo asusiro ekaghano tamenaṁ puriso vassasatassa vassasatassa
accayena kāsikena vatthena sakiṁ sakiṁ parimajjeyya khippataraṁ kho
so bhikkhu mahāselo pabbato iminā upakkamena parikkhayaṁ pariyādānaṁ
1 Ma. upamaṁ. evamuparipi.
Gaccheyya na tveva kappo evaṁ dīgho kho 1 bhikkhu kappo.
Evaṁ dīghānaṁ kho bhikkhu kappānaṁ neko kappo saṁsito nekaṁ
kappasataṁ saṁsitaṁ nekaṁ kappasahassaṁ saṁsitaṁ nekaṁ kappasatasahassaṁ
saṁsitaṁ taṁ kissa hetu anamataggoyaṁ bhikkhu saṁsāro .pe.
Yāvañcidaṁ bhikkhu alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṁ alaṁ virajjituṁ
alaṁ vimuccitunti. Pañcamaṁ.

[431] Sāvatthiyaṁ viharati ... Atha kho aññataro bhikkhu yena
bhagavā .pe. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
kīvadīgho nu kho bhante kappoti. Dīgho kho bhikkhu kappo
so na sukaro saṅkhātuṁ ettakāni vassāni iti vā .pe.
Ettakāni vassasatasahassāni iti vāti. Sakkā pana bhante
upamā kātunti.

[432] Sakkā bhikkhūti bhagavā avoca seyyathāpi bhikkhu āyasaṁ
nagaraṁ yojanaṁ āyāmena yojanaṁ vitthārena yojanaṁ ubbedhena puṇṇaṁ
sāsapānaṁ guḷikābandhaṁ 2 tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena
ekamekaṁ sāsapaṁ uddhareyya khippataraṁ kho so bhikkhu mahāsāsaparāsi
iminā upakkamena parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya na tveva kappo
evaṁ dīgho kho bhikkhu kappo. Evaṁ dīghānaṁ kho bhikkhu kappānaṁ neko
kappo saṁsito nekaṁ kappasataṁ saṁsitaṁ nekaṁ kappasahassaṁ saṁsitaṁ
nekaṁ kappasatasahassaṁ saṁsitaṁ taṁ kissa hetu anamataggoyaṁ bhikkhu
1 Ma. Yu. khosaddo natthi. 2 Ma. guḷikābaddhaṁ. Yu. cuḷikābaddhaṁ.
Saṁsāro .pe. Alaṁ vimuccitunti. Chaṭṭhaṁ.

[433] Sāvatthiyaṁ viharati ... Atha kho sambahulā bhikkhū yena
bhagavā .pe. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ
kīvabahukā nu kho bhante kappā abbhatītā atikkantāti. Bahukā
kho bhikkhave kappā abbhatītā atikkantā te na sukarā saṅkhātuṁ
ettakā kappā iti vā ettakāni kappasatāni iti vā
ettakāni kappasahassāni iti vā ettakāni kappasatasahassāni
iti vāti. Sakkā pana bhante upamā kātunti.

[434] Sakkā bhikkhaveti bhagavā avoca idhassu bhikkhave
cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino te ce 1 divase
divase kappasatasahassaṁ kappasatasahassaṁ anussareyyuṁ. Ananussaritāva 2
bhikkhave tehi kappā assu. Atha kho me 3 cattāro sāvakā
vassasatāyukā vassasatajīvino vassasatassa vassasatassa accayena kālaṁ
kareyyuṁ. Evaṁ bahukā kho bhikkhave kappā abbhatītā atikkantā
te na sukarā saṅkhātuṁ ettakā kappā iti vā ettakāni
kappasatāni iti vā ettakāni kappasahassāni iti vā ettakāni
kappasatasahassāni iti vā 4 taṁ kissa hetu anamataggoyaṁ bhikkhave
saṁsāro .pe. Alaṁ vimuccitunti. Sattamaṁ.

[435] Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami
1 Ma. Yu. cesaddo natthi. 2 Yu. anussaritāva. 3 Ma. atha kho te.
Yu. atha te. 4 Ma. vāti.
Upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so
brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca kīvabahukā nu kho bho gotama
kappā abbhatītā atikkantāti. Bahukā kho brāhmaṇa kappā
abbhatītā atikkantā te na sukarā saṅkhātuṁ ettakā kappā
iti vā ettakāni kappasatāni iti vā ettakāni kappasahassāni
iti vā ettakāni kappasatasahassāni iti vāti.
Sakkā pana bho gotama upamā kātunti.

[436] Sakkā brāhmaṇāti bhagavā avoca seyyathāpi brāhmaṇa
yato cāyaṁ gaṅgānadī pahoti yattha ca mahāsamuddaṁ appeti yā
etasmiṁ 1 antare vālikā sā na sukarā saṅkhātuṁ ettakā vālikā
iti vā ettakāni vālikasatāni iti vā ettakāni vālikasahassāni
iti vā ettakāni vālikasatasahassāni iti vā 2 .
Tato bahutarā kho brāhmaṇa kappā abbhatītā atikkantā te
na sukarā saṅkhātuṁ ettakā kappā iti vā ettakāni kappasatāni
iti vā ettakāni kappasahassāni iti vā ettakāni
kappasatasahassāni iti vā taṁ kissa hetu anamataggoyaṁ brāhmaṇa
saṁsāro pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṁ sattānaṁ
taṇhāsaññojanānaṁ sandhāvataṁ saṁsarataṁ evaṁ dīgharattaṁ kho brāhmaṇa
dukkhaṁ paccanubhūtaṁ tippaṁ paccanubhūtaṁ byasanaṁ paccanubhūtaṁ kaṭasī vaḍḍhitā.
1 Yu. yā ca tasmiṁ. 2 Ma. vāti.
Yāvañcidaṁ brāhmaṇa alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṁ alaṁ virajjituṁ
alaṁ vimuccitunti.

[437] Evaṁ vutte so brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca
abhikkantaṁ bho gotama abhikkantaṁ bho gotama upāsakaṁ maṁ bhavaṁ
gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṅgatanti. Aṭṭhamaṁ.

[438] Sāvatthiyaṁ viharati ... Tatra kho bhagavā ... Anamataggoyaṁ
bhikkhave saṁsāro pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṁ
sattānaṁ taṇhāsaññojanānaṁ sandhāvataṁ saṁsarataṁ .pe.