[409] Yāvakīvañcime bhikkhave sattā imāsaṁ catunnaṁ dhātūnaṁ
assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato
yathābhūtaṁ na abbhaññaṁsu neva tāvime bhikkhave sattā sadevakā
Lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā 1
nissaṭā visaṁyuttā vippamuttā vimariyādikatena cetasā vihariṁsu.
Yato ca khvime 2 bhikkhave sattā imāsaṁ catunnaṁ dhātūnaṁ assādañca
assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ
abbhaññaṁsu atha khvime 2 bhikkhave sattā sadevakā lokā samārakā
sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā 1 nissaṭā visaṁyuttā
vippamuttā vimariyādikatena cetasā viharantīti. Catutthaṁ.

[410] Sāvatthiyaṁ viharati ... Tatra kho bhagavā ... Paṭhavīdhātuñca 3
hidaṁ bhikkhave ekantadukkhā abhavissa dukkhānupatitā dukkhāvakkantā
anavakkantā sukhena nayidaṁ sattā paṭhavīdhātuyā sārajjeyyuṁ.
Yasmā ca kho bhikkhave paṭhavīdhātu sukhānupatitā sukhāvakkantā
anavakkantā dukkhena tasmā sattā paṭhavīdhātuyā sārajjanti.
Āpodhātuñca hidaṁ bhikkhave ... Tejodhātuñca hidaṁ bhikkhave ...
Vāyodhātuñca hidaṁ bhikkhave ekantadukkhā abhavissa dukkhānupatitā
dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena nayidaṁ sattā vāyodhātuyā
sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho bhikkhave vāyodhātu sukhānupatitā
sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena tasmā sattā vāyodhātuyā
sārajjanti.

[411] Paṭhavīdhātuñca hidaṁ bhikkhave ekantasukhā abhavissa
sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena nayidaṁ sattā
1 Ma. Yu. sassamaṇabrāhmaṇīyā pajāya sadevamanussāya. 2 Ma. Yu. imeti saddo
natthi. 3 Po. Ma. Yu. ce. evamuparipi.
Paṭhavīdhātuyā nibbindeyyuṁ. Yasmā ca kho bhikkhave paṭhavīdhātu dukkhā
dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena tasmā sattā
paṭhavīdhātuyā nibbindanti. Āpodhātuñca hidaṁ bhikkhave ...
Tejodhātuñca hidaṁ bhikkhave ... Vāyodhātuñca hidaṁ bhikkhave ekantasukhā
abhavissa sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena nayidaṁ
sattā vāyodhātuyā nibbindeyyuṁ. Yasmā ca kho bhikkhave vāyodhātu
dukkhā dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena tasmā
sattā vāyodhātuyā nibbindantīti. Pañcamaṁ.

[412] Sāvatthiyaṁ viharati ... Tatra kho bhagavā ... Yo bhikkhave
paṭhavīdhātuṁ abhinandati dukkhaṁ so abhinandati. Yo dukkhaṁ abhinandati
aparimutto so dukkhasmāti vadāmi. Yo āpodhātuṁ abhinandati ...
Yo tejodhātuṁ abhinandati ... Yo vāyodhātuṁ abhinandati dukkhaṁ so
abhinandati. Yo dukkhaṁ abhinandati aparimutto so dukkhasmāti
vadāmi.

[413] Yo ca kho bhikkhave paṭhavīdhātuṁ na abhinandati dukkhaṁ
so na abhinandati. Yo dukkhaṁ na abhinandati parimutto so
dukkhasmāti vadāmi. Yo āpodhātuṁ ... Yo tejodhātuṁ ... Yo
vāyodhātuṁ na abhinandati dukkhaṁ so na abhinandati. Yo dukkhaṁ
na abhinandati parimutto so dukkhasmāti vadāmīti. Chaṭṭhaṁ.

[414] Sāvatthiyaṁ viharati ... Tatra kho bhagavā ... Yo bhikkhave
Paṭhavīdhātuyā uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo dukkhasseso
uppādo rogānaṁ ṭhiti jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo āpodhātuyā ...
Yo tejodhātuyā ... Yo vāyodhātuyā uppādo ṭhiti abhinibbatti
pātubhāvo dukkhasseso uppādo rogānaṁ ṭhiti jarāmaraṇassa
pātubhāvo.

[415] Yo ca kho bhikkhave paṭhavīdhātuyā nirodho vūpasamo atthaṅgamo
dukkhasseso nirodho rogānaṁ vūpasamo jarāmaraṇassa atthaṅgamo.
Yo āpodhātuyā nirodho ... Yo tejodhātuyā nirodho ...
Yo vāyodhātuyā nirodho vūpasamo atthaṅgamo dukkhasseso nirodho
rogānaṁ vūpasamo jarāmaraṇassa atthaṅgamoti. Sattamaṁ.

[416] Sāvatthiyaṁ viharati ... Tatra kho bhagavā ... Catasso imā
bhikkhave dhātuyo katamā catasso paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu
vāyodhātu. Ye hi keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā
imāsaṁ catunnaṁ dhātūnaṁ assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ
nappajānanti na mete bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā
samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā
na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṁ vā brāhmaññatthaṁ vā
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.

[417] Ye ca kho keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā
imāsaṁ catunnaṁ dhātūnaṁ assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ
Pajānanti te ca khome bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu
ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā te ca
panāyasmanto sāmaññatthañca brāhmaññatthañca diṭṭheva dhamme
sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantīti. Aṭṭhamaṁ.

[418] Sāvatthiyaṁ viharati ... Tatra kho bhagavā ... Catasso imā
bhikkhave dhātuyo katamā catasso paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu
vāyodhātu. Ye hi keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā
imāsaṁ catunnaṁ dhātūnaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca
ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānanti [vitthāretabbaṁ]
pajānanti ... Sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantīti.
Navamaṁ.