[703] Katamañcāvuso dukkhanirodho 3 ariyasaccaṁ. Yo tassāyeva
taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo
idaṁ vuccatāvuso dukkhanirodho 4 ariyasaccaṁ.

[704] Katamañcāvuso dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ.
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathīdaṁ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo
sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati
sammāsamādhi. Katamā cāvuso sammādiṭṭhi yaṁ kho āvuso
dukkhe ñāṇaṁ dukkhasamudaye ñāṇaṁ dukkhanirodhe ñāṇaṁ
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ ayaṁ vuccatāvuso
sammādiṭṭhi. Katamo cāvuso sammāsaṅkappo nekkhammasaṅkappo
1-2 Po. Ma. Yu. dukkhasamudayaṁ. 3-4 Po. Ma. Yu. dukkhanirodhaṁ.
Abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo ayaṁ vuccatāvuso sammāsaṅkappo.
Katamā cāvuso sammāvācā [1]- musāvādā veramaṇī
pisuṇāya vācāya veramaṇī pharusāya vācāya veramaṇī samphappalāpā
veramaṇī ayaṁ vuccatāvuso sammāvācā. Katamo cāvuso sammākammanto
[2]- Pāṇātipātā veramaṇī adinnādānā veramaṇī kāmesu micchācārā
veramaṇī ayaṁ vuccatāvuso sammākammanto. Katamo cāvuso
sammāājīvo idhāvuso ariyasāvako micchāājīvaṁ pahāya
sammāājīvena jīvikaṁ kappeti ayaṁ vuccatāvuso sammāājīvo.
Katamo cāvuso sammāvāyāmo idhāvuso bhikkhu anuppannānaṁ
pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati
viriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati uppannānaṁ pāpakānaṁ
akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati viriyaṁ ārabhati cittaṁ
paggaṇhāti padahati anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ
janeti vāyamati viriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati uppannānaṁ
kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya 3 bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya
pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati viriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti
padahati ayaṁ vuccatāvuso sammāyāvāmo. Katamā cāvuso sammāsati
idhāvuso bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno
satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ vedanāsu vedanānupassī
viharati .pe. Citte cittānupassī viharati .pe. Dhammesu
1-2 etthantare yā kho āvusoti bhavitabbaṁ. 3 Yu. asammohāya.
Dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke
abhijjhādomanassaṁ ayaṁ vuccatāvuso sammāsati. Katamo cāvuso
sammāsamādhi idhāvuso bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi
dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja
viharati vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso
ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ ... Tatiyaṁ
jhānaṁ ... Catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati ayaṁ vuccatāvuso sammāsamādhi.
Idaṁ vuccatāvuso dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ.

[705] Tathāgatenāvuso arahatā sammāsambuddhena bārāṇasiyaṁ
isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ
samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā
vā kenaci vā lokasmiṁ yadidaṁ imesaṁ catunnaṁ ariyasaccānaṁ
ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā
uttānīkammanti.
Idamavocāyasmā sārīputto attamanā te bhikkhū āyasmato
sārīputtassa bhāsitaṁ abhinandunti.
Saccavibhaṅgasuttaṁ niṭṭhitaṁ ekādasamaṁ.
---------
Dakkhiṇāvibhaṅgasuttaṁ

[706] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati
kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme. Atha kho mahāpajāpatī 1 gotamī navaṁ
dussayugaṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ
abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho mahāpajāpatī
gotamī bhagavantaṁ etadavoca idaṁ me bhante navaṁ dussayugaṁ bhagavantaṁ
uddissa sāmaṁ kantaṁ sāmaṁ vāyitaṁ taṁ me bhante bhagavā
paṭiggaṇhātu anukampaṁ upādāyāti.

[707] Evaṁ vutte bhagavā mahāpajāpatiṁ gotamiṁ etadavoca
saṅghe gotami dehi saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi
saṅgho cāti. Dutiyampi kho mahāpajāpatī gotamī bhagavantaṁ etadavoca
idaṁ me bhante navaṁ dussayugaṁ bhagavantaṁ uddissa sāmaṁ kantaṁ sāmaṁ
vāyitaṁ taṁ me bhante bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṁ upādāyāti.
Dutiyampi kho bhagavā mahāpajāpatiṁ gotamiṁ etadavoca saṅghe
gotami dehi saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho
cāti. Tatiyampi kho mahāpajāpatī gotamī bhagavantaṁ etadavoca
idaṁ me bhante navaṁ dussayugaṁ bhagavantaṁ uddissa sāmaṁ kantaṁ sāmaṁ
vāyitaṁ taṁ me bhante bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṁ upādāyāti.
Tatiyampi kho bhagavā mahāpajāpatiṁ gotamiṁ etadavoca saṅghe gotami
1 Ma. mahāpajāpati. sabbattha evaṁ ñātabbaṁ.
Dehi saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cāti.

[708] Evaṁ vutte āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca
paṭiggaṇhātu bhante bhagavā mahāpajāpatiyā gotamiyā navaṁ dussayugaṁ
bahukārā 1 bhante mahāpajāpatī gotamī bhagavato mātucchā āpādikā
posikā khīrassa dāyikā bhagavantaṁ janettiyā kālakatāya thaññaṁ
pāyesi bhagavāpi bhante bahukāro mahāpajāpatiyā gotamiyā
bhagavantaṁ bhante āgamma mahāpajāpatī gotamī buddhaṁ saraṇaṁ gatā
dhammaṁ saraṇaṁ gatā saṅghaṁ saraṇaṁ gatā bhagavantaṁ bhante āgamma
mahāpajāpatī gotamī pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā
kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā
paṭiviratā bhagavantaṁ bhante āgamma mahāpajāpatī gotamī
buddhe aveccappasādena samannāgatā dhamme aveccappasādena
samannāgatā saṅghe aveccappasādena samannāgatā ariyakantehi sīlehi
samannāgatā bhagavantaṁ bhante āgamma mahāpajāpatī gotamī dukkhe
nikkaṅkhā dukkhasamudaye nikkaṅkhā dukkhanirodhe nikkaṅkhā dukkhanirodhagāminiyā
paṭipadāya nikkaṅkhā bhagavāpi bhante bahukāro mahāpajātiyā
gotamiyāti.

[709] Evametaṁ ānanda evametaṁ ānanda yaṁ hānanda
puggalo puggalaṁ āgamma buddhaṁ saraṇaṁ gato hoti dhammaṁ saraṇaṁ
gato hoti saṅghaṁ saraṇaṁ gato hoti imassānanda puggalassa
iminā puggalena na supaṭikāraṁ vadāmi yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ
1 Po. Ma. Yu. bahūpakārā.
Añjalikammaṁ sāmīcikammaṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccaya-
bhesajjaparikkhārānuppadānena. Yaṁ hānanda puggalo puggalaṁ āgamma
pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato hoti kāmesu
micchācārā paṭivirato hoti musāvādā paṭivirato hoti
surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti imassānanda puggalassa iminā
puggalena na supaṭikāraṁ vadāmi yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ
añjalikammaṁ sāmīcikammaṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccaya-
bhesajjaparikkhārānuppadānena. Yaṁ hānanda puggalo puggalaṁ āgamma buddhe
aveccappasādena samannāgato hoti dhamme aveccappasādena
samannāgato hoti saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti
ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti imassānanda puggalassa
iminā puggalena na supaṭikāraṁ vadāmi yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ
añjalikammaṁ sāmīcikammaṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccaya-
bhesajjaparikkhārānuppadānena. Yaṁ hānanda puggalo puggalaṁ āgamma
dukkhe nikkaṅkho hoti dukkhasamudaye nikkaṅkho hoti dukkhanirodhe
nikkaṅkho hoti dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya nikkaṅkho hoti
imassānanda puggalassa iminā puggalena na supaṭikāraṁ vadāmi
yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikammaṁ
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānuppadānena.

[710] Cuddasa kho panimānanda pāṭipuggalikā dakkhiṇā [1]-.
1 Ma. etthantare katamā cuddasāti dissanti.
Tathāgate arahante sammāsambuddhe dānaṁ deti ayaṁ paṭhamā
pāṭipuggalikā dakkhiṇā. Paccekasambuddhe 1 dānaṁ deti ayaṁ dutiyā
pāṭipuggalikā dakkhiṇā. Tathāgatasāvake arahante dānaṁ deti
ayaṁ tatiyā pāṭipuggalikā dakkhiṇā. Arahattaphalasacchikiriyāya
paṭipanne dānaṁ deti ayaṁ catutthā pāṭipuggalikā dakkhiṇā.
Anāgāmissa dānaṁ deti ayaṁ pañcamī pāṭipuggalikā dakkhiṇā.
Anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanne dānaṁ deti ayaṁ chaṭṭhā
pāṭipuggalikā dakkhiṇā. Sakadāgāmissa dānaṁ deti ayaṁ sattamī
pāṭipuggalikā dakkhiṇā. Sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanne
dānaṁ deti ayaṁ aṭṭhamī pāṭipuggalikā dakkhiṇā. Sotāpanne
dānaṁ deti ayaṁ navamī pāṭipuggalikā dakkhiṇā. Sotāpattiphalasacchikiriyāya
paṭipanne dānaṁ deti ayaṁ dasamī pāṭipuggalikā
dakkhiṇā. Bāhirake kāmesu vītarāge dānaṁ deti ayaṁ ekādasamī
pāṭipuggalikā dakkhiṇā. Puthujjanasīlavante dānaṁ deti ayaṁ
dvādasamī pāṭipuggalikā dakkhiṇā. Puthujjanadussīle dānaṁ deti ayaṁ
terasamī pāṭipuggalikā dakkhiṇā. Tiracchānagate dānaṁ deti ayaṁ
cuddasamī pāṭipuggalikā dakkhiṇāti.

[711] Tatrānanda tiracchānagate dānaṁ datvā sataguṇā dakkhiṇā
pāṭikaṅkhitabbā. Puthujjanadussīle dānaṁ datvā sahassaguṇā dakkhiṇā
pāṭikaṅkhitabbā. Puthujjanasīlavante dānaṁ datvā satasahassaguṇā
1 Yu. paccekabuddhe.
Dakkhiṇā pāṭikaṅkhitabbā. Bāhirake kāmesu vītarāge dānaṁ datvā
koṭisatasahassaguṇā dakkhiṇā pāṭikaṅkhitabbā. Sotāpattiphalasacchikiriyāya
paṭipanne dānaṁ datvā asaṅkheyyā appameyyā dakkhiṇā
pāṭikaṅkhitabbā. Ko pana vādo sotāpanne ko pana vādo
sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanne ko pana vādo sakadāgāmissa
ko pana vādo anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanne ko pana vādo
anāgāmissa ko pana vādo arahattaphalasacchikiriyāya paṭipanne ko
pana vādo tathāgatasāvake arahante ko pana vādo paccekasambuddhe
ko pana vādo tathāgate arahante sammāsambuddhe.

[712] Satta kho panimānanda saṅghagatā dakkhiṇā. [1]- Buddhappamukhe
ubhatosaṅghe dānaṁ deti ayaṁ paṭhamā saṅghagatā dakkhiṇā.
Tathāgate parinibbute ubhatosaṅghe dānaṁ deti ayaṁ dutiyā saṅghagatā
dakkhiṇā. Bhikkhusaṅghe dānaṁ deti ayaṁ tatiyā saṅghagatā dakkhiṇā.
Bhikkhunīsaṅghe dānaṁ deti ayaṁ catutthā saṅghagatā dakkhiṇā.
Ettake me bhikkhū ca bhikkhuniyo ca saṅghato uddissathāti dānaṁ
deti ayaṁ pañcamī saṅghagatā dakkhiṇā. Ettake me bhikkhū
saṅghato uddissathāti dānaṁ deti ayaṁ chaṭṭhā saṅghagatā dakkhiṇā.
Ettikā 2 me bhikkhuniyo saṅghato uddissathāti dānaṁ deti ayaṁ
sattamī saṅghagatā dakkhiṇā.