[633] Tayo satipaṭṭhānā yadariyo sevati yadariyo sevamāno
satthā gaṇamanusāsitumarahatīti iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ
paṭicca vuttaṁ.

[634] Iti 3 bhikkhave satthā sāvakānaṁ dhammaṁ deseti anukampako
hitesī anukampaṁ upādāya idaṁ vo hitāya idaṁ vo sukhāyāti.
Tassa sāvakā na sussuyanti 4 na sotaṁ odahanti na aññā cittaṁ
1 Po. etthantare atthi dhammesūti dissati. 2 anupadavaggassa sappurisasutte pana
agammayatāti dissati. 3 Ma. Yu. idha.. 4 Po. Ma. Yu. sabbattha sussūsanti.
Upaṭṭhapenti vokkamma ca satthu sāsanā vattanti. Tatra
bhikkhave tathāgato na ceva attamano hoti na ca attamanataṁ
paṭisaṁvedeti anavassuto ca viharati sato sampajāno idaṁ bhikkhave
paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ yadariyo sevati yadariyo sevamāno satthā
gaṇamanusāsitumarahati.

[635] Puna caparaṁ bhikkhave satthā sāvakānaṁ dhammaṁ deseti
anukampako hitesī anukampaṁ upādāya idaṁ vo hitāya idaṁ vo
sukhāyāti. Tassa ekacce sāvakā na sussuyanti na sotaṁ
odahanti na aññā cittaṁ upaṭṭhapenti vokkamma ca satthu
sāsanā vattanti. Ekacce sāvakā sussuyanti sotaṁ odahanti
aññā cittaṁ upaṭṭhapenti na ca vokkamma satthu sāsanā
vattanti. Tatra bhikkhave tathāgato na ceva attamano 1 hoti
na ca attamanataṁ paṭisaṁvedeti na ca anattamano hoti na ca
anattamanataṁ paṭisaṁvedeti attamanatañca anattamanatañca tadubhayaṁ
abhinivajjetvā upekkhako viharati sato sampajāno idaṁ vuccati
bhikkhave dutiyaṁ satipaṭṭhānaṁ yadariyo sevati yadariyo sevamāno satthā
gaṇamanusāsitumarahati.

[636] Puna caparaṁ bhikkhave satthā sāvakānaṁ dhammaṁ deseti
anukampako hitesī anukampaṁ upādāya idaṁ vo hitāya idaṁ vo
sukhāyāti. Tassa sāvakā sussuyanti sotaṁ odahanti aññā
1 Ma. na ceva anattamano hoti na ca anattamanataṁ paṭisaṁvedeti na ca attamano hoti na
ca attamanataṁ paṭisaṁvedeti anattamanatā ca attamanatā ca ...
Cittaṁ upaṭṭhapenti na ca vokkamma satthu sāsanā vattanti.
Tatra bhikkhave tathāgato attamano ceva hoti attamanatañca
paṭisaṁvedeti anavassuto ca viharati sato sampajāno idaṁ vuccati
bhikkhave tatiyaṁ satipaṭṭhānaṁ yadariyo sevati yadariyo sevamāno satthā
gaṇamanusāsitumarahati. Tayo satipaṭṭhānā yadariyo sevati yadariyo
sevamāno satthā gaṇamanusāsitumarahatīti iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ
paṭicca vuttaṁ.

[637] So vuccati yoggācariyānaṁ anuttaro purisadammasārathīti
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ. Hatthidamakena
bhikkhave hatthidammo sārito ekaṁyeva disaṁ dhāvati puratthimaṁ vā
pacchimaṁ vā uttaraṁ vā dakkhiṇaṁ vā. Assadamakena bhikkhave
assadammo sārito ekaṁyeva disaṁ dhāvati puratthimaṁ vā pacchimaṁ
vā uttaraṁ vā dakkhiṇaṁ vā. Godamakena bhikkhave godammo
sārito ekaṁyeva disaṁ dhāvati puratthimaṁ vā pacchimaṁ vā uttaraṁ
vā dakkhiṇaṁ vā. Tathāgatena [1]- bhikkhave arahatā sammāsambuddhena
purisadammo sārito aṭṭha disā vidhāvati rūpī rūpāni passati
ayaṁ paṭhamā disā. Ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati
ayaṁ dutiyā disā. Subhanteva adhimutto hoti ayaṁ tatiyā
disā. Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ aṭṭhaṅgamā
nānattasaññānaṁ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ
1 Ma. etthantare hisaddo atthi.
Upasampajja viharati ayaṁ catutthā 1 disā. Sabbaso
ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṁ
upasampajja viharati ayaṁ pañcamī disā. Sabbaso
viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṁ
upasampajja viharati ayaṁ chaṭṭhā disā. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ
samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati
ayaṁ sattamī disā. Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma
saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati ayaṁ aṭṭhamī disā.
Tathāgatena bhikkhave arahatā sammāsambuddhena purisadammo sārito
imā aṭṭha disā vidhāvati. So vuccati yoggācariyānaṁ anuttaro
purisadammasārathīti iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttanti.
Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ
abhinandunti.
Saḷāyatanavibhaṅgasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
----------
1 Ma. catutthī.
Uddesavibhaṅgasuttaṁ

[638] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū
āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhagavā etadavoca uddesavibhaṅgaṁ vo bhikkhave desissāmi taṁ
suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evambhanteti kho te
bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

[639] Bhagavā etadavoca tathā tathā bhikkhave bhikkhu upaparikkheyya
yathā yathāssa 1 upaparikkhato bahiddhā cassa viññāṇaṁ
avikkhittaṁ avisaṭaṁ ajjhattaṁ asaṇṭhitaṁ anupādāya na paritasseyya
bahiddhā bhikkhave viññāṇe avikkhitte avisaṭe sati ajjhattaṁ
asaṇṭhite anupādāya aparitassato āyatiṁ jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo
na hotīti. Idamavoca bhagavā idaṁ vatvāna sugato
uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.

[640] Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi
idaṁ kho no āvuso bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena
atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho tathā tathā bhikkhave bhikkhu
upaparikkheyya yathā yathāssa upaparikkhato bahiddhā cassa viññāṇaṁ
avikkhittaṁ avisaṭaṁ ajjhattaṁ asaṇṭhitaṁ anupādāya na paritasseyya
1 Ma. yathā yathā.
Bahiddhā bhikkhave viññāṇe avikkhitte avisaṭe sati ajjhattaṁ
asaṇṭhite anupādāya aparitassato āyatiṁ jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo
na hotīti ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena
uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena
atthaṁ vibhajeyyāti. Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi ayaṁ kho
āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca
viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa
bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ
avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ yannūna mayaṁ yenāyasmā
mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ
etamatthaṁ paṭipuccheyyāmāti.

[641] Atha kho te bhikkhū yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṁsu
upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ sammodiṁsu
sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṁ mahākaccānaṁ
etadavocuṁ idaṁ kho no āvuso kaccāna bhagavā saṅkhittena
uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ
paviṭṭho tathā tathā bhikkhave bhikkhu upaparikkheyya yathā yathāssa
upaparikkhato bahiddhā cassa viññāṇaṁ avikkhittaṁ avisaṭaṁ ajjhattaṁ
asaṇṭhitaṁ anupādāya na paritasseyya bahiddhā bhikkhave viññāṇe
Avikkhitte avisaṭe sati ajjhattaṁ asaṇṭhite anupādāya aparitassato
āyatiṁ jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo na hotīti tesanno āvuso
kaccāna amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi idaṁ kho no
āvuso bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ
avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho tathā tathā bhikkhave
bhikkhu upaparikkheyya yathā yathāssa upaparikkhato bahiddhā cassa
viññāṇaṁ avikkhittaṁ avisaṭaṁ ajjhattaṁ asaṇṭhitaṁ anupādāya na
paritasseyya bahiddhā bhikkhave viññāṇe avikkhitte avisaṭe sati
ajjhattaṁ asaṇṭhite anupādāya aparitassato āyatiṁ jātijarāmaraṇa-
dukkhasamudayasambhavo na hotīti ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena
uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena
atthaṁ vibhajeyyāti tesanno āvuso kaccāna amhākaṁ etadahosi
ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca
viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa
bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa
vitthārena atthaṁ vibhajituṁ yannūna mayaṁ yenāyasmā mahākaccāno
tenupasaṅkameyyāma upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ
etamatthaṁ paṭipuccheyyāmāti vibhajatāyasmā mahākaccānoti.

[642] Seyyathāpi āvuso puriso sāratthiko sāragavesī
sārapariyesanañcaramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva
Mūlaṁ atikkamma khandhaṁ sākhāpalāse sāraṁ pariyesitabbaṁ maññeyya
evaṁ sampadamidaṁ āyasmantānaṁ satthari sammukhībhūte taṁ bhagavantaṁ
atisitvā amhe etamatthaṁ paṭipucchitabbaṁ maññatha so hāvuso
bhagavā jānaṁ jānāti passaṁ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto
brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā
dhammassāmī tathāgato so ceva panetassa kālo ahosi yaṁ bhagavantaṁyeva
etamatthaṁ paṭipuccheyyātha yathā no 1 bhagavā byākareyya tathā
naṁ dhāreyyāthāti. Addhāvuso kaccāna bhagavā jānaṁ jānāti
passaṁ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā
pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato
so ceva panetassa kālo ahosi yaṁ bhagavantaṁyeva etamatthaṁ
paṭipuccheyyāma yathā no bhagavā byākareyya tathā naṁ dhāreyyāma
apicāyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca
viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa
bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ
avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ vibhajatāyasmā mahākaccāno
agarukaritvāti. Tenahāvuso suṇātha sādhukaṁ manasikarotha
bhāsissāmīti. Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato
mahākaccānassa paccassosuṁ.