[623] Aṭṭhārasa manopavicārā veditabbāti iti kho panetaṁ
vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ. Cakkhunā rūpaṁ disvā somanassaṭṭhānīyaṁ
rūpaṁ upavicarati domanassaṭṭhānīyaṁ rūpaṁ upavicarati upekkhaṭṭhānīyaṁ
rūpaṁ upavicarati. Sotena saddaṁ sutvā ... Ghānena gandhaṁ ghāyitvā ...
Jivhāya rasaṁ sāyitvā ... Kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā ... Manasā dhammaṁ
viññāya somanassaṭṭhānīyaṁ dhammaṁ upavicarati domanassaṭṭhānīyaṁ dhammaṁ
upavicarati upekkhaṭṭhānīyaṁ dhammaṁ upavicarati. Iti cha somanassūpavicārā
cha domanassūpavicārā cha upekkhūpavicārā. Aṭṭhārasa manopavicārā
veditabbāti iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

[624] Chattiṁsa sattapadā veditabbāti iti kho panetaṁ vuttaṁ.
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ. Cha gehasitāni somanassāni cha nekkhammasitāni
somanassāni cha gehasitāni domanassāni cha nekkhammasitāni
domanassāni cha gehasitā upekkhā cha nekkhammasitā upekkhā.

[625] Tattha katamāni cha gehasitāni somanassāni. Cakkhuviññeyyānaṁ
rūpānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ manoramānaṁ
lokāmisapaṭisaṁyuttānaṁ paṭilābhaṁ vā paṭilābhato samanupassato pubbe
vā paṭiladdhapubbaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ samanussarato uppajjati
somanassaṁ yaṁ evarūpaṁ somanassaṁ idaṁ vuccati gehasitaṁ somanassaṁ.
Sotaviññeyyānaṁ saddānaṁ ... Ghānaviññeyyānaṁ gandhānaṁ ... Jivhā-
viññeyyānaṁ rasānaṁ ... Kāyaviññeyyānaṁ phoṭṭhabbānaṁ ... Mano-
viññeyyānaṁ dhammānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ manoramānaṁ
lokāmisapaṭisaṁyuttānaṁ paṭilābhaṁ vā paṭilābhato samanupassato pubbe
vā paṭiladdhapubbaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ samanussarato uppajjati
somanassaṁ yaṁ evarūpaṁ somanassaṁ idaṁ vuccati gehasitaṁ somanassaṁ.
Imāni cha gehasitāni somanassāni.

[626] Tattha katamāni cha nekkhammasitāni somanassāni. Rūpānaṁ
tveva aniccataṁ viditvā vipariṇāmavirāganirodhaṁ pubbe ceva rūpā
etarahi ca sabbe te rūpā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti
evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passato uppajjati somanassaṁ
Yaṁ evarūpaṁ somanassaṁ idaṁ vuccati nekkhammasitaṁ somanassaṁ.
Saddānaṁ tveva .pe. Gandhānaṁ tveva ... Rasānaṁ tveva ...
Phoṭṭhabbānaṁ tveva ... Dhammānaṁ tveva aniccataṁ viditvā
vipariṇāmavirāganirodhaṁ pubbe ceva dhammā etarahi ca sabbe te dhammā
aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya
passato uppajjati somanassaṁ yaṁ evarūpaṁ somanassaṁ idaṁ vuccati
nekkhammasitaṁ somanassaṁ. Imāni cha nekkhammasitāni somanassāni.

[627] Tattha katamāni cha gehasitāni domanassāni. Cakkhuviññeyyānaṁ
rūpānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ manoramānaṁ lokāmisapaṭisaṁyuttānaṁ
appaṭilābhaṁ vā appaṭilābhato samanupassato pubbe
vā appaṭiladdhapubbaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ samanussarato uppajjati
domanassaṁ yaṁ evarūpaṁ domanassaṁ idaṁ vuccati gehasitaṁ domanassaṁ.
Sotaviññeyyānaṁ saddānaṁ ... Ghānaviññeyyānaṁ gandhānaṁ ... Jivhā-
viññeyyānaṁ rasānaṁ ... Kāyaviññeyyānaṁ phoṭṭhabbānaṁ ... Mano-
viññeyyānaṁ dhammānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ manoramānaṁ
lokāmisapaṭisaṁyuttānaṁ appaṭilābhaṁ vā appaṭilābhato samanupassato
pubbe vā appaṭiladdhapubbaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ samanussarato
uppajjati domanassaṁ yaṁ evarūpaṁ domanassaṁ idaṁ vuccati gehasitaṁ
domanassaṁ. Imāni cha gehasitāni domanassāni.

[628] Tattha katamāni cha nekkhammasitāni domanassāni.
Rūpānaṁ tveva aniccataṁ viditvā vipariṇāmavirāganirodhaṁ pubbe
ceva rūpā etarahi ca sabbe te rūpā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti
evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā anuttaresu
vimokkhesu pihaṁ upaṭṭhāpeti kadāssu 1 nāmahaṁ tadāyatanaṁ upasampajja
viharissāmi yadariyā etarahi āyatanaṁ upasampajja viharantīti iti
anuttaresu vimokkhesu pihaṁ upaṭṭhāpayato uppajjati pihapaccayā
domanassaṁ yaṁ evarūpaṁ domanassaṁ idaṁ vuccati nekkhammasitaṁ
domanassaṁ. Saddānaṁ tveva ... Rasānaṁ tveva ... Phoṭṭhabbānaṁ tveva ...
Dhammānaṁ tveva aniccataṁ viditvā vipariṇāma virāga nirodhaṁ pubbe
ceva dhammā etarahi ca sabbe te dhammā aniccā dukkhā
vipariṇāmadhammāti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā anuttaresu
vimokkhesu pihaṁ upaṭṭhāpeti kadāssu 2 nāmahaṁ tadāyatanaṁ upasampajja
viharissāmi yadariyā etarahi āyatanaṁ upasampajja viharantīti iti
anuttaresu vimokkhesu pihaṁ upaṭṭhāpayato uppajjati pihapaccayā
domanassaṁ yaṁ evarūpaṁ domanassaṁ idaṁ vuccati nekkhammasitaṁ
domanassaṁ. Imāni cha nekkhammasitāni domanassāni.

[629] Tattha katamā cha gehasitā upekkhā. Cakkhunā rūpaṁ
disvā uppajjati upekkhā bālassa mūḷhassa [3]- puthujjanassa anodhijinassa
avipākajinassa anādīnavadassāvino assutavato puthujjanassa
yā evarūpā upekkhā rūpaṁ sā nātivattati tasmā sā upekkhā
1-2 Po. Ma. kudāssu. 3 Po. etthantare mandassāti atthi.
Gehasitāti vuccati. Sotena saddaṁ sutvā ... Ghānena gandhaṁ
ghāyitvā ... Jivhāya rasaṁ sāyitvā ... Kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā ...
Manasā dhammaṁ viññāya uppajjati upekkhā bālassa mūḷhassa
[1]- Puthujjanassa anodhijinassa avipākajinassa anādīnavadassāvino
assutavato puthujjanassa yā evarūpā upekkhā dhammaṁ sā nātivattati
tasmā sā upekkhā gehasitāti vuccati. Imā cha gehasitā
upekkhā.

[630] Tattha katamā cha nekkhammasitā upekkhā. Rūpānaṁ
tveva aniccataṁ viditvā vipariṇāmavirāganirodhaṁ pubbe ceva rūpā
etarahi ca sabbe te rūpā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti
evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passato uppajjati upekkhā
yā evarūpā upekkhā rūpaṁ sā nātivattati tasmā sā upekkhā
nekkhammasitāti vuccati. Saddānaṁ tveva ... Gandhānaṁ tveva ...
Rasānaṁ tveva ... Phoṭṭhabbānaṁ tveva ... Dhammānaṁ tveva aniccataṁ
viditvā vipariṇāmavirāganirodhaṁ pubbe ceva dhammā etarahi ca
sabbe te dhammā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti evametaṁ yathābhūtaṁ
sammappaññāya passato uppajjati upekkhā yā evarūpā
upekkhā dhammaṁ sā nātivattati tasmā sā upekkhā nekkhammasitāti
vuccati. Imā cha nekkhammasitā upekkhā. Chattiṁsa
sattapadā veditabbāti iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
1 Po. etthantare mandassāti atthi.

[631] Tatrīdaṁ nissāya idaṁ pajahathāti iti kho panetaṁ vuttaṁ.
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ. Tatra bhikkhave yāni cha nekkhammasitāni
somanassāni tāni nissāya tāni āgamma yāni cha gehasitāni
somanassāni tāni pajahatha tāni samatikkamatha evametesaṁ pahānaṁ
hoti evametesaṁ samatikkamo hoti. Tatra bhikkhave yāni cha
nekkhammasitāni domanassāni tāni nissāya tāni āgamma yāni cha
gehasitāni domanassāni tāni pajahatha tāni samatikkamatha evametesaṁ
pahānaṁ hoti evametesaṁ samatikkamo hoti. Tatra bhikkhave
yā cha nekkhammasitā upekkhā tā nissāya tā āgamma yā cha
gehasitā upekkhā tā pajahatha tā samatikkamatha evametāsaṁ
pahānaṁ hoti evametāsaṁ samatikkamo hoti. Tatra bhikkhave yāni
cha nekkhammasitāni somanassāni tāni nissāya tāni āgamma yāni
cha nekkhammasitāni domanassāni tāni pajahatha tāni samatikkamatha
evametesaṁ pahānaṁ hoti evametesaṁ samatikkamo hoti. Tatra
bhikkhave yā cha nekkhammasitā upekkhā tā nissāya tā āgamma
yāni cha nekkhammasitāni somanassāni tāni pajahatha tāni samatikkamatha
evametesaṁ pahānaṁ hoti evametesaṁ samatikkamo hoti.

[632] Atthi bhikkhave upekkhā nānattā nānattasitā atthi
upekkhā ekattā ekattasitā. Katamā ca bhikkhave upekkhā
nānattā nānattasitā. Atthi bhikkhave upekkhā rūpesu atthi
Saddesu atthi gandhesu atthi rasesu atthi phoṭṭhabbesu [1]-.
Ayaṁ bhikkhave upekkhā nānattā nānattasitā. Katamā ca
bhikkhave upekkhā ekattā ekattasitā. Atthi bhikkhave upekkhā
ākāsānañcāyatananissitā atthi viññāṇañcāyatananissitā atthi
ākiñcaññāyatananissitā atthi nevasaññānāsaññāyatananissitā.
Ayaṁ bhikkhave upekkhā ekattā ekattasitā. Tatra bhikkhave yāyaṁ
upekkhā ekattā ekattasitā taṁ nissāya taṁ āgamma yāyaṁ upekkhā
nānattā nānattasitā taṁ pajahatha taṁ samatikkamatha evametissā
pahānaṁ hoti evametissā samatikkamo hoti. Atammayataṁ 2 bhikkhave
nissāya atammayataṁ āgamma yāyaṁ upekkhā ekattā ekattasitā
taṁ pajahatha taṁ samatikkamatha evametissā pahānaṁ hoti evametissā
samatikkamo hoti. Tatrīdaṁ nissāya idaṁ pajahathāti iti yantaṁ
vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.