[463] So kho ahaṁ anuruddhā vicikicchā cittassa
Upakkilesoti iti viditvā vicikicchaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahiṁ.
Amanasikāro cittassa upakkilesoti iti viditvā amanasikāraṁ
cittassa upakkilesaṁ pajahiṁ. Thīnamiddhaṁ cittassa upakkilesoti
iti viditvā thīnamiddhaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahiṁ. Chambhitattaṁ
cittassa upakkilesoti iti viditvā chambhitattaṁ cittassa upakkilesaṁ
pajahiṁ. Ubbilaṁ cittassa upakkilesoti iti viditvā ubbilaṁ
cittassa upakkilesaṁ pajahiṁ. Duṭṭhullaṁ cittassa upakkilesoti iti
viditvā duṭṭhullaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahiṁ. Accāraddhaviriyaṁ
cittassa upakkilesoti iti viditvā accāraddhaviriyaṁ cittassa
upakkilesaṁ pajahiṁ. Atilīnaviriyaṁ cittassa upakkilesoti iti viditvā
atilīnaviriyaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahiṁ. Abhijappā cittassa
upakkilesoti iti viditvā abhijappaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahiṁ.
Nānattasaññā cittassa upakkilesoti iti viditvā nānattasaññaṁ
cittassa upakkilesaṁ pajahiṁ. Atinijjhāyitattaṁ rūpānaṁ cittassa
upakkilesoti iti viditvā atinijjhāyitattaṁ rūpānaṁ cittassa
upakkilesaṁ pajahiṁ.

[464] So kho ahaṁ anuruddhā appamatto ātāpī pahitatto
viharanto obhāsaṁ hi kho sañjānāmi na ca rūpāni passāmi
rūpāni hi kho passāmi na ca obhāsaṁ sañjānāmi kevalampi rattiṁ
kevalampi divasaṁ kevalampi rattindivaṁ. Tassa mayhaṁ anuruddhā
Etadahosi ko nu kho hetu ko paccayo yohaṁ obhāsaṁ hi kho
sañjānāmi na ca rūpāni passāmi rūpāni hi kho passāmi na
ca obhāsaṁ sañjānāmi kevalampi rattiṁ kevalampi divasaṁ kevalampi
rattindivanti. Tassa mayhaṁ anuruddhā etadahosi yasmiṁ kho
ahaṁ samaye rūpanimittaṁ amanasikaritvā obhāsanimittaṁ manasikaromi
obhāsaṁ hi kho tasmiṁ samaye sañjānāmi na ca rūpāni passāmi yasmiṁ
panāhaṁ samaye obhāsanimittaṁ amanasikaritvā rūpanimittaṁ manasikaromi
rūpāni hi kho tasmiṁ samaye passāmi na ca obhāsaṁ sañjānāmi
kevalampi rattiṁ kevalampi divasaṁ kevalampi rattindivanti.

[465] So kho ahaṁ anuruddhā appamatto ātāpī pahitatto
viharanto parittañceva obhāsaṁ sañjānāmi parittāni ca rūpāni
passāmi appamāṇañceva obhāsaṁ sañjānāmi appamāṇāni ca rūpāni
passāmi kevalampi rattiṁ kevalampi divasaṁ kevalampi rattindivaṁ.
Tassa mayhaṁ anuruddhā etadahosi ko nu kho hetu ko paccayo
yohaṁ parittañceva obhāsaṁ sañjānāmi parittāni ca rūpāni passāmi
appamāṇañceva obhāsaṁ sañjānāmi appamāṇāni ca rūpāni
passāmi kevalampi rattiṁ kevalampi divasaṁ kevalampi rattindivanti.
Tassa mayhaṁ anuruddhā etadahosi yasmiṁ kho samaye paritto me
samādhi hoti parittaṁ me tamhi samaye cakkhu hoti sohaṁ parittena
cakkhunā parittañceva obhāsaṁ sañjānāmi parittāni ca rūpāni
Passāmi yasmiṁ pana samaye appamāṇo 1 me samādhi hoti
appamāṇaṁ me tamhi samaye cakkhu hoti sohaṁ appamāṇena
cakkhunā appamāṇañceva obhāsaṁ sañjānāmi appamāṇāni ca rūpāni
passāmi kevalampi rattiṁ kevalampi divasaṁ kevalampi rattindivanti.
Yato kho me anuruddhā vicikicchā cittassa upakkilesoti iti
viditvā vicikicchā cittassa upakkileso pahīno ahosi. Amanasikāro
cittassa upakkilesoti iti viditvā amanasikāro cittassa
upakkileso pahīno ahosi. Thīnamiddhaṁ cittassa upakkilesoti
iti viditvā thīnamiddhaṁ cittassa upakkileso pahīno ahosi.
Chambhitattaṁ cittassa upakkilesoti iti viditvā chambhitattaṁ cittassa
upakkileso pahīno ahosi. Ubbilaṁ cittassa upakkilesoti iti
viditvā ubbilaṁ cittassa upakkileso pahīno ahosi. Duṭṭhullaṁ
cittassa upakkilesoti iti viditvā duṭṭhullaṁ cittassa upakkileso
pahīno ahosi. Accāraddhaviriyaṁ cittassa upakkilesoti iti
viditvā accāraddhaviriyaṁ cittassa upakkileso pahīno ahosi.
Atilīnaviriyaṁ cittassa upakkilesoti iti viditvā atilīnaviriyaṁ cittassa
upakkileso pahīno ahosi. Abhijappā cittassa upakkilesoti
iti viditvā abhijappā cittassa upakkileso pahīno ahosi.
Nānattasaññā cittassa upakkilesoti iti viditvā nānattasaññā
cittassa upakkileso pahīno ahosi. Atinijjhāyitattaṁ rūpānaṁ
1 Yu. apparitto.
Cittassa upakkilesoti iti viditvā atinijjhāyitattaṁ rūpānaṁ cittassa
upakkileso pahīno ahosi. Tassa mayhaṁ anuruddhā etadahosi
ye kho me cittassa upakkilesā te me pahīnā handadānāhaṁ
tividhena samādhiṁ bhāvesinti.

[466] So kho ahaṁ anuruddhā savitakkampi savicāraṁ samādhiṁ
bhāvesiṁ. Avitakkampi vicāramattaṁ samādhiṁ bhāvesiṁ. Avitakkampi
avicāraṁ samādhiṁ bhāvesiṁ. Sappītikampi samādhiṁ bhāvesiṁ. Nippītikampi
samādhiṁ bhāvesiṁ. Sātasahagatampi samādhiṁ bhāvesiṁ. Upekkhāsahagatampi
samādhiṁ bhāvesiṁ. Yato kho me anuruddhā savitakkopi savicāro
samādhi bhāvito ahosi. Avitakkopi vicāramatto samādhi bhāvito
ahosi. Avitakkopi avicāro samādhi bhāvito ahosi. Sappītikopi
samādhi bhāvito ahosi. Nippītikopi samādhi bhāvito ahosi.
Sātasahagatopi samādhi bhāvito ahosi. Upekkhāsahagatopi samādhi
bhāvito ahosi. Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi akuppā
me vimutti ayamantimā jāti natthidāni punabbhavoti.
Idamavoca bhagavā attamano āyasmā anuruddho bhagavato
bhāsitaṁ abhinandīti.
Upakkilesasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
---------
Bālapaṇḍitasuttaṁ

[467] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū
āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

[468] Bhagavā etadavoca tīṇīmāni bhikkhave bālassa
bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni. Katamāni tīṇi. Idha
bhikkhave bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī
ca. No cetaṁ bhikkhave bālo duccintitacintī ca abhavissa
dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca. Kena naṁ paṇḍitā jāneyyuṁ
bālo ayaṁ bhavaṁ asappurisoti. Yasmā ca kho bhikkhave bālo
duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca
tasmā naṁ paṇḍitā jānanti bālo ayaṁ bhavaṁ asappurisoti.
Sa kho so bhikkhave bālo tividhaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ
paṭisaṁvedeti.

[469] Sace bhikkhave bālo sabhāyaṁ vā nisinno hoti rathiyāya 1
vā nisinno hoti siṅghāṭake vā nisinno hoti tatra [2]- jano
tajjaṁ tassāruppaṁ kathaṁ manteti. Sace bhikkhave bālo pāṇātipātī
hoti adinnādāyī hoti kāmesumicchācārī hoti musāvādī hoti
surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti tatra bhikkhave bālassa evaṁ
1 Ma. rathikāya. 2 Po. Ma. Yu. etthantare cesaddo dissati.
Hoti yaṁ kho jano tajjaṁ tassāruppaṁ kathaṁ manteti saṁvijjante
te ca 1 dhammā mayi ahañca tesu dhammesu sandissāmīti.
Idaṁ bhikkhave bālo paṭhamaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ
paṭisaṁvedeti.

[470] Puna caparaṁ bhikkhave bālo passati rājāno coraṁ
āgucāriṁ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente kasāhipi tāḷente
vettehipi tāḷente addhadaṇḍakehipi tāḷente hatthampi chindante
pādampi chindante hatthapādampi chindante kaṇṇampi chindante
nāsampi chindante kaṇṇanāsampi chindante bilaṅgathālikampi karonte
saṅkhamuṇḍikampi karonte rāhumukhampi karonte jotimālikampi karonte
hatthapajjotikampi karonte erakavattikampi karonte cīrakavāsikampi
karonte eṇeyyakampi karonte balisamaṁsikampi karonte kahāpaṇakampi
karonte khārāpatacchikampi karonte palīghaparivattikampi karonte
palālapīṭhakampi karonte tattenapi telena osiñcante sunakhehipi
khādāpente jīvantampi sūle uttāsente asināpi sīsaṁ
chindante. Tatra bhikkhave bālassa evaṁ hoti yathārūpānaṁ kho
pāpakānaṁ kammānaṁ hetu rājāno coraṁ āgucāriṁ gahetvā vividhā
kammakāraṇā kārenti kasāhipi tāḷenti .pe. Asināpi sīsaṁ
chindanti. Saṁvijjante te ca dhammā mayi ahañca tesu dhammesu
sandissāmi. Mañcepi rājāno jāneyyuṁ mampi rājāno gahetvā
1 Po. Ma. casaddo na dissati.
Vividhā kammakāraṇā kāreyyuṁ kasāhipi tāḷeyyuṁ .pe. Jīvantampi
sūle uttāseyyuṁ asināpi sīsaṁ chindeyyunti. Idampi bhikkhave
bālo dutiyaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

[471] Puna caparaṁ bhikkhave bālaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ
vā chamāyaṁ vā semānaṁ yānissa pubbe pāpakāni kammāni
katāni kāyena duccaritāni vācāya duccaritāni manasā duccaritāni
tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti.
Seyyathāpi bhikkhave mahataṁ pabbatakūṭānaṁ chāyā sāyaṇhasamayaṁ paṭhaviyā
olambanti ajjholambanti abhippalambanti evameva kho bhikkhave
bālaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ
yānissa pubbe pāpakāni kammāni katāni kāyena duccaritāni
vācāya duccaritāni manasā duccaritāni tānissa tamhi samaye
olambanti ajjholambanti abhippalambanti. Tatra bhikkhave
bālassa evaṁ hoti akataṁ vata me kalyāṇaṁ akataṁ kusalaṁ akataṁ
bhīruttāṇaṁ kataṁ pāpaṁ kataṁ luddaṁ kataṁ kibbisaṁ yāvatā hoti
akatakalyāṇānaṁ akatakusalānaṁ akatabhīruttāṇānaṁ katapāpānaṁ kataluddānaṁ
katakibbisānaṁ gati taṁ gatiṁ pecca gacchāmīti. So socati
kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati. Idaṁ
kho bhikkhave bālo tatiyaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ
paṭisaṁvedeti.

[472] Sa kho so bhikkhave bālo kāyena duccaritaṁ caritvā
vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā
parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati. Yaṁ kho
taṁ bhikkhave sammā vadamāno vadeyya ekantaṁ aniṭṭhaṁ ekantaṁ
akantaṁ ekantaṁ amanāpanti nirayameva taṁ sammā vadamāno vadeyya
ekantaṁ aniṭṭhaṁ ekantaṁ akantaṁ ekantaṁ amanāpanti. Yāvañcidaṁ
bhikkhave upamāpi na sukarā yāva dukkhā nirayāti.