[443] Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya kosambiṁ piṇḍāya pāvisi. Kosambiyaṁ piṇḍāya
caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṁ saṁsāmetvā
pattacīvaraṁ ādāya ṭhitakova imā gāthā abhāsi
puthusaddo samajano na bālo koci maññatha
saṅghasmiṁ bhijjamānasmiṁ nāññaṁ bhiyyo amaññatha 1
parimuṭṭhā paṇḍitā bhāsā vācāgocarabhāṇino
yāvicchanti mukhāyāmaṁ yena nītā na taṁ vidū
akkocchi maṁ avadhi maṁ ajini maṁ ahāsi me
ye ca taṁ upanayhanti veraṁ tesaṁ na sammati
akkocchi maṁ avadhi maṁ ajini maṁ ahāsi me
1 Po. Ma. Yu. amaññarunti dissati.
Ye ca taṁ nūpanayhanti veraṁ tesūpasammati
na hi verena verāni sammantīdha kudācanaṁ
averena ca sammanti esa dhammo sanantano
pare ca na vijānanti mayamettha yamāmhase
ye ca tattha vijānanti tato sammanti medhagā
aṭṭhicchidā pāṇaharā gavāssadhanahāriyo
raṭṭhaṁ vilumpamānānaṁ tesampi hoti saṅgati
kasmā tumhākaṁ no siyā
sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ
saddhiṁcaraṁ sādhuvihāridhīraṁ
abhibhuyya sabbāni parissayāni
careyya tenattamano satimā
no ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ
saddhiṁcaraṁ sādhuvihāridhīraṁ
rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya
eko care mātaṅgaraññeva nāgo
ekassa caritaṁ seyyo
natthi bāle sahāyatā
eko care na ca pāpāni kayirā
appossukko mātaṅgaraññeva nāgoti.

[444] Atha kho bhagavā ṭhitakova imā gāthā bhāsitvā yena
bālakaloṇakāragāmo tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena āyasmā
bhagu bālakaloṇakāragāme viharati. Addasā kho āyasmā bhagu
bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ disvāna āsanaṁ paññāpesi udakañca
pādānaṁ dhovanaṁ 1 . Nisīdi bhagavā paññatte āsane nisajja pāde
pakkhālesi. Āyasmāpi kho bhagu bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ bhaguṁ bhagavā etadavoca
kacci bhikkhu khamanīyaṁ kacci yāpanīyaṁ kacci piṇḍakena na kilamasīti.
Khamanīyaṁ bhagavā yāpanīyaṁ bhagavā na cāhaṁ bhante piṇḍakena kilamāmīti.
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ bhaguṁ dhammiyā kathāya sandassetvā
samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā yena
pācīnavaṁsadāyo tenupasaṅkami.

[445] Tena kho pana samayena āyasmā ca anuruddho āyasmā
ca nandiyo āyasmā ca kimbilo pācīnavaṁsadāye viharanti. Addasā
kho dāyapālako bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ disvāna bhagavantaṁ
etadavoca mā samaṇa etaṁ dāyaṁ pāvisi santettha tayo
kulaputtā attakāmarūpā viharanti mā tesaṁ aphāsumakāsīti.
Assosi kho āyasmā anuruddho dāyapālassa bhagavatā saddhiṁ
mantiyamānassa sutvāna dāyapālaṁ etadavoca mā āvuso
dāyapāla bhagavantaṁ vāresi satthā no bhagavā anuppattoti.
1 upaṭṭhapesīti kiriyāpadaṁ bhaveyya.
Atha kho āyasmā anuruddho yenāyasmā ca nandiyo āyasmā
ca kimbilo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantañca nandiyaṁ
āyasmantañca kimbilaṁ etadavoca abhikkamathāyasmanto
abhikkamathāyasmanto satthā no bhagavā anuppattoti. Atha kho
āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimbilo
bhagavantaṁ paccuggantvā eko bhagavato pattacīvaraṁ paṭiggahesi eko
āsanaṁ paññāpesi eko pādodakaṁ upaṭṭhapesi. Nisīdi bhagavā
paññatte āsane nisajja pāde pakkhālesi. Tepi kho
āyasmanto bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

[446] Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ anuruddhaṁ bhagavā
etadavoca kacci vo anuruddhā khamanīyaṁ kacci yāpanīyaṁ kacci
piṇḍakena kilamitthāti. Khamanīyaṁ bhagavā yāpanīyaṁ bhagavā na mayaṁ
bhante piṇḍakena kilamāmāti. Kacci pana vo anuruddhā samaggā
sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi
sampassantā viharathāti. Taggha mayaṁ bhante samaggā sammodamānā
avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā
viharāmāti. Yathākathaṁ pana tumhe anuruddhā samaggā sammodamānā
avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā
viharathāti.

[447] Idha mayhaṁ bhante evaṁ hoti lābhā vata me suladdhaṁ
Vate me yohaṁ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṁ viharāmīti tassa
mayhaṁ bhante imesu āyasmantesu mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ
āvī ceva raho ca mettaṁ vacīkammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvī ceva
raho ca mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvī ceva raho ca
tassa mayhaṁ bhante evaṁ hoti yannūnāhaṁ sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā
imesaṁyeva āyasmantānaṁ cittassa vasena vatteyyanti so kho
ahaṁ bhante sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā imesaṁyeva āyasmantānaṁ cittassa
vasena vattāmi nānā hi kho no bhante kāyā ekañca pana
maññe cittanti.

[448] Āyasmāpi kho nandiyo āyasmāpi kho kimbilo bhagavantaṁ
etadavoca mayhampi kho bhante evaṁ hoti lābhā vata me
suladdhaṁ vata me yohaṁ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṁ viharāmīti
tassa mayhaṁ bhante imesu āyasmantesu mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ
āvī ceva raho ca mettaṁ vacīkammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvī ceva
raho ca mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvī ceva raho ca
tassa mayhaṁ bhante evaṁ hoti yannūnāhaṁ sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā
imesaṁyeva āyasmantānaṁ cittassa vasena vatteyyanti so kho ahaṁ
bhante sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā imesaṁyeva āyasmantānaṁ cittassa vasena
vattāmi nānā hi kho no bhante kāyā ekañca pana maññe
cittanti. Evaṁ kho mayaṁ bhante samaggā sammodamānā avivadamānā
Khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharāmāti.

[449] Sādhu sādhu anuruddhā kacci pana vo anuruddhā
appamattā ātāpino pahitattā viharathāti. Taggha mayaṁ bhante
appamattā ātāpino pahitattā viharāmāti. Yathākathaṁ pana tumhe
anuruddhā appamattā ātāpino pahitattā viharathāti.

[450] Idha bhante amhākaṁ yo paṭhamaṁ gāmato piṇḍāya
paṭikkamati so āsanāni paññāpeti pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhapeti
avakkārapātiṁ upaṭṭhapeti yo pacchā gāmato piṇḍāya paṭikkamati
sace hoti bhuttāvaseso sace ākaṅkhati bhuñjati no ce ākaṅkhati
apaharite vā chaḍḍeti appāṇake vā udake opilāpeti so
āsanāni paṭisāmeti pānīyaṁ paribhojanīyaṁ paṭisāmeti avakkārapātiṁ
dhovitvā paṭisāmeti bhattaggaṁ sammajjati yo passati pānīyaghaṭaṁ
vā paribhojanīyaghaṭaṁ vā vaccaghaṭaṁ vā rittaṁ tucchaṁ so upaṭṭhapeti
sacāssa hoti avisayhaṁ hatthavikārena dutiyaṁ āmantetvā hatthavilaṅghakena
pānīyaghaṭaṁ vā paribhojanīyaghaṭaṁ vā upaṭṭhapema na tveva mayaṁ
bhante tappaccayā vācaṁ bhindāma pañcāhikaṁ kho pana mayaṁ bhante
sabbarattiyaṁ dhammiyā kathāya sannisīdāma evaṁ kho mayaṁ bhante
appamattā ātāpino pahitattā viharāmāti.

[451] Sādhu sādhu anuruddhā atthi kho pana vo anuruddhā
evaṁ appamattānaṁ pahitattānaṁ viharataṁ uttari manussadhammā
Alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāroti. Idha mayaṁ bhante
appamattā ātāpino pahitattā viharantā obhāsañceva sañjānāma
dassanañca rūpānaṁ so kho pana no obhāso nacirasseva antaradhāyati
dassanañca rūpānaṁ tañca nimittaṁ appaṭivijjhāmāti.

[452] Taṁ kho pana vo anuruddhā nimittaṁ paṭivijjhitabbaṁ ahampi
sudaṁ anuruddhā pubbeva sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno
obhāsañceva sañjānāmi dassanañca rūpānaṁ. So kho pana me
obhāso nacirasseva antaradhāyati dassanañca rūpānaṁ. Tassa mayhaṁ
anuruddhā etadahosi ko nu kho hetu ko paccayo yena me
obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānanti. Tassa mayhaṁ anuruddhā
etadahosi vicikicchā kho me udapādi vicikicchādhikaraṇañca pana me
samādhi cavi samādhimhi cute obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṁ.
Sohaṁ tathā karissāmi yathā me puna na vicikicchā uppajjissatīti.