[293] Atha kho bhagavā sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito
yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā paññatte āsane
nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi kāya nuttha bhikkhave
etarahi kathāya sannisinnā kā ca pana vo antarākathā vippakatāti.
Idha bhante amhākaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ upaṭṭhānasālāyaṁ
sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi acchariyaṁ
āvuso abbhūtaṁ āvuso yāvañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā
arahatā sammāsambuddhena kāyagatā sati bhāvitā bahulīkatā mahapphalā
vuttā mahānisaṁsāti ayaṁ no bhante antarākathā vippakatā atha
bhagavā anuppattoti.
1 Ma. Yu. khosaddo natthi.

[294] Kathaṁ bhāvitā ca bhikkhave kāyagatā sati kathaṁ bahulīkatā
mahapphalā hoti mahānisaṁsā. Idha bhikkhave bhikkhu araññagato vā
rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā
ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā. So satova
assasati sato passasati. Dīghaṁ vā assasanto dīghaṁ assasāmīti
pajānāti dīghaṁ vā passasanto dīghaṁ passasāmīti pajānāti.
Rassaṁ vā assasanto rassaṁ assasāmīti pajānāti rassaṁ vā
passasanto rassaṁ passasāmīti pajānāti. Sabbakāyapaṭisaṁvedī
assasissāmīti sikkhati sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati.
Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmīti sikkhati passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ
passasissāmīti sikkhati. Tassa evaṁ appamattassa ātāpino
pahitattassa viharato ye gehasitā sarasaṅkappā te pahīyanti.
Tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodibhoti 1
samādhiyati evampi bhikkhave bhikkhu kāyagataṁ satiṁ bhāveti.

[295] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu gacchanto vā gacchāmīti
pajānāti ṭhito vā ṭhitomhīti pajānāti nisinno vā nisinnomhīti
pajānāti sayāno vā sayānomhīti pajānāti. Yathā yathā
vā panassa kāyo paṇihito hoti tathā tathā naṁ pajānāti.
Tassa evaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato ye
gehasitā sarasaṅkappā te pahīyanti. Tesaṁ pahānā ajjhattameva
1 Ma. Yu. ekodi hoti.
Cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodibhoti samādhiyati evampi bhikkhave
bhikkhu kāyagataṁ satiṁ bhāveti.

[296] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī
hoti ālokite vilokite sampajānakārī hoti sammiñjite
pasārite sampajānakārī hoti saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī
hoti asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti
uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti gate ṭhite nisinne
sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. Tassa
evaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato ye gehasitā
sarasaṅkappā te pahīyanti. Tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ
santiṭṭhati sannisīdati ekodibhoti samādhiyati evampi bhikkhave bhikkhu
kāyagataṁ satiṁ bhāveti.

[297] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā
adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūrannānappakārassa asucino
paccavekkhati atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco
maṁsaṁ nahārū aṭṭhī aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ
papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ
sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttanti.
Seyyathāpi bhikkhave ubhatomukhā mūtolī 1 pūrā nānāvihitassa dhaññassa
seyyathīdaṁ sālīnaṁ vīhīnaṁ muggānaṁ māsānaṁ tilānaṁ taṇḍulānaṁ
1 Po. Ma. putoḷī.
Tamenaṁ cakkhumā puriso muñcitvā paccavekkheyya ime sālī ime
vīhī ime muggā ime māsā ime tilā ime taṇḍulāti evameva
kho bhikkhave bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā
tacapariyantaṁ pūrannānappakārassa asucino paccavekkhati atthi imasmiṁ
kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nahārū aṭṭhī aṭṭhimiñjaṁ
vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ
karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā
kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttanti. Tassa evaṁ appamattassa
ātāpino pahitattassa viharato ye gehasitā sarasaṅkappā te
pahīyanti. Tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati
sannisīdati ekodibhoti samādhiyati evampi bhikkhave bhikkhu kāyagataṁ
satiṁ bhāveti.

[298] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ
yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati atthi imasmiṁ kāye paṭhavīdhātu
āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti. Seyyathāpi bhikkhave dakkho
goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṁ vadhitvā cātummahāpathe
vilaso 1 paṭivibhajitvā nisinno assa evameva kho bhikkhave bhikkhu
imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati atthi
imasmiṁ kāye paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātūti.
Tassa evaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato ye
1 Po. Ma. bilaso vibhajitvā.
Gehasitā sarasaṅkappā te pahīyanti. Tesaṁ pahānā ajjhattameva
cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodibhoti samādhiyati evampi bhikkhave
bhikkhu kāyagataṁ satiṁ bhāveti.

[299] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ
sīvathikāya chaḍḍitaṁ ekāhamataṁ vā dvīhamataṁ vā tīhamataṁ vā uddhumātakaṁ
vinīlakaṁ vipubbakajātaṁ. So imameva kāyaṁ upasaṁharati
ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatītoti. Tassa
evaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato ye gehasitā
sarasaṅkappā te pahīyanti. Tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ
santiṭṭhati sannisīdati ekodibhoti samādhiyati evampi bhikkhave
bhikkhu kāyagataṁ satiṁ bhāveti.

[300] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ
sīvathikāya chaḍḍitaṁ kākehi vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ
kulalehi vā khajjamānaṁ suvāṇehi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā
khajjamānaṁ vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṁ. So imameva
kāyaṁ upasaṁharati ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī
evaṁanatītoti. Tassa evaṁ appamattassa .pe. Evampi bhikkhave
bhikkhu kāyagataṁ satiṁ bhāveti.

[301] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ
sīvathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhisaṅkhalikaṁ samaṁsalohitaṁ nahārusambandhaṁ ...
Aṭṭhisaṅkhalikaṁ nimmaṁsalohitamakkhitaṁ nahārusambandhaṁ ... Aṭṭhisaṅkhalikaṁ
apagatamaṁsalohitaṁ nahārusambandhaṁ ... Aṭṭhikāni apagatanahārusambandhāni
disā vidisā vikkhittāni aññena hatthaṭṭhikaṁ aññena pādaṭṭhikaṁ
aññena jaṅghaṭṭhikaṁ aññena ūruṭṭhikaṁ aññena kaṭiṭṭhikaṁ aññena
piṭṭhikaṇṭakaṭṭhikaṁ ... Aññena sīsakaṭāhaṁ. So imameva kāyaṁ upasaṁharati
ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatītoti. Tassa
evaṁ appamattassa .pe. Evampi bhikkhave bhikkhu kāyagataṁ satiṁ
bhāveti.

[302] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ
sīvathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇūpanibhāni 1 ... Aṭṭhikāni
puñjakitāni 2 terovassikāni ... Aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni.
So imameva kāyaṁ upasaṁharati ayampi kho kāyo evaṁdhammo
evaṁbhāvī evaṁanatītoti. Tassa evaṁ appamattassa .pe.
Evampi kho bhikkhave bhikkhu kāyagataṁ satiṁ bhāveti.