พุทธธรรมสงฆ์


Suttantapiṭake majjhimanikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 14)

[283] Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe paṇṇarase
pavāraṇāya puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto
abbhokāse nisinno hoti. Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṁ 2 bhikkhusaṅghaṁ
1 Ma. Yu. nave bhikkhū. 2 Yu. tuṇhībhūtaṁ tuṇhībhūtanti dissati.
Anuviloketvā bhikkhū āmantesi āraddhosmi bhikkhave imāya
paṭipadāya āraddhacittosmi bhikkhave imāya paṭipadāya tasmātiha
bhikkhave bhiyyoso mattāya viriyaṁ ārabhatha appattassa pattiyā
anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya idhevāhaṁ sāvatthiyaṁ
komudiṁ cātumāsiniṁ āgamessāmīti. Assosuṁ kho jānapadā bhikkhū
bhagavā kira tattheva sāvatthiyaṁ komudiṁ cātumāsiniṁ āgamessatīti.
Te jānapadā bhikkhū sāvatthiyaṁ osaranti bhagavantaṁ dassanāya. Te ca [1]-
therā bhikkhū bhiyyoso mattāya nave bhikkhū ovadanti anusāsanti.
Appekacce therā bhikkhū dasapi bhikkhū ovadanti anusāsanti
appekacce therā bhikkhū vīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti appekacce
therā bhikkhū tiṁsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti appekacce therā
bhikkhū cattāḷīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti. Te ca navā
bhikkhū therehi bhikkhūhi ovadiyamānā anusāsiyamānā oḷāraṁ 2
pubbenāparaṁ visesaṁ pajānanti.

Suttantapiṭake majjhimanikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 14)

[284] Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe paṇṇarase
komudiyā cātumāsiniyā puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto
abbhokāse nisinno hoti. Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṁ
bhikkhusaṅghaṁ anuviloketvā bhikkhū āmantesi apalāpāyaṁ bhikkhave
parisā nippalāpāyaṁ bhikkhave parisā suddhasāre 3 patiṭṭhitā.
Tathārūpo ayaṁ bhikkhave bhikkhusaṅgho tathārūpāyaṁ bhikkhave parisā
1 Ma. etthantare khosaddo atthi. 2 Ma. Yu. uḷāraṁ.
3 Ma. Yu. suddhāsāre.
Yathārūpā parisā āhuneyyā 1 pāhuneyyā dakkhiṇeyyā
añjalikaraṇīyā anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. Tathārūpo ayaṁ bhikkhave
bhikkhusaṅgho tathārūpāyaṁ bhikkhave parisā yathārūpāya parisāya appaṁ
dinnaṁ bahu hoti bahu dinnaṁ bahutaraṁ. Tathārūpo ayaṁ bhikkhave
bhikkhusaṅgho tathārūpāyaṁ bhikkhave parisā yathārūpā parisā dullabhā
dassanāya lokassa. Tathārūpo ayaṁ bhikkhave bhikkhusaṅgho tathārūpāyaṁ
bhikkhave parisā yathārūpaṁ parisaṁ alaṁ yojanagaṇanāni dassanāya gantuṁ
pūṭaṁsenāpi 2 .

Suttantapiṭake majjhimanikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 14)

[285] Santi bhikkhave bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe arahanto
khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā
parikkhīṇabhavasaññojanā sammadaññā vimuttā evarūpāpi bhikkhave
santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe. Santi bhikkhave bhikkhū imasmiṁ
bhikkhusaṅghe pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saññojanānaṁ parikkhayā
opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā
evarūpāpi bhikkhave santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe. Santi bhikkhave
bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe tiṇṇaṁ saññojanānaṁ parikkhayā
rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā
dukkhassantaṁ karissanti evarūpāpi bhikkhave santi bhikkhū imasmiṁ
1 Yu. āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyoti dissati.
2 Ma. Yu. puṭosenāpīti dissati. Sī. puṭaṁsenāti iti dissati.
Bhikkhusaṅghe. Santi bhikkhave bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe tiṇṇaṁ
saññojanānaṁ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā
sambodhiparāyanā evarūpāpi bhikkhave santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.
Santi bhikkhave bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ
bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti evarūpāpi bhikkhave santi bhikkhū
imasmiṁ bhikkhusaṅghe.

Suttantapiṭake majjhimanikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 14)

[286] Santi bhikkhave bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe catunnaṁ sammappadhānānaṁ
bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti ... Catunnaṁ iddhipādānaṁ ...
Pañcannaṁ indriyānaṁ ... Pañcannaṁ balānaṁ ... Sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ...
Ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti
evarūpāpi bhikkhave santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe. Santi bhikkhave
bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe mettābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti ...
Karuṇābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti ... Muditābhāvanānuyogamanuyuttā
viharanti ... Upekkhābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti ... Asubhabhāvanānu-
yogamanuyuttā viharanti ... Aniccasaññābhāvanānuyogamanuyuttā
viharanti evarūpāpi bhikkhave santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.

Suttantapiṭake majjhimanikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 14)

[287] Santi bhikkhave bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe
ānāpānasatibhāvanānuyogamanuyuttā viharanti. Ānāpānasati bhikkhave
bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā. Ānāpānasati bhikkhave
bhāvitā bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti 1 . Cattāro
1 Po. Yu. paripūreti.
Satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti. Satta
bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrenti.

Suttantapiṭake majjhimanikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 14)

[288] Kathaṁ bhāvitā ca bhikkhave ānāpānasati kathaṁ bahulīkatā
mahapphalā hoti mahānisaṁsā. Idha bhikkhave bhikkhu araññagato vā
rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā
ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā. So satova
assasati sato passasati. Dīghaṁ vā assasanto dīghaṁ assasāmīti
pajānāti dīghaṁ vā passasanto dīghaṁ passasāmīti pajānāti.
Rassaṁ vā assasanto rassaṁ assasāmīti pajānāti rassaṁ vā
passasanto rassaṁ passasāmīti pajānāti. Sabbakāyapaṭisaṁvedī
assasissāmīti sikkhati sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati.
Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmīti sikkhati passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ
passasissāmīti sikkhati. Pītipaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati
pītipaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati. Sukhapaṭisaṁvedī assasissāmīti
sikkhati sukhapaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati. Cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī
assasissāmīti sikkhati cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati.
Passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assasissāmīti sikkhati passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ
passasissāmīti sikkhati. Cittapaṭisaṁvedī assasissāmīti
sikkhati cittapaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati. Abhippamodayaṁ
cittaṁ assasissāmīti sikkhati abhippamodayaṁ cittaṁ passasissāmīti
Sikkhati. Samādahaṁ cittaṁ assasissāmīti sikkhati samādahaṁ cittaṁ
passasissāmīti sikkhati. Vimocayaṁ cittaṁ assasissāmīti sikkhati
vimocayaṁ cittaṁ passasissāmīti sikkhati. Aniccānupassī assasissāmīti
sikkhati aniccānupassī passasissāmīti sikkhati. Virāgānupassī
assasissāmīti sikkhati virāgānupassī passasissāmīti sikkhati.
Nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati nirodhānupassī passasissāmīti
sikkhati. Paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati paṭinissaggānupassī
passasissāmīti sikkhati. Evaṁ bhāvitā kho bhikkhave ānāpānasati
evaṁ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā.

Suttantapiṭake majjhimanikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 14)

[289] Kathaṁ bhāvitā ca bhikkhave ānāpānasati kathaṁ bahulīkatā
cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti 1 . Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhu
dīghaṁ vā assasanto dīghaṁ assasāmīti pajānāti dīghaṁ vā
passasanto dīghaṁ passasāmīti pajānāti rassaṁ vā assasanto rassaṁ
assasāmīti pajānāti rassaṁ vā passasanto rassaṁ passasāmīti
pajānāti sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati sabbakāyapaṭisaṁvedī
passasissāmīti sikkhati passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmīti
sikkhati passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmīti sikkhati kāye
kāyānupassī bhikkhave tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno
satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Kāyesu kāyaññatarāhaṁ
bhikkhave etaṁ vadāmi yadidaṁ assāsapassāsaṁ 2 . Tasmātiha bhikkhave
1 Po. Ma. Yu. paripūreti. 2 Po. Ma. assāsapassāsā.
Kāye kāyānupassī tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno
satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Yasmiṁ samaye bhikkhave
bhikkhu pītipaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati pītipaṭisaṁvedī
passasissāmīti sikkhati sukhapaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati sukhapaṭisaṁvedī
passasissāmīti sikkhati cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati
cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ
assasissāmīti sikkhati passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passasissāmīti
sikkhati vedanāsu vedanānupassī bhikkhave tasmiṁ samaye bhikkhu viharati
ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
Vedanāsu vedanāññatarāhaṁ bhikkhave etaṁ vadāmi yadidaṁ assāsapassāsānaṁ
sādhukaṁ manasikāraṁ. Tasmātiha bhikkhave vedanāsu vedanānupassī
tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā
vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhu
cittapaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati cittapaṭisaṁvedī passasissāmīti
sikkhati abhippamodayaṁ cittaṁ assasissāmīti sikkhati abhippamodayaṁ
cittaṁ passasissāmīti sikkhati samādahaṁ cittaṁ assasissāmīti sikkhati
samādahaṁ cittaṁ passasissāmīti sikkhati vimocayaṁ cittaṁ assasissāmīti
sikkhati vimocayaṁ cittaṁ passasissāmīti sikkhati citte cittānupassī
bhikkhave tassiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā
vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Nāhaṁ bhikkhave muṭṭhasatissa
Asampajānassa ānāpānasatiṁ vadāmi. Tasmātiha bhikkhave citte
cittānupassī tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā
vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhu
aniccānupassī assasissāmīti sikkhati aniccānupassī passasissāmīti
sikkhati virāgānupassī assasissāmīti sikkhati virāgānupassī passasissāmīti
sikkhati nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati nirodhānupassī
passasissāmīti sikkhati paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati
paṭinissaggānupassī passasissāmīti sikkhati dhammesu dhammānupassī
bhikkhave tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā
vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. So yantaṁ abhijjhādomanassānaṁ
pahānaṁ [1]- paññāya disvā sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti. Tasmātiha
bhikkhave dhammesu dhammānupassī tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī
sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Evaṁ bhāvitā
kho bhikkhave ānāpānasati evaṁ bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne
paripūrenti 2 .

Suttantapiṭake majjhimanikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 14)

[290] Kathaṁ bhāvitā ca bhikkhave cattāro satipaṭṭhānā kathaṁ
bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti. Yasmiṁ samaye bhikkhave
bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya
loke abhijjhādomanassaṁ upaṭṭhitassa tasmiṁ samaye sati hoti
appammuṭṭhā 3 . Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhuno upaṭṭhitā sati
1 Po. Ma. Yu. etthantare tanti dissati. 2 Po. Ma. Yu. paripūreti.
3 Ma. Yu. asammuṭṭhā.
Hoti appammuṭṭhā satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno
āraddho hoti satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti
satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
So tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati 1
parivīmaṁsaṁ āpajjati. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhu tathāsato
viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsaṁ āpajjati
dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti dhammavicaya-
sambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti. Dhammavicayasambojjhaṅgo
tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. Tassa taṁ dhammaṁ
paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsaṁ āpajjato āraddhaṁ hoti
viriyaṁ asallīnaṁ. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhuno taṁ dhammaṁ paññāya
pavicinato pavicarato parivīmaṁsaṁ āpajjato āraddhaṁ hoti viriyaṁ
asallīnaṁ viriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti
viriyasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti viriyasambojjhaṅgo
tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. Āraddhaviriyassa
uppajjati pīti nirāmisā. Yasmiṁ samaye bhikkhuno āraddhaviriyassa
uppajjati pīti nirāmisā pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye
bhikkhuno āraddho hoti pītisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu
bhāveti pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ
gacchati. Pītimanassa kāyopi passambhati cittampi passambhati.
1 Ma. pavicayati.
Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati
cittampi passambhati passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno
āraddho hoti passaddhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti
passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
Passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati. Yasmiṁ samaye bhikkhave
bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati samādhisambojjhaṅgo
tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti samādhisambojjhaṅgaṁ
tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye
bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ
ajjhupekkhitā hoti. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ
sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye
bhikkhuno āraddho hoti upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu
bhāveti upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ
gacchati. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhu vedanāsu ... Citte ...
Dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya
loke abhijjhādomanassaṁ upaṭṭhitassa tasmiṁ samaye sati hoti
appammuṭṭhā. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhuno upaṭṭhitā sati
hoti appammuṭṭhā satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno
āraddho hoti satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti
satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
So tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati
parivīmaṁsaṁ āpajjati. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhu tathāsato
viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsaṁ āpajjati
dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti
dhammavicayasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti dhammavicayasambojjhaṅgo
tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.
Tassa taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsaṁ āpajjato
āraddhaṁ hoti viriyaṁ asallīnaṁ. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhuno
taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsaṁ āpajjato
āraddhaṁ hoti viriyaṁ asallīnaṁ viriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye
bhikkhuno āraddho hoti viriyasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu
bhāveti viriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ
gacchati. Āraddhaviriyassa uppajjati pīti nirāmisā. Yasmiṁ
samaye bhikkhave bhikkhuno āraddhaviriyassa uppajjati pīti nirāmisā
pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti pītisambojjhaṅgaṁ
tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye
bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. Pītimanassa kāyopi passambhati
cittampi passambhati. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhuno pītimanassa
kāyopi passambhati cittampi passambhati passaddhisambojjhaṅgo
tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti passaddhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ
Samaye bhikkhu bhāveti passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno
bhāvanāpāripūriṁ gacchati. Passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati.
Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati
samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti samādhisambojjhaṅgaṁ
tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ
samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati. So tathāsamāhitaṁ cittaṁ
sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti. Yasmiṁ samaye bhikkhave bhikkhu tathāsamāhitaṁ
cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti upekkhāsambojjhaṅgo
tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ
samaye bhikkhu bhāveti upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno
bhāvanāpāripūriṁ gacchati. Evaṁ bhāvitā kho bhikkhave cattāro
satipaṭṭhānā evaṁ bahulīkatā satta bojjhaṅge 1 paripūrenti.

Suttantapiṭake majjhimanikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 14)

[291] Kathaṁ bhāvitā ca bhikkhave satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā
vijjāvimuttiṁ paripūrenti. Idha bhikkhave bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ
bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
Dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti ... Viriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti ...
Pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti ... Passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti ... Samādhi
sambojjhaṅgaṁ bhāveti ... Upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ
virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. Evaṁ bhāvitā kho
bhikkhave satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrentīti.
1 Ma. Yu. sambojjhaṅge.
Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ
abhinandunti.
Ānāpānasatisuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
----------
Kāyagatāsatisuttaṁ

Suttantapiṭake majjhimanikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 14)

[292] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ
pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnānaṁ
sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi acchariyaṁ āvuso abbhūtaṁ
āvuso yāvañcidaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā
sammāsambuddhen kāyagatā sati bhāvitā bahulīkatā mahapphalā
vuttā mahānisaṁsāti. Ayañca kho 1 hidaṁ tesaṁ bhikkhūnaṁ antarākathā
vippakatā hoti.