[663] Kiṁ pana brāhmaṇa sabbo loko brāhmaṇānaṁ
etadabbhanujānāti imā catasso pāricariyā paññapentūti.
No hidaṁ bho gotama. Seyyathāpi brāhmaṇa puriso daḷiddo
assako anāḷhiyo tassa akāmassa visaṁ 2 olaggeyyuṁ idante
ambho purisa maṁsaṁ khāditabbaṁ mūlañca anuppadātabbanti evameva
kho brāhmaṇa brāhmaṇā appaṭiññāya 3 tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ
atha ca panimā catasso pāricariyā paññapenti. Nāhaṁ brāhmaṇa
sabbaṁ paricaritabbanti vadāmi na panāhaṁ brāhmaṇa sabbaṁ na
paricaritabbanti vadāmi. Yaṁ hissa brāhmaṇa paricarato pāricariyāhetu
pāpiyo assa na seyyo nāhantaṁ paricaritabbanti vadāmi
yañca khvassa brāhmaṇa paricarato pāricariyāhetu seyyo assa na
pāpiyo tamahaṁ paricaritabbanti vadāmi. Khattiyañcepi brāhmaṇa
evaṁ puccheyyuṁ yaṁ vā te paricarato pāricariyāhetu pāpiyo
assa na seyyo yaṁ vā te paricarato pāricariyāhetu seyyo
1 Yu. idha. 2 Yu. bilaṁ. 3 Yu. appaṭiññāye.
Assa na pāpiyo tamettha 1 paricareyyāsīti. Khattiyopi hi brāhmaṇa
sammā byākaramāno evaṁ byākareyya yaṁ hi me paricarato
pāricariyāhetu pāpiyo assa na seyyo nāhantaṁ paricareyyaṁ
yañca kho me paricarato pāricariyāhetu seyyo assa na pāpiyo
tamahaṁ paricareyyanti. Brāhmaṇaṁ cepi brāhmaṇa ... Vessaṁ cepi
brāhmaṇa ... Suddaṁ cepi brāhmaṇa evaṁ puccheyyuṁ yaṁ vā te
paricarato pāricariyāhetu pāpiyo assa na seyyo yaṁ vā te
paricarato pāricariyāhetu seyyo assa na pāpiyo tamettha
paricareyyāsīti. Suddopi brāhmaṇa sammā byākaramāno evaṁ
byākareyya yaṁ hi me paricarato pāricariyāhetu pāpiyo assa
na seyyo nāhantaṁ paricareyyaṁ yañca kho me paricarato pāricariyāhetu
seyyo assa na pāpiyo tamahaṁ paricareyyanti.

[664] Nāhaṁ brāhmaṇa uccākulīnatā seyyasoti vadāmi na
panāhaṁ brāhmaṇa uccākulīnatā pāpiyasoti 3 vadāmi. Nāhaṁ
brāhmaṇa uḷāravaṇṇatā seyyasoti vadāmi na panāhaṁ brāhmaṇa
uḷāravaṇṇatā pāpiyasoti 3 vadāmi. Nāhaṁ brāhmaṇa uḷārabhogatā
seyyasoti 4 vadāmi na panāhaṁ brāhmaṇa uḷārabhogatā pāpiyasoti 5
vadāmi. Uccākulīnopi hi brāhmaṇa idhekacco pāṇātipātī
hoti adinnādāyī hoti kāmesumicchācārī hoti musāvādī hoti
pisuṇavāco hoti pharusavāco 6 hoti samphappalāpī hoti abhijjhālu
1 Yu. kamettha. 2-3-5 Yu. pāpiyaṁsoti. 4 Yu. seyyaṁsoti. 6 Yu. pharusāvāco.
Hoti byāpannacitto hoti micchādiṭṭhī 1 hoti tasmā na uccākulīnatā
seyyasoti vadāmi. Uccākulīnopi hi brāhmaṇa idhekacco
pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato hoti kāmesumicchācārā
paṭivirato hoti musāvādā paṭivirato hoti pisuṇāya vācāya
paṭivirato hoti pharusāya vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā paṭivirato
hoti anabhijjhālu hoti abyāpannacitto hoti sammādiṭṭhī 2 hoti
tasmā na uccākulīnatā pāpiyasoti vadāmi. Uḷāravaṇṇopi hi
brāhmaṇa idhekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī hoti kāmesumicchācārī
hoti musāvādī hoti pisuṇavāco hoti pharusavāco
hoti samphappalāpī hoti abhijjhālu hoti byāpannacitto hoti
micchādiṭṭhī hoti tasmā na uḷāravaṇṇatā seyyasoti vadāmi.
Uḷāravaṇṇopi hi brāhmaṇa idhekacco pāṇātipātā paṭivirato
hoti adinnādānā paṭivirato hoti kāmesumicchācārā paṭivirato
hoti musāvādā paṭivirato hoti pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti
pharusāya vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā paṭivirato hoti
anabhijjhālu hoti abyāpannacitto hoti sammādiṭṭhī hoti tasmā
na uḷāravaṇṇatā pāpiyasoti vadāmi. Uḷārabhogopi hi brāhmaṇa
idhekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī hoti kāmesumicchācārī
hoti musāvādī hoti pisuṇavāco hoti pharusavāco hoti samphappalāpī
hoti abhijjhālu hoti byāpannacitto hoti micchādiṭṭhī hoti
1 Yu. sabbattha micchādiṭṭhīti dissati. 2 Yu. sabbattha sammādiṭṭhīti dissati.
Tasmā na uḷārabhogatā seyyasoti vadāmi. Uḷārabhogopi hi
brāhmaṇa idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā
paṭivirato hoti kāmesumicchācārā paṭivirato hoti musāvādā paṭivirato
hoti pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti pharusāya vācāya
paṭivirato hoti samphappalāpā paṭivirato hoti anabhijjhālu hoti
abyāpannacitto hoti sammādiṭṭhī hoti tasmā na uḷārabhogatā
pāpiyasoti vadāmi. Nāhaṁ brāhmaṇa sabbaṁ paricaritabbanti vadāmi
na panāhaṁ brāhmaṇa sabbaṁ na paricaritabbanti vadāmi. Yaṁ hissa
brāhmaṇa paricarato pāricariyāhetu saddhā vaḍḍhati sīlaṁ vaḍḍhati
sutaṁ vaḍḍhati cāgo vaḍḍhati paññā vaḍḍhati tamahaṁ paricaritabbanti
vadāmīti.

[665] Evaṁ vutte esukārī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca
brāhmaṇā bho gotama cattāri dhanāni paññapenti brāhmaṇassa
saddhanaṁ 1 paññapenti khattiyassa saddhanaṁ paññapenti vessassa saddhanaṁ
paññapenti suddassa saddhanaṁ paññapenti. Tatridaṁ bho gotama
brāhmaṇā brāhmaṇassa saddhanaṁ paññapenti bhikkhācariyaṁ bhikkhācariyañca
pana brāhmaṇo saddhanaṁ atimaññamāno akiccakārī
hoti gopova adinnaṁ ādiyamānoti idaṁ kho bho gotama
brāhmaṇā brāhmaṇassa saddhanaṁ paññapenti. Tatridaṁ bho
gotama brāhmaṇā khattiyassa saddhanaṁ paññapenti dhanukalāpaṁ
1 Yu. sabbattha sandhananti dissati.
Dhanukalāpañca pana khattiyo saddhanaṁ atimaññamāno akiccakārī hoti
gopova adinnaṁ ādiyamānoti idaṁ kho bho gotama brāhmaṇā
khattiyassa saddhanaṁ paññapenti. Tatridaṁ bho gotama brāhmaṇā
vessassa saddhanaṁ paññapenti kasigorakkhaṁ kasigorakkhañca pana
vesso saddhanaṁ atimaññamāno akiccakārī hoti gopova adinnaṁ
ādiyamānoti idaṁ kho bho gotama brāhmaṇā vessassa saddhanaṁ
paññapenti. Tatridaṁ bho gotama brāhmaṇā suddassa saddhanaṁ
paññapenti asita byābhaṅgiṁ asita byābhaṅgiñca pana suddo saddhanaṁ
atimaññamāno akiccakārī hoti gopova adinnaṁ ādiyamānoti
idaṁ kho bho gotama brāhmaṇā suddassa saddhanaṁ paññapenti.
[1]- Imāni cattāri dhanāni paññapenti idha bhavaṁ gotamo kimāhāti.

[666] Kiṁ pana brāhmaṇa sabbo loko brāhmaṇānaṁ
etadabbhanujānāti imāni cattāri dhanāni paññapentūti. No
hidaṁ bho gotama. Seyyathāpi brāhmaṇa puriso daḷiddo assako
anāḷhiyo tassa akāmassa visaṁ olaggeyyuṁ idante ambho
purisa maṁsaṁ khāditabbaṁ mūlañca anuppadātabbanti evameva kho
brāhmaṇa brāhmaṇā appaṭiññāya tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ
atha ca panimāni cattāri dhanāni paññapenti. Ariyaṁ kho pana
ahaṁ brāhmaṇa lokuttaraṁ dhammaṁ purisassa saddhanaṁ paññapemi
porāṇaṁ kho panassa mātāpettikaṁ kulavaṁsaṁ anussarato yattha
1 Yu. etthantare brāhmaṇā bho gotamāti dissati.
Yattheva attabhāvassa abhinibbatti hoti tena teneva saṅkhyaṁ 1 gacchati
khattiyakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti khattiyotveva
saṅkhyaṁ gacchati brāhmaṇakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti
brāhmaṇotveva saṅkhyaṁ gacchati vessakule ce attabhāvassa abhinibbatti
hoti vessotveva saṅkhyaṁ gacchati suddakule ce attabhāvassa
abhinibbatti hoti suddotveva saṅkhyaṁ gacchati. Seyyathāpi
brāhmaṇa yaṁ yadeva paccayaṁ paṭicca aggi jalati tena teneva
saṅkhyaṁ gacchati. Kaṭṭhañce paṭicca aggi jalati kaṭṭhaggitveva
saṅkhyaṁ gacchati sakalikañce paṭicca aggi jalati sakalikaggitveva
saṅkhyaṁ gacchati tiṇañce paṭicca aggi jalati tiṇaggitveva saṅkhyaṁ
gacchati gomayañce paṭicca aggi jalati gomayaggitveva saṅkhyaṁ
gacchati evameva kho ahaṁ brāhmaṇa ariyaṁ lokuttaraṁ dhammaṁ
purisassa saddhanaṁ paññapemi porāṇaṁ kho panassa mātāpettikaṁ
kulavaṁsaṁ anussarato yattha yattheva attabhāvassa abhinibbatti hoti
tena teneva saṅkhyaṁ gacchati khattiyakule ce attabhāvassa abhinibbatti
hoti khattiyotveva saṅkhyaṁ gacchati brāhmaṇakule ce
attabhāvassa abhinibbatti hoti brāhmaṇotveva saṅkhyaṁ gacchati
vessakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti vessotveva saṅkhyaṁ
gacchati suddakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti suddotveva
saṅkhyaṁ gacchati.
1 Yu. sabbattha saṅkhanti dissati.

[667] Khattiyakulā cepi brāhmaṇa agārasmā anagāriyaṁ
pabbajito hoti so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma
pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato hoti
abrahmacariyā paṭivirato hoti musāvādā paṭivirato hoti pisuṇāya 1
vācāya paṭivirato hoti pharusāya vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā
paṭivirato hoti anabhijjhālu hoti abyāpannacitto
hoti sammādiṭṭhī hoti ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
Brāhmaṇakulā cepi brāhmaṇa agārasmā anagāriyaṁ pabbajito
hoti so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā
paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato hoti abrahmacariyā paṭivirato
hoti musāvādā paṭivirato hoti .pe. Sammādiṭṭhī hoti ārādhako
hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. Vessakulā cepi brāhmaṇa agārasmā
anagāriyaṁ pabbajito hoti so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ
āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato
hoti abrahmacariyā paṭivirato hoti musāvādā paṭivirato hoti
.pe. Sammādiṭṭhī hoti ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
Suddakulā cepi brāhmaṇa agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti
so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato
hoti adinnādānā paṭivirato hoti abrahmacariyā paṭivirato
hoti musāvādā paṭivirato hoti pisuṇāya vācāya paṭivirato
1 Yu. pisuṇāvācāya.
Hoti pharusāya vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā paṭivirato
hoti anabhijjhālu hoti abyāpannacitto hoti sammādiṭṭhī hoti
ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. Taṁ kiṁ maññasi brāhmaṇa
brāhmaṇova nu kho pahoti asmiṁ padese averaṁ abyāpajjhaṁ
mettacittaṁ bhāvetuṁ no khattiyo no vesso no suddoti.
No hidaṁ bho gotama khattiyopi hi bho gotama pahoti asmiṁ
padese averaṁ abyāpajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ brāhmaṇopi
hi bho gotama ... Vessopi hi bho gotama ... Suddopi hi bho
gotama ... Sabbepi hi bho gotama cattāro vaṇṇā pahonti
asmiṁ padese averaṁ abyāpajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetunti.

[668] Evameva kho brāhmaṇa khattiyakulā cepi agārasmā
anagāriyaṁ pabbajito hoti so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ
āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato hoti
abrahmacariyā paṭivirato hoti musāvādā paṭivirato hoti pisuṇāya
vācāya paṭivirato hoti pharusāya vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā
paṭivirato hoti anabhijjhālu hoti abyāpannacitto hoti
sammādiṭṭhī hoti ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. Brāhmaṇakulā
cepi brāhmaṇa ... Vessakulā cepi brāhmaṇa ... Suddakulā
cepi brāhmaṇa agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti so ca
tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti
Adinnādānā paṭivirato hoti abrahmacariyā paṭivirato hoti
musāvādā paṭivirato hoti pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti
pharusāya vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā paṭivirato hoti
anabhijjhālu hoti abyāpannacitto hoti sammādiṭṭhī hoti
ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. Taṁ kiṁ maññasi brāhmaṇa
brāhmaṇova nu kho pahoti sottiṁ sinānaṁ ādāya nadiṁ gantvā
rajojallaṁ pavāhetuṁ no khattiyo no vesso no suddoti.
No hidaṁ bho gotama khattiyopi hi bho gotama pahoti sottiṁ
sinānaṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetuṁ brāhmaṇopi
hi bho gotama ... Vessopi hi bho gotama ... Suddopi hi bho
gotama ... Sabbepi hi bho gotama cattāro vaṇṇā pahonti
sottiṁ sinānaṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetunti.

[669] Evameva kho brāhmaṇa khattiyakulā cepi agārasmā
anagāriyaṁ pabbajito hoti so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ
āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato hoti
abrahmacariyā paṭivirato hoti musāvādā paṭivirato hoti pisuṇāya
vācāya paṭivirato hoti pharusāya vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā
paṭivirato hoti anabhijjhālu hoti abyāpannacitto hoti
sammādiṭṭhī hoti ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. Brāhmaṇakulā
cepi brāhmaṇa ... Vessakulā cepi brāhmaṇa ... Suddakulā
Cepi brāhmaṇa agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti so ca
tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti
adinnādānā paṭivirato hoti abrahmacariyā paṭivirato hoti musāvādā
paṭivirato hoti pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti pharusāya
vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā paṭivirato hoti anabhijjhālu
hoti abyāpannacitto hoti sammādiṭṭhī hoti ārādhako hoti
ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ. Taṁ kiṁ maññasi brāhmaṇa idha rājā
khattiyo muddhāvasitto nānājaccānaṁ purisānaṁ purisasataṁ sannipāteyya
āyantu bhonto ye tattha khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā
uppannā sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā
padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggiṁ abhinibbattentu tejo
pātukarontu āyantu pana bhonto ye ca tattha caṇḍālakulā
nesādakulā veṇukulā 1 rathakārakulā pukkusakulā uppannā sāpānadoṇiyā
vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā elaṇḍakaṭṭhassa
vā uttarāraṇiṁ ādāya aggiṁ abhinibbattentu tejo pātukarontūti.
Taṁ kiṁ maññasi brāhmaṇa yo eva nu kho so khattiyakulā
brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannehi sākassa vā sālassa vā
salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya
aggi abhinibbatto tejo pātukato sveva nu khvassa aggi accimā
ceva vaṇṇimā ca pabhassaro ca tena 2 sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ
1 Yu. veṇakulā. 2 Yu. tena ca.
Karaṇīyaṁ kātuṁ yo pana so caṇḍālakulā nesādakulā veṇukulā
rathakārakulā pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā
vā rajakadoṇiyā vā elaṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya
aggi abhinibbatto tejo pātukato svāssa aggi na ceva
accimā na ca vaṇṇimā na ca pabhassaro na ca tena sakkā
agginā aggikaraṇīyaṁ kātunti. No hidaṁ bho gotama yopi so
bho gotama khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannehi
sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā
uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato svāssa
aggi accimā ceva vaṇṇimā ca pabhassaro ca tena ca sakkā
agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ yopi so caṇḍālakulā nesādakulā
veṇukulā rathakārakulā pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā vā
sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā elaṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ
ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato sopissa 1 aggi
accimā ceva vaṇṇimā ca pabhassaro ca tenapi ca sakkā
agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ sabbopi hi bho gotama aggi accimā
ceva vaṇṇimā ca pabhassaro ca sabbenapi ca sakkā agginā
aggikaraṇīyaṁ kātunti.

[670] Evameva kho brāhmaṇa khattiyakulā cepi agārasmā
anagāriyaṁ pabbajito hoti so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ
1 Yu. sopassa.
Āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato
hoti abrahmacariyā paṭivirato hoti musāvādā paṭivirato hoti
pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti pharusāya vācāya paṭivirato hoti
samphappalāpā paṭivirato hoti anabhijjhālu hoti abyāpannacitto
hoti sammādiṭṭhī hoti ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
Brāhmaṇakulā cepi brāhmaṇa ... Vessakulā cepi brāhmaṇa ...
Suddakulā cepi brāhmaṇa agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti
so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato
hoti adinnādānā paṭivirato hoti abrahmacariyā paṭivirato
hoti musāvādā paṭivirato hoti pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti
pharusāya vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā paṭivirato hoti anabhijjhālu
hoti abyāpannacitto hoti sammādiṭṭhī hoti ārādhako
hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalanti.

[671] Evaṁ vutte esukārī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca
abhikkantaṁ bho gotama .pe. Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṅgatanti.
Esukārīsuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.
---------
Dhanañjānisuttaṁ 1

[672] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane
kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā sārīputto
dakkhiṇāgirismiṁ cārikañcarati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.
Atha kho aññataro bhikkhu rājagahe vassaṁ vuttho yena dakkhiṇāgiri
yenāyasmā sārīputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmatā sārīputtena
saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā
ekamantaṁ nisīdi.