[543] Atha kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo bhagavato bhāsitaṁ
abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena mallikā devī tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṁ kathāsallāpo 4
sabbaṁ mallikāya deviyā ārocesi. Atha kho mallikā
devī yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
rājānaṁ pasenadikosalaṁ etadavoca taṁ kiṁ maññasi mahārāja piyā
te vajirī kumārīti. Evaṁ mallike piyā me vajirī kumārīti. Taṁ
kiṁ maññasi mahārāja vajiriyā te kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā
1 Yu. sāvatthiṁ. 2 Yu. uppāṭesi. 3 Yu. imināpi.
4 Yu. etthantare tanti dissati.
Uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti. Vajiriyā me
mallike kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ
kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti.
Idaṁ kho taṁ mahārāja tena bhagavatā jānatā passatā
arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ piyajātikā sokaparideva-
dukkhadomanassupāyāsā piyappabhūtikāti.

[544] Taṁ kiṁ maññasi mahārāja piyā te vāsabhakhattiyāti.
Evaṁ mallike piyā me vāsabhakhattiyāti. Taṁ kiṁ maññasi mahārāja
vāsabhāya te khattiyāya vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti. Vāsabhāya [1]- mallike khattiyāya
vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ kiṁ pana me
na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti. Idaṁ kho
taṁ mahārāja tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena
sandhāya bhāsitaṁ piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā
piyappabhūtikāti.

[545] Taṁ kiṁ maññasi mahārāja piyo te viḍūḍabho senāpatīti.
Evaṁ mallike piyo me viḍūḍabho senāpatīti. Taṁ kiṁ maññasi
mahārāja viḍūḍabhassa te senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā
uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti. Viḍūḍabhassa me
mallike senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ
1 Yu. etthantare meti dissati.
Thattaṁ kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti.
Idaṁ kho taṁ mahārāja tena bhagavatā jānatā passatā
arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ piyajātikā sokaparideva-
dukkhadomanassupāyāsā piyappabhūtikāti.

[546] Taṁ kiṁ maññasi mahārāja piyā te ahanti.
Evaṁ mallike piyā mesi tvanti. Taṁ kiṁ maññasi mahārāja
mayhante vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkha-
domanassupāyāsāti. Tuyhañhi me mallike vipariṇāmaññathābhāvā
jīvitassapi siyā aññathattaṁ kiṁ pana me na uppajjissanti
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti. Idaṁ kho taṁ mahārāja tena
bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ
piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhūtikāti.

[547] Taṁ kiṁ maññasi mahārāja piyā te kāsikosalāti.
Evaṁ mallike piyā me kāsikosalā kāsikosalānaṁ mallike
ānubhāvena kāsikacandanaṁ paccanubhoma mālāgandhavilepanaṁ dhāremāti.
Taṁ kiṁ maññasi mahārāja kāsikosalānaṁ te vipariṇāmaññathābhāvā
uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti. Kāsikosalānañhi 1
mallike vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ
kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti.
Idaṁ kho taṁ mahārāja tena bhagavatā jānatā passatā arahatā
1 Yu. etthantare meti dissati.
Sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā
piyappabhūtikāti 1 .

[548] Acchariyaṁ mallike abbhūtaṁ mallike yāvañca so
bhagavā paññāya ativijjha maññe 2 passati ehi mallike
ācamehīti 3 . Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā
ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā
tikkhattuṁ udānaṁ udānesi namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
namo tassa .pe. Sammāsambuddhassāti.
Piyajātikasuttaṁ sattamaṁ.
-------
1 Yu. piyappabhavikāti. 2 Yu. paññāya. 3 Yu. ācāmehi.
Bāhitiyasuttaṁ

[549] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando
pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi
sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena
pubbārāmo migāramātuyā pāsādo tenupasaṅkami divāvihārāya.

[550] Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo ekapuṇḍarīkaṁ
nāgaṁ abhirūhitvā sāvatthiyā niyyāti divādivassa.
Addasā kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ dūratova
āgacchantaṁ disvā sirivaḍḍhaṁ mahāmattaṁ āmantesi āyasmā
no eso samma sirivaḍḍha ānandoti. Evaṁ mahārāja āyasmā
eso ānandoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṁ
purisaṁ āmantesi ehi tvaṁ ambho purisa yenāyasmā ānando
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato ānandassa
pāde sirasā vandāhi rājā bhante pasenadi kosalo āyasmato
ānandassa pāde sirasā vandatīti evañca vadehi sace kira
bhante āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṁ karaṇīyaṁ āgametu
kira bhante [1]- ānando muhuttaṁ anukampaṁ upādāyāti. Evaṁ
devāti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā
1 Yu. etthantare āyasmāti dissati.
Yenāyasmā ānando tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṁ
ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho
so puriso āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca rājā bhante pasenadi
kosalo āyasmato ānandassa pāde sirasā vandati [1]- sace kira
bhante āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṁ karaṇīyaṁ āgametu
kira bhante āyasmā ānando muhuttaṁ anukampaṁ upādāyāti.
Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.

[551] Atha kho rājā pasenadi kosalo yāvatikā nāgassa
bhūmi nāgena gantvā nāgā paccorohitvā pattikova yenāyasmā
ānando tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho rājā pasenadi
kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca sace bhante āyasmato
ānandassa na kiñci accāyikaṁ karaṇīyaṁ sādhu bhante āyasmā
ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṁ tenupasaṅkamatu anukampaṁ
upādāyāti. Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.
Atha kho āyasmā ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṁ tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā aññatarasmiṁ rukkhamūle paññatte āsane
nisīdi. Atha kho rājā pasenadi kosalo yāvatikā nāgassa
bhūmi nāgena gantvā nāgā paccorohitvā pattikova yenāyasmā
ānando tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ
1 Yu. etthantare evañca vadetīti dissati.
Abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho rājā
pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca idha bhante
āyasmā ānando kaṭṭhatthare 1 nisīdatūti. Alaṁ mahārāja nisīda
tvaṁ nisinno ahaṁ sake āsaneti. Nisīdi kho rājā pasenadi
kosalo paññatte āsane.

[552] Nisajja kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ
etadavoca kinnu kho bhante ānanda so bhagavā tathārūpaṁ kāyasamācāraṁ
samācareyya yvāyaṁ 2 kāyasamācāro opārambho samaṇehi
brāhmaṇehi viññūhīti. Na kho mahārāja so bhagavā tathārūpaṁ
kāyasamācāraṁ samācareyya yvāyaṁ kāyasamācāro opārambho samaṇehi
brāhmaṇehi viññūhīti. Kiṁ pana bhante ānanda so bhagavā
tathārūpaṁ vacīsamācāraṁ .pe. Manosamācāraṁ samācareyya yvāyaṁ manosamācāro
opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Na
kho mahārāja so bhagavā tathārūpaṁ manosamācāraṁ samācareyya yvāyaṁ
manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti.