[513] Addasā kho maṁ rājakumāra upako ājīvako antarā
ca gayaṁ antarā ca bodhiṁ addhānamaggaṁ paṭipannaṁ disvāna maṁ
etadavoca vippasannāni kho te āvuso indriyāni parisuddho
chavivaṇṇo pariyodāto kaṁsi tvaṁ āvuso uddissa pabbajito
ko vā te satthā kassa 2 vā dhammaṁ rocesīti. Evaṁ vutte
ahaṁ rājakumāra upakaṁ ājīvakaṁ gāthāhi ajjhabhāsiṁ
sabbābhibhū sabbavidūhamasmi
sabbesu dhammesu anūpalitto
sabbañjaho taṇhakkhaye vimutto
sayaṁ abhiññāya kamuddiseyyaṁ
1 Yu. pakkāmiṁ. 2 Yu. kassa vā tvaṁ.
Na me ācariyo atthi sadiso me na vijjati
sadevakasmi lokasmiṁ natthi me paṭipuggalo
ahaṁ hi arahā loke ahaṁ satthā anuttaro
ekomhi sammāsambuddho sītibhūtomhi 1 nibbuto
dhammacakkaṁ pavattetuṁ gacchāmi kāsinaṁ puraṁ
andhabhūtasmi lokasmiṁ āhaññiṁ 2 amatadundubhinti.
Yathā kho tvaṁ āvuso paṭijānāsi arahāsi anantajinoti.
Mādisā ve jinā honti ye pattā āsavakkhayaṁ
jitā me pāpakā dhammā tasmāhaṁ upakā jinoti.
Evaṁ vutte rājakumāra upako ājīvako huveyyāvusoti vatvā
sīsaṁ ukkaṁsitvā 3 jivhaṁ nillāḷetvā 4 ummaggaṁ gahetvā pakkāmi.

[514] Atha khvāhaṁ anupubbena cārikaṁ caramāno yena bārāṇasī
isipatanaṁ migadāyo yena pañcavaggiyā bhikkhū tenupasaṅkamiṁ.
Addasaṁsu kho maṁ rājakumāra pañcavaggiyā bhikkhū dūratova āgacchantaṁ
disvāna aññamaññaṁ katikaṁ saṇṭhapesuṁ ayaṁ āvuso samaṇo
gotamo āgacchati bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya
so neva abhivādetabbo na paccuṭṭhātabbo nāssa pattacīvaraṁ
paṭiggahetabbaṁ apica kho āsanaṁ ṭhapetabbaṁ sace ākaṅkhati 5
nisīdissatīti. Yathā yathā kho ahaṁ rājakumāra pañcavaggiye
1 Yu. sītibhūtosmi. 2 Yu. āhañchaṁ. 3 Sī. okappetvā. Yu. okampetvā.
4 padadvayaṁ sīhaḷapotthake natthi. 5 Yu. ākaṅkhissati.
Bhikkhū upasaṅkamiṁ tathā tathā pañcavaggiyā bhikkhū nāsakkhiṁsu sakāya
katikāya saṇṭhātuṁ appekacce maṁ paccuggantvā pattacīvaraṁ paṭiggahesuṁ
appekacce āsanaṁ paññāpesuṁ appekacce pādodakaṁ
upaṭṭhapesuṁ apica kho maṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācaranti.
Evaṁ vutte ahaṁ rājakumāra pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ
mā bhikkhave tathāgataṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācarittha
arahaṁ bhikkhave tathāgato sammāsambuddho odahatha bhikkhave sotaṁ
amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi ahaṁ dhammaṁ desemi yathānusiṭṭhaṁ tathā
paṭipajjamānā nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā
anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme
sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti. Evaṁ vutte
rājakumāra pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ tāyapi kho tvaṁ
āvuso gotama iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya na
ajjhagamā uttariṁ manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ kiṁ pana
tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya
adhigamissasi uttariṁ manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesanti.
Evaṁ vutte ahaṁ rājakumāra pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ na
bhikkhave tathāgato bāhulliko padhānavibbhanto 1 āvatto bāhullāya
arahaṁ bhikkhave tathāgato sammāsambuddho odahatha bhikkhave sotaṁ
amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi ahaṁ dhammaṁ desemi yathānusiṭṭhaṁ tathā
1 Yu. na padhānavibbhanto na āvatto bāhullāya.
Paṭipajjamānā nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā
anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme
sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti. Dutiyampi
kho rājakumāra pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ tāyapi kho
tvaṁ āvuso gotama iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya
na ajjhagamā uttariṁ manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ kiṁ
pana tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya
adhigamissasi uttariṁ manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesanti.
Dutiyampi kho ahaṁ rājakumāra pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ na
bhikkhave tathāgato bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya
arahaṁ bhikkhave tathāgato sammāsambuddho odahatha bhikkhave sotaṁ
amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi ahaṁ dhammaṁ desemi yathānusiṭṭhaṁ tathā
paṭipajjamānā nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā
anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme
sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti. Tatiyampi
kho rājakumāra pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ tāyapi kho
tvaṁ āvuso 1 iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya na
ajjhagamā uttariṁ manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ kiṁ pana
tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi
uttariṁ manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesanti. Evaṁ
1 Yu. āvuso gotama.
Vutte ahaṁ rājakumāra pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ abhijānātha
me no tumhe bhikkhave ito pubbe evarūpaṁ bhāsitametanti.
No hetaṁ bhante. Arahaṁ bhikkhave tathāgato sammāsambuddho
odahatha bhikkhave sotaṁ amatamadhigataṁ ahamanusāsāmi ahaṁ dhammaṁ
desemi yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva yassatthāya
kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ
brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā
upasampajja viharissathāti. Asakkhiṁ kho ahaṁ rājakumāra pañcavaggiye
bhikkhū saññāpetuṁ. Dvepi sudaṁ rājakumāra bhikkhū ovadāmi.
Tayo bhikkhū piṇḍāya caranti. Yaṁ tayo bhikkhū piṇḍāya caritvā
āharanti tena chabbaggā yāpema. Tayopi sudaṁ rājakumāra bhikkhū
ovadāmi. [1]- Dve bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti tena chabbaggā 2
yāpema. Atha kho rājakumāra pañcavaggiyā bhikkhū mayā evaṁ
ovadiyamānā evaṁ anusāsiyamānā nacirasseva yassatthāya kulaputtā
sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja
vihariṁsūti.

[515] Evaṁ vutte bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca
kīvacirena nu kho bhante bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno yassatthāya
kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ
1 Yu. etthantare dve bhikkhū piṇḍāya caranti, yanti dissanti.
2 Yu. chabbaggo.
Brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā
upasampajja vihareyyāti. Tenahi rājakumāra taṁyevettha paṭipucchissāmi
yathā te khameyya tathā taṁ byākareyyāsi taṁ
kiṁ maññasi rājakumāra kusalo tvaṁ hatthārūḷhe aṅkusagaṇhe 1
sippeti. Evaṁ bhante kusalo ahaṁ hatthārūḷhe 2 aṅkusagaṇhe
sippeti.

[516] Taṁ kiṁ maññasi rājakumāra idha puriso āgaccheyya
bodhi rājakumāro hatthārūḷhaṁ aṅkusagaṇhaṁ sippaṁ jānāti tassāhaṁ
santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagaṇhaṁ sippaṁ sikkhissāmīti. So cassa
asaddho yāvattakaṁ saddhena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya. So
cassa bahvābādho 3 yāvattakaṁ appābādhena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.
So cassa saṭho māyāvī yāvattakaṁ 4 asaṭhena amāyāvinā
pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya. So cassa kusīto yāvattakaṁ
āraddhaviriyena pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya. So cassa
duppañño yāvattakaṁ paññavatā 5 pattabbaṁ taṁ na sampāpuṇeyya.
Taṁ kiṁ maññasi rājakumāra api nu so puriso tava santike
hatthārūḷhaṁ aṅkusagaṇhaṁ sippaṁ sikkheyyāti. Ekamekenāpi bhante
aṅgena samannāgato so puriso na mama santike hatthārūḷhaṁ
aṅkusagaṇhaṁ sippaṁ sikkheyya ko pana vādo pañcahaṅgehīti.

[517] Taṁ kiṁ maññasi rājakumāra idha puriso āgaccheyya
1 Yu. aṅkusagayhe. 2 Yu. hatthārūyhe aṅkusagayhe. 3 Yu. bavahābādho.
4 Yu. sabbattha yāvatakanti dissati. 5 Yu. paññāvatā.
Bodhi rājakumāro hatthārūḷhaṁ aṅkusagaṇhaṁ sippaṁ jānāti tassāhaṁ
santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagaṇhaṁ sippaṁ sikkhissāmīti. So cassa
saddho yāvattakaṁ saddhena pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya. So cassa
appābādho yāvattakaṁ appābādhena pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya.
So cassa asaṭho amāyāvī yāvattakaṁ asaṭhena amāyāvinā pattabbaṁ
taṁ sampāpuṇeyya. So cassa āraddhaviriyo yāvattakaṁ āraddhaviriyena
pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya. So cassa paññavā 1 yāvattakaṁ
paññavatā pattabbaṁ taṁ sampāpuṇeyya. Taṁ kiṁ maññasi rājakumāra
api nu so puriso tava santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagaṇhaṁ
sippaṁ sikkheyyāti. Ekamekenapi bhante aṅgena samannāgato
so puriso mama santike hatthārūḷhaṁ aṅkusagaṇhaṁ sippaṁ sikkheyya
ko pana vādo pañcahaṅgehīti.

[518] Evameva kho rājakumāra pañcimāni padhāniyaṅgāni.
Katamāni pañca. Idha rājakumāra bhikkhu saddho hoti saddahati
tathāgatassa bodhiṁ itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho
vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi
satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti. Appābādho hoti
appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya
nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Asaṭho hoti amāyāvī
yathābhūtaṁ attānaṁ āvikattā 2 satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu.
1 Yu. paññāvā. 2 Yu. āvikatvā.
Cārīsu. Āraddhaviriyo hoti 1 akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ
dhammānaṁ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu
dhammesu. Paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato
ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā. Imāni kho rājakumāra
pañca padhāniyaṅgāni. Imehi [2]- rājakumāra pañcahi padhāniyaṅgehi
samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno yassatthāya
kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ
brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā
upasampajja vihareyya satta vassāni. Tiṭṭhantu rājakumāra satta
vassāni. Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu
tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno yassatthāya kulaputtā sammadeva
agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya
cha vassāni ... Pañca vassāni ... Cattāri vassāni ... Tīṇi vassāni ...
Dve vassāni ... Ekaṁ vassaṁ. Tiṭṭhatu rājakumāra ekaṁ vassaṁ.
Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ
labhamāno yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ
pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ
abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta māsāni.
Tiṭṭhantu rājakumāra satta māsāni. Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi
1 Yu. viharati. 2 Yu. etthantare khoti saddo dissati.
Samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno yasasatthāya kulaputtā
sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja
vihareyya cha māsāni ... Pañca māsāni ... Cattāri māsāni ...
Tīṇi māsāni ... Dve māsāni ... Māsaṁ 1 ... Aḍḍhamāsaṁ. Tiṭṭhatu
rājakumāra aḍḍhamāso. Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato
bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno yassatthāya kulaputtā sammadeva
agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya
satta rattindivāni. Tiṭṭhanti rājakumāra satta rattindivāni.
Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṁ vināyakaṁ
labhamāno yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ
pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ
abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya cha rattindivāni ...
Pañca rattindivāni ... Cattāri rattindivāni ... Tīṇi rattindivāni ...
Dve rattindivāni ... Ekaṁ rattindivaṁ. Tiṭṭhatu rājakumāra eko
rattindivo. Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu
tathāgataṁ vināyakaṁ labhamāno sāyamanusiṭṭho pāto visesaṁ adhigamissati
pātamanusiṭṭho sāyaṁ visesaṁ adhigamissatīti. Evaṁ vutte
bodhi rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca aho buddho aho dhammo
1 Yu. ekaṁ māsaṁ.
Aho dhammassa svākkhātatā yatra hi nāma sāyamanusiṭṭho pāto
visesaṁ adhigamissati pātamanusiṭṭho sāyaṁ visesaṁ adhigamissatīti.

[519] Evaṁ vutte sañjikāputto māṇavo bodhiṁ rājakumāraṁ
etadavoca evameva panāyaṁ bhavaṁ bodhi aho buddho aho dhammo
aho dhammassa svākkhātatāti pavedeti 1 atha ca pana bhavaṁ 2 na taṁ
bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchati 3 dhammañca bhikkhusaṅghañcāti.

[520] Mā hevaṁ samma sañjikāputta avaca mā hevaṁ samma
sañjikāputta avaca sammukhā me taṁ [4]- sañjikāputta ayyāya sutaṁ
sammukhā paṭiggahitaṁ ekamidaṁ samma sañjikāputta samayaṁ bhagavā
kosambiyaṁ viharati ghositārāme atha kho me ayyā kucchimatī 5
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinnā kho me ayyā bhagavantaṁ
etadavoca yo me ayaṁ bhante kucchigato kumārako vā kumārikā
vā so bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ
naṁ 6 bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṅgatanti ekamidaṁ
samma sañjikāputta samayaṁ bhagavā idheva bhaggesu viharati suṁsumāragire
bhesakaḷāvane migadāye atha kho maṁ dhātī aṅkena pāyitvā 7
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ aṭṭhāsi ekamantaṁ ṭhitā kho [8]- dhātī bhagavantaṁ etadavoca
1 Yu. vadeti. 2 Yu. bhavanti natthi. 3 Yu. gacchāmi.
4 Yu. etthantare sammāti dissati. 5 Yu. kucchivatī. 6 Yu. taṁ.
7 Sī. vāhitvā. 8 Yu. mama.
Ayaṁ bhante bodhi rājakumāro bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchati dhammañca
bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ naṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ
saraṇaṅgatanti esāhaṁ samma sañjikāputta tatiyampi bhagavantaṁ
saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṅgatanti.
Bodhirājakumārasuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.
-----------
Aṅgulimālasuttaṁ

[521] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena
rañño pasenadissa kosalassa vijite coro aṅgulimālo nāma
hoti luddo lohitapāṇī hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu.
Tena gāmāpi agāmā katā nigamāpi anigamā katā
janapadāpi ajanapadā katā. So manusse vadhitvā vadhitvā
aṅgulīnaṁ mālaṁ dhāreti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi sāvatthiyaṁ piṇḍāya
caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṁ saṁsāmetvā
pattacīvaraṁ ādāya yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggaṁ paṭipajji.
Addasaṁsu 1 kho gopālakā pasupālakā kassakā padhāvino
bhagavantaṁ yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggapaṭipannaṁ disvāna
bhagavantaṁ etadavocuṁ mā samaṇa etaṁ maggaṁ paṭipajji etasmiṁ
samaṇa magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇī
hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu tena gāmāpi agāmā
katā nigamāpi anigamā katā janapadāpi ajanapadā katā so
manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṁ mālaṁ dhāreti etañhi samaṇa
maggaṁ dasapi purisā vīsampi purisā tiṁsampi purisā cattāḷīsampi
1 Yu. addasāsuṁ.
Purisā saṅgaritvā 1 saṅgaritvā paṭipajjanti tepi corassa aṅgulimālassa
hatthatthaṁ gacchantīti. Evaṁ vutte bhagavā tuṇhībhūto
agamāsi.

[522] Dutiyampi kho gopālakā pasupālakā kassakā padhāvino
bhagavantaṁ etadavocuṁ mā samaṇa etaṁ maggaṁ paṭipajji etasmiṁ
samaṇa magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇī
hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu tena gāmāpi agāmā
katā nigamāpi anigamā katā janapadāpi ajanapadā katā so manusse
vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṁ mālaṁ dhāreti etañhi samaṇa maggaṁ
dasapi purisā vīsampi purisā tiṁsampi purisā cattāḷīsampi purisā
saṅgaritvā saṅgaritvā paṭipajjanti tepi corassa aṅgulimālassa
hatthatthaṁ gacchantīti. Atha 2 kho bhagavā tuṇhībhūto agamāsi.