[493] Aparāpi kho maṁ rājakumāra dutiyā upamā paṭibhāsi
1 Sī. sassinehaṁ.
Anacchariyā pubbe assutapubbā. Seyyathāpi rājakumāra allaṁ
kaṭṭhaṁ sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ. Atha puriso
āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya aggiṁ abhinibbattessāmi tejo
pātukarissāmīti. Taṁ kiṁ maññasi rājakumāra api nu so puriso
amuṁ allaṁ kaṭṭhaṁ sasnehaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ
ādāya abhimatthanto aggiṁ abhinibbatteyya tejo pātukareyyāti.
No hetaṁ bhante taṁ kissa hetu aduñhi bhante allaṁ kaṭṭhaṁ
sasnehaṁ kiñcāpi ārakā udakā thale nikkhittaṁ yāvadeva ca
pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assāti. Evameva
kho rājakumāra ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena
ceva kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando
kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ
na supahīno hoti na supaṭippassaddho. Opakkamikā cepi te
bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tippā kaṭukā vedanā vediyanti
abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No
cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tippā
kaṭukā vedanā vediyanti abhabbāva te ñāṇāya dassanāya
anuttarāya sambodhāya. Ayaṁ kho maṁ rājakumāra dutiyā upamā
paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.

[494] Aparāpi kho maṁ rājakumāra tatiyā upamā paṭibhāsi
Anacchariyā pubbe assutapubbā. Seyyathāpi rājakumāra sukkhaṁ
kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ. Atha puriso
āgaccheyya uttarāraṇiṁ ādāya aggiṁ abhinibbattessāmi tejo
pātukarissāmīti. Taṁ kiṁ maññasi rājakumāra api nu so puriso
amuṁ sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ ārakā udakā thale nikkhittaṁ uttarāraṇiṁ
ādāya abhimatthanto aggiṁ abhinibbatteyya tejo pātukareyyāti.
Evaṁ bhante taṁ kissa hetu aduñhi bhante sukkhaṁ kaṭṭhaṁ koḷāpaṁ
tañca pana ārakā udakā thale nikkhittanti. Evameva kho
rājakumāra ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena
ceva kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti yo ca nesaṁ kāmesu kāmacchando
kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṁ
supahīno hoti supaṭippassaddho. Opakkamikā cepi te bhonto
samaṇabrāhmaṇā dukkhā tippā kaṭukā vedanā vediyanti bhabbāva
te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No cepi te
bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tippā kaṭukā
vedanā vediyanti bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya
sambodhāya. Ayaṁ kho maṁ rājakumāra tatiyā upamā paṭibhāsi
anacchariyā pubbe assutapubbā. Imā kho maṁ rājakumāra tisso
upamā paṭibhaṁsu 1 anacchariyā pubbe assutapubbā.
1 Sī. paṭibhāsuṁ.

[495] Tassa mayhaṁ rājakumāra etadahosi yannūnāhaṁ dantebhi
dantamādhāya jivhāya tāluṁ āhacca cetasā cittaṁ abhiniggaṇheyyaṁ
abhinippīḷeyyaṁ abhisantāpeyyanti. So kho ahaṁ rājakumāra
dantebhi dantamādhāya jivhāya tāluṁ āhacca cetasā cittaṁ abhiniggaṇhāmi
abhinippīḷemi abhisantāpemi. Tassa mayhaṁ rājakumāra
dantebhi dantamādhāya jivhāya tāluṁ āhacca cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato
abhippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti.
Seyyathāpi rājakumāra balavā puriso dubbalataraṁ purisaṁ sīse vā
gahetvā khandhe vā gahetvā abhiniggaṇheyya abhinippīḷeyya
abhisantāpeyya evameva kho me rājakumāra dantebhi dantamādhāya
jivhāya tāluṁ āhacca cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato
abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti. Āraddhaṁ kho pana me
rājakumāra viriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati appammuṭṭhā 1
sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho teneva
dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.

[496] Tassa mayhaṁ rājakumāra etadahosi yannūnāhaṁ appānakaṁ
jhānaṁ jhāyeyyanti. So kho ahaṁ rājakumāra mukhato ca
nāsato ca assāsapassāse uparundhiṁ. Tassa mayhaṁ rājakumāra
mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi
1 Sī. Yu. asammuṭṭhā.
Vātānaṁ nikkhantānaṁ adhimatto saddo hoti. Seyyathāpi nāma
kammāragaggariyā 1 dhamamānāya adhimatto saddo hoti evameva
kho me rājakumāra mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu
uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṁ nikkhantānaṁ adhimatto saddo
hoti. Āraddhaṁ kho pana me rājakumāra viriyaṁ hoti asallīnaṁ
upaṭṭhitā sati appammuṭṭhā sāraddho ca pana me kāyo hoti
appaṭippassaddho teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.

[497] Tassa mayhaṁ rājakumāra etadahosi yannūnāhaṁ appānakaṁyeva
jhānaṁ jhāyeyyanti. So kho ahaṁ rājakumāra mukhato ca
nāsato ca kaṇṇasotato ca 2 assāsapassāse uparundhiṁ. Tassa
mayhaṁ rājakumāra mukhato ca nāsato ca kaṇṇasotato ca assāsapassāsesu
uparuddhesu adhimattā vātā muddhānaṁ ohananti.
Seyyathāpi rājakumāra balavā puriso tiṇhena sikharena muddhānaṁ
abhimattheyya evameva kho me rājakumāra mukhato ca nāsato ca
kaṇṇasotato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā
muddhānaṁ ohananti. Āraddhaṁ kho pana me rājakumāra viriyaṁ hoti
asallīnaṁ upaṭṭhitā sati appammuṭṭhā sāraddho ca pana me
kāyo hoti appaṭippassaddho teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa
sato.
1 Sī. gaggāriyā. 2 Sī. Yu. kaṇṇato cāti evaṁ sabbattha ñātabbaṁ.

[498] Tassa mayhaṁ rājakumāra etadahosi yannūnāhaṁ appānakaṁyeva
jhānaṁ jhāyeyyanti. So kho ahaṁ rājakumāra mukhato
ca nāsato ca kaṇṇasotato ca assāsapassāse uparundhiṁ. Tassa
mayhaṁ rājakumāra mukhato ca nāsato ca kaṇṇasotato ca assāsapassāsesu
uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti. Seyyathāpi
rājakumāra balavā puriso daḷhena varattakkhandhena sīse sīsaveṭṭhanaṁ
dadeyya evameva kho me rājakumāra mukhato ca nāsato ca
kaṇṇasotato ca assasāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse
sīsavedanā honti. Āraddhaṁ kho pana me rājakumāra viriyaṁ hoti
asallīnaṁ upaṭṭhitā sati appammuṭṭhā sāraddho ca pana me
kāyo hoti appaṭippassaddho teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa
sato.

[499] Tassa mayhaṁ rājakumāra etadahosi yannūnāhaṁ appānakaṁyeva
jhānaṁ jhāyeyyanti. So kho ahaṁ rājakumāra mukhato ca
nāsato ca kaṇṇasotato ca assāsapassāse uparundhiṁ. Tassa
mayhaṁ rājakumāra mukhato ca nāsato ca kaṇṇasotato ca assāsapassāsesu
uparuddhesu adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti. Seyyathāpi
rājakumāra dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena
govikantanena kucchiṁ parikanteyya evameva kho rājakumāra mukhato
ca nāsato ca kaṇṇasotato ca asasāsapassāsesu uparuddhesu
Adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti. Āraddhaṁ kho pana me
rājakumāra viriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati appammuṭṭhā
sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho teneva
dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.

[500] Tassa mayhaṁ rājakumāra etadahosi yannūnāhaṁ appānakaṁyeva
jhānaṁ jhāyeyyanti. So kho ahaṁ rājakumāra mukhato ca
nāsato ca kaṇṇasotato ca assāsapassāse uparundhiṁ. Tassa
mayhaṁ rājakumāra mukhato ca nāsato ca kaṇṇasotato ca assāsapassāsesu
uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti. Seyyathāpi
rājakumāra dve balavanto purisā dubbalataraṁ purisaṁ nānābāhāsu
gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṁ saṁparitāpeyyuṁ evameva kho
me rājakumāra mukhato ca nāsato ca kaṇṇasotato ca assāsapassāsesu
uparuddhesu adhimatto kāyasmiṁ ḍāho hoti. Āraddhaṁ
kho pana me rājakumāra viriyaṁ hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā sati
appammuṭṭhā sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho
teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.

[501] Apissu maṁ rājakumāra devatā disvā evamāhaṁsu
kālakato samaṇo gotamoti. Ekaccā devatā evamāhaṁsu na
kālakato samaṇo gotamo apica kālaṁ karotīti. Ekaccā
devatā evamāhaṁsu na kālakato samaṇo gotamo napi kālaṁ
Karoti arahaṁ samaṇo gotamo vihāro tveva so arahato
evarūpo hotīti.

[502] Tassa mayhaṁ rājakumāra etadahosi yannūnāhaṁ sabbaso
āhārupacchedāya paṭipajjeyyanti. Atha kho maṁ rājakumāra tā
devatā upasaṅkamitvā etadavocuṁ mā kho tvaṁ mārisa sabbaso
āhārupacchedāya paṭipajji. Sace kho tvaṁ mārisa sabbaso
āhārupacchedāya paṭipajjissasi tassa te mayaṁ dibbaṁ ojaṁ
lomakūpehi ajjhoharissāma tāya tvaṁ yāpessasīti. Tassa
mayhaṁ rājakumāra etadahosi ahaṁ ceva kho pana sabbaso
ajaddhukaṁ paṭijāneyyaṁ imā ca kho me devatā dibbaṁ ojaṁ
lomakūpehi ajjhohareyyuṁ tāya cāhaṁ yāpeyyaṁ taṁ mama assa
musāti. So kho ahaṁ rājakumāra tā devatā paccācikkhāmi
alanti vadāmi. Tassa mayhaṁ rājakumāra etadahosi yannūnāhaṁ
thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāreyyaṁ pasataṁ pasataṁ yadi vā muggayūsaṁ
yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ 1 yadi vā hareṇukayūsanti.
So kho ahaṁ rājakumāra thokaṁ thokaṁ āhāraṁ āhāresiṁ pasataṁ
pasataṁ yadi vā muggayūsaṁ yadi vā kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ
yadi vā hareṇukayūsanti. Tassa mayhaṁ rājakumāra thokaṁ thokaṁ
āhāraṁ āhārayato pasataṁ pasataṁ yadi vā muggayūsaṁ yadi vā
1 Sī. kāḷayūsaṁ.
Kulatthayūsaṁ yadi vā kaḷāyayūsaṁ yadi vā hareṇukayūsaṁ adhimattakasimānaṁ
patto kāyo hoti.