[343] Puna caparaṁ udāyi akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā
yathāpaṭipannā me sāvakā cattāri jhānāni 1 bhāventi. Idhudāyi
bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ
savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati so
imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisanneti 2 parisanneti 3 paripūreti
parippharati nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena
apphutaṁ hoti. Seyyathāpi udāyi dakkho nhāpako vā nhāpakantevāsī
1 Yu. cattāro jhāne. 2 Sī. Yu. catūsu ṭhānesu abhisandeti. 3 parisandetīti
pāṭho dissati. Yu. catūsu ṭhānesu parisandeti.
Vā kaṁsathāle nhāniyacuṇṇāni ākīritvā udakena
paripphosakaṁ 1 sanneyya sāssa nhāniyapiṇḍi snehānuggatā 2
snehāparetā santarabāhirā phuṭṭhā snehena na ca paggharinī evameva
kho udāyi bhikkhu imameva kāyaṁ vivekajena pītisukhena abhisanneti
parisanneti paripūreti parippharati nāssa kiñci sabbāvato kāyassa
vivekajena pītisukhena apphutaṁ hoti.

[344] Puna caparaṁ udāyi bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā .pe.
Dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati so imameva kāyaṁ samādhijena
pītisukhena abhisanneti parisanneti paripūreti parippharati nāssa
kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphutaṁ hoti.
Seyyathāpi udāyi udakarahado gambhīro 3 ubbhitodako 4 tassa
nevassa puratthimāya disāya udakassāyamukhaṁ na pacchimāya disāya
udakassāyamukhaṁ na uttarāya disāya udakassāyamukhaṁ na dakkhiṇāya disāya
udakassāyamukhaṁ devo ca kālena kālaṁ sammādhāraṁ anuppaveccheyya
atha kho tamhā [5]- udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva
udakarahadaṁ sītena vārinā abhisanneyya parisanneyya paripūreyya
paripphareyya nāssa kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā
apphutaṁ assa evameva kho udāyi bhikkhu imameva kāyaṁ samādhijena
pītisukhena abhisanneti parisanneti paripūreti parippharati nāssa kiñci
1 Yu. ayaṁ pāṭho dve vāre āmeḍito dissati. 2 Sī. subhānugatā.
3 Yu. gambhīroti natthi. 4 Yu. ubbhidodakoti dissati. 5 Yu. ca.
Sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphutaṁ hoti.

[345] Puna caparaṁ udāyi bhikkhu pītiyā ca virāgā .pe.
Tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati so imameva kāyaṁ nippītikena
sukhena abhisanneti parisanneti paripūreti parippharati nāssa kiñci
sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphutaṁ hoti. Seyyathāpi
udāyi uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni
uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake
saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimmuggapositāni 1 tāni yāva ca
aggā yāva ca mūlā tena 2 vārinā abhisannāni parisannāni paripūrāni
paripphutāni nāssa kiñci sabbāvataṁ uppalānaṁ vā padumānaṁ vā
puṇḍarīkānaṁ vā tena 2 vārinā apphutaṁ assa evameva [3]- udāyi
bhikkhu imameva kāyaṁ nippītikena sukhena abhisanneti parisanneti
paripūreti parippharati nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena
sukhena apphutaṁ hoti.

[346] Puna caparaṁ udāyi bhikkhu sukhassa ca pahānā .pe.
Catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati so imameva kāyaṁ parisuddhena
cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti nāssa kiñci
sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphutaṁ hoti.
Seyyathāpi udāyi puriso odātena vatthena sīsaṁ 4 pārupitvā
nisinno assa nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena
1 Yu. antonimuggaposīni tāni. 2 Yu. sītenāti dissati. 3 Yu. kho.
4 Yu. sasīsaṁ.
Vatthena apphutaṁ assa evameva kho udāyi bhikkhu imameva kāyaṁ
parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti nāssa
kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphutaṁ
hoti. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā
viharanti.

[347] Puna caparaṁ udāyi akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā
yathāpaṭipannā me sāvakā evaṁ pajānanti ayaṁ kho me kāyo
rūpī cātummahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo
aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo idañca pana me
viññāṇaṁ ettha sitaṁ ettha paṭibaddhaṁ. Seyyathāpi udāyi maṇi
veḷuriyo subho jotimā 1 aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno
sabbākārasampanno tatrassa suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā
lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā tamenaṁ cakkhumā puriso
hatthe karitvā paccavekkheyya ayaṁ kho maṇi veḷuriyo subho
jotimā 2 aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno sabbākārasampanno
tatridaṁ suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā
odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vāti evameva kho udāyi akkhātā
mayā sāvakānaṁ paṭipadā yathāpaṭipannā me sāvakā evaṁ pajānanti 3
ayaṁ kho me kāyo rūpī cātummahābhūtiko mātāpettikasambhavo
odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo
1-2 Yu. jātimā. 3 Yu. jānanti.
Idañca pana me 1 viññāṇaṁ ettha sitaṁ ettha paṭibaddhanti.
Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā
viharanti.

[348] Puna caparaṁ udāyi akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā
yathāpaṭipannā me sāvakā imamhā kāyā aññaṁ kāyaṁ abhinimminanti
rūpiṁ manomayaṁ sabbaṅgapaccaṅgaṁ ahīnindriyaṁ 2 . Seyyathāpi
udāyi puriso muñjamhā īsikaṁ ubbāheyya tassa evamassa 3
ayaṁ īsikā ayaṁ muñjo 4 añño muñjo aññā īsikā muñjamhā
tveva īsikā ubbāḷhāti 5 seyyathāpi vā panudāyi puriso asiṁ
kosiyā ubbāheyya 6 tassa evamassa ayaṁ asi ayaṁ kosi
añño asi aññā 7 kosi kosiyā tveva asi ubbāḷhoti
seyyathāpi vā 8 panudāyi puriso ahiṁ karaṇḍā uddhareyya tassa
evamassa ayaṁ ahi ayaṁ karaṇḍo añño ahi añño karaṇḍo
karaṇḍā tveva ahi ubbhatoti evameva kho udāyi akkhātā
mayā sāvakānaṁ paṭipadā yathāpaṭipannā me sāvakā imamhā
kāyā aññaṁ kāyaṁ abhinimminanti rūpiṁ manomayaṁ sabbaṅgapaccaṅgaṁ 9
ahīnindriyaṁ 10 . Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā
viharanti.

[349] Puna caparaṁ udāyi akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā
yathāpaṭipannā me sāvakā anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhonti
1 Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 2-10 Yu. abhinindriyaṁ. 3 Yu. evañcassa. 4 Yu.
ayaṁ muñjo. ayaṁ īsikā. 5 Yu. pabbāḷhati. 6 Yu. pabbāheyya. 7 Yu.
añño. 8 Yu. vāsaddo natthi. 9 Yu. sabbaṅgapaccaṅgiṁ.
Ekopi hutvā bahudhā honti bahudhāpi hutvā eko honti
āvibhāvaṁ tirobhāvaṁ tirokuḍḍaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamānā
gacchanti seyyathāpi ākāse. Paṭhaviyāpi ummujjanimmujjaṁ karonti
seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchanti seyyathāpi
paṭhaviyaṁ. Ākāsepi pallaṅkena kamanti seyyathāpi pakkhī sakuṇā 1 .
Imepi candimasuriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasanti
parimajjanti yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattenti.
Seyyathāpi udāyi dakkho kumbhakāro vā kumbhakārantevāsī vā
suparikammakatāya mattikāya yaṁyadeva bhājanavikatiṁ ākaṅkheyya tantadeva
kareyya abhinipphādeyya seyyathā vā panudāyi dakkho dantakāro
vā dantakārantevāsī vā suparikammakatasmiṁ dantasmiṁ yaṁyadeva
dantavikatiṁ ākaṅkheyya tantadeva kareyya abhinipphādeyya seyyathā
vā panudāyi dakkho suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā
suparikammakatasmiṁ suvaṇṇasmiṁ yaṁyadeva suvaṇṇavikatiṁ ākaṅkheyya
tantadeva kareyya abhinipphādeyya evameva kho udāyi akkhātā
mayā sāvakānaṁ paṭipadā yathāpaṭipannā me sāvakā anekavihitaṁ
iddhividhaṁ paccanubhonti ekopi hutvā bahudhā honti bahudhāpi
hutvā eko honti āvibhāvaṁ tirobhāvaṁ tirokuḍḍaṁ tiropākāraṁ
tiropabbataṁ asajjamānā gacchanti seyyathāpi ākāse. Paṭhaviyāpi
ummujjanimmujjaṁ karonti seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne
1 Yu. sakuṇo.
Gacchanti seyyathāpi paṭhaviyaṁ. Ākāse 1 pallaṅkena kamanti
seyyathāpi pakkhī sakuṇā. Imepi candimasuriye evaṁmahiddhike
evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasanti parimajjanti yāva brahmalokāpi
kāyena vasaṁ vattenti. Tatra ca pana me sāvakā bahū
abhiññāvosānapāramippattā viharanti.

[350] Puna caparaṁ udāyi akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā
yathāpaṭipannā me sāvakā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya
atikkantamānusakāya ubho sadde suṇanti dibbe ca mānuse ca ye
dūre santike ca. Seyyathāpi udāyi balavā saṅkhadhamo appakasirena 2
ca catuddisā viññāpeyya evameva kho udāyi akkhātā
mayā sāvakānaṁ paṭipadā yathāpaṭipannā me sāvakā dibbāya
sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusakāya 3 ubho sadde suṇanti
dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca. Tatra ca pana me
sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā viharanti.

[351] Puna caparaṁ udāyi akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā
yathāpaṭipannā me sāvakā parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā
ceto paricca pajānanti sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti
pajānanti vītarāgaṁ vā cittaṁ vītarāgaṁ cittanti pajānanti
sadosaṁ vā cittaṁ sadosaṁ cittanti pajānanti vītadosaṁ vā
cittaṁ vītadosaṁ cittanti pajānanti samohaṁ vā cittaṁ samohaṁ
1 Yu. ākāsepi. 2 Yu. appakasireneva. casaddo natthi. 3 Yu. ..ṃānusikāya.
Cittanti pajānanti vītamohaṁ vā cittaṁ vītamohaṁ cittanti
pajānanti saṅkhittaṁ vā cittaṁ saṅkhittaṁ cittanti pajānanti
vikkhittaṁ vā cittaṁ vikkhittaṁ cittanti pajānanti mahaggataṁ vā
cittaṁ mahaggataṁ cittanti pajānanti amahaggataṁ vā cittaṁ
amahaggataṁ cittanti pajānanti sauttaraṁ vā cittaṁ sauttaraṁ
cittanti pajānanti anuttaraṁ vā cittaṁ anuttaraṁ cittanti
pajānanti samāhitaṁ vā cittaṁ samāhitaṁ cittanti pajānanti
asamāhitaṁ vā cittaṁ asamāhitaṁ cittanti pajānanti vimuttaṁ
vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajānanti avimuttaṁ vā cittaṁ
avimuttaṁ cittanti pajānanti. Seyyathāpi udāyi itthī vā
puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ādāse vā parisuddhe
pariyodāte acche vā udakapatte sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno
sakaṇikaṁ vā sakaṇikanti pajāneyya akaṇikaṁ vā akaṇikanti
pajāneyya evameva udāyi akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā
yathāpaṭipannā me sāvakā parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto
paricca pajānanti sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajānanti
vītarāgaṁ vā cittaṁ vītarāgaṁ cittanti pajānanti sadosaṁ vā
cittaṁ sadosaṁ cittanti pajānanti vītadosaṁ vā cittaṁ vītadosaṁ
cittanti pajānanti samohaṁ vā cittaṁ ... Vītamohaṁ vā
cittaṁ ... Saṅkhittaṁ vā cittaṁ ... Vikkhittaṁ vā cittaṁ ... Mahaggataṁ
Vā cittaṁ ... Amahaggataṁ vā cittaṁ ... Sauttaraṁ vā cittaṁ ... Anuttaraṁ
vā cittaṁ ... Samāhitaṁ vā cittaṁ ... Asamāhitaṁ vā cittaṁ ... Vimuttaṁ
vā cittaṁ ... Avimuttaṁ vā cittaṁ avimuttaṁ cittanti pajānanti.
Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā
viharanti.

[352] Puna caparaṁ udāyi akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā
yathāpaṭipannā me sāvakā anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaranti
seyyathīdaṁ ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi
jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi
jātiyo cattāḷīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi 1
jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi
vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe amutrāsiṁ evaṁnāmo
evaṁgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁ sukhadukkhapaṭisaṁvedī
evamāyupariyanto so tato cuto amutra udapādiṁ tatrāpāsiṁ
evaṁnāmo evaṁgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁ sukhadukkhapaṭisaṁvedī
evamāyupariyanto so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṁ
sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaranti. Seyyathāpi
udāyi puriso sakamhā gāmā aññaṁ gāmaṁ gaccheyya tamhāpi
gāmā aññaṁ gāmaṁ gaccheyya so tamhā gāmā sakaṁyeva gāmaṁ
paccāgaccheyya tassa evamassa ahaṁ kho sakamhā gāmā amuṁ
1 katthaci satampi jātiyo sahassampi jātiyo satasahassampi jātiyotipi dissati.
Gāmaṁ āgacchiṁ tatra evaṁ aṭṭhāsiṁ evaṁ nisīdiṁ abhāsiṁ evaṁ
tuṇhī ahosiṁ tamhāpi gāmā amuṁ gāmaṁ āgacchiṁ tatrāpi evaṁ
aṭṭhāsiṁ evaṁ nisīdiṁ evaṁ abhāsiṁ evaṁ tuṇhī ahosiṁ somhi
tamhā gāmā sakaṁyeva gāmaṁ paccāgatoti evameva kho udāyi
akkhātā mayā sāvakānaṁ paṭipadā yathāpaṭipannā me sāvakā
anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaranti seyyathīdaṁ ekampi jātiṁ
dvepi jātiyo .pe. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ
anussaranti. Tatra ca pana me sāvakā bahū abhiññāvosānapāramippattā
viharanti.