[480] Kathañca bhikkhave bhikkhu [2]- sāmīcipaṭipadaṁ paṭipanno hoti.
Yassa kassaci bhikkhave bhikkhuno abhijjhālussa abhijjhā appahīnā hoti
byāpannacittassa byāpādo appahīno hoti kodhanassa kodho
appahīno hoti upanāhissa upanāho appahīno hoti makkhissa
makkho appahīno hoti paḷāsissa paḷāso appahīno hoti
issukissa issā appahīnā hoti maccharissa macchariyaṁ appahīnaṁ
1 Ma. cīvarapiṇḍapāta ... parikkhāraṁ. 2 Po. na. Ma. na samaṇasāmīcippaṭipadaṁ.
Hoti saṭhassa sāṭheyyaṁ appahīnaṁ hoti māyāvissa māyā appahīnā
hoti pāpicchassa pāpikā icchā appahīnā hoti micchādiṭṭhissa
micchādiṭṭhi appahīnā hoti. Imesaṁ kho ahaṁ bhikkhave samaṇamalānaṁ
samaṇadosānaṁ samaṇakasāvānaṁ 1 āpāyikānaṁ ṭhānānaṁ duggativedanīyānaṁ
appahānā [2]- samaṇasāmīcipaṭipadaṁ paṭipannoti na vadāmi. Seyyathāpi
bhikkhave matajannāma āvudhajātaṁ ubhatodhāraṁ pītanissitaṁ tadassa
saṅghāṭiyā sampārutaṁ sampalivedhitaṁ tathūpamāhaṁ bhikkhave imassa
bhikkhuno pabbajjaṁ vadāmi.

[481] Nāhaṁ bhikkhave saṅghāṭikassa saṅghāṭidhāraṇamattena sāmaññaṁ
vadāmi. Nāhaṁ bhikkhave acelakassa acelakamattena sāmaññaṁ vadāmi.
Nāhaṁ bhikkhave rajojallikassa rajojallikamattena sāmaññaṁ vadāmi.
Nāhaṁ bhikkhave udakorohakassa udakorohamattena 3 sāmaññaṁ vadāmi.
Nāhaṁ bhikkhave rukkhamūlikassa rukkhamūlikamattena sāmaññaṁ vadāmi. Nāhaṁ
bhikkhave abbhokāsikassa abbhokāsikamattena sāmaññaṁ vadāmi.
Nāhaṁ bhikkhave ubbhatthakassa ubbhatthakamattena sāmaññaṁ vadāmi.
Nāhaṁ bhikkhave pariyāyabhattikassa pariyāyabhattikamattena sāmaññaṁ
vadāmi. Nāhaṁ bhikkhave mantajjhāyikassa mantajjhāyikamattena
sāmaññaṁ vadāmi. Nāhaṁ bhikkhave jaṭilakassa jaṭādhāraṇamattena
sāmaññaṁ vadāmi. Saṅghāṭikassa ce bhikkhave saṅghāṭidhāraṇamattena
1 Sī. Ma. Yu. samaṇakasaṭānaṁ. 2 Ma. na. 3 Po. Ma. udakorohaṇamattena.
Abhijjhālussa puggalassa abhijjhā pahīyetha byāpannacittassa
byāpādo pahīyetha kodhanassa kodho pahīyetha upanāhissa
upanāho pahīyetha makkhissa makkho pahīyetha paḷāsissa paḷāso
pahīyetha issukissa issā pahīyetha maccharissa macchariyaṁ pahīyetha
saṭhassa sāṭheyyaṁ pahīyetha māyāvissa māyā pahīyetha pāpicchassa
pāpikā icchā pahīyetha micchādiṭṭhissa micchādiṭṭhi pahīyetha
tamenaṁ mittāmaccā ñātisālohitā jātameva naṁ saṅghāṭikaṁ kareyyuṁ
saṅghāṭikattameva samādapeyyuṁ ehi tvaṁ bhadramukha saṅghāṭiko hohi
saṅghāṭikassa te sato saṅghāṭidhāraṇamattena abhijjhālussa abhijjhā
pahīyissati byāpannacittassa byāpādo pahīyissati kodhanassa
kodho pahīyissati upanāhissa upanāho pahīyissati makkhissa
makkho pahīyissati paḷāsissa paḷāso pahīyissati issukissa
issā pahīyissati maccharissa macchariyaṁ pahīyissati saṭhassa sāṭheyyaṁ
pahīyissati māyāvissa māyā pahīyissati pāpicchassa pāpikā
icchā pahīyissati micchādiṭṭhissa micchādiṭṭhi pahīyissatīti. Yasmā
ca kho ahaṁ bhikkhave saṅghāṭikampi idhekaccaṁ passāmi abhijjhāluṁ
bayāpannacittaṁ kodhanaṁ upanāhiṁ makkhiṁ paḷāsiṁ issukiṁ macchariṁ saṭhaṁ
māyāviṁ pāpicchaṁ micchādiṭṭhiṁ 1 tasmā na saṅghāṭikassa saṅghāṭidhāraṇamattena
sāmaññaṁ vadāmi. Acelakassa ce bhikkhave .pe.
Rajojallikassa ce bhikkhave ... Udakorohakassa ce bhikkhave ... Rukkhamūlikassa
1 Ma. micachādiṭaṭhikaṁ.
Ce bhikkhave ... Abbhokāsikassa ce bhikkhave ... Ubbhatthakassa
ce bhikkhave ... Pariyāyabhattikassa ce bhikkhave ... Mantajjhāyikassa
ce bhikkhave ... Jaṭilakassa ce bhikkhave jaṭādhāraṇamattena abhijjhālussa
abhijjhā pahīyetha byāpannacittassa byāpādo pahīyetha
kodhanassa kodho pahīyetha upanāhissa upanāho pahīyetha makkhissa
makkho pahīyetha paḷāsissa paḷāso pahīyetha issukissa issā
pahīyetha maccharissa macchariyaṁ pahīyetha saṭhassa sāṭheyyaṁ pahīyetha
māyāvissa māyā pahīyetha pāpicchassa pāpikā icchā pahīyetha
micchādiṭṭhissa micchādiṭṭhi pahīyetha tamenaṁ mittāmaccā ñātisālohitā
jātameva naṁ jaṭilakaṁ kareyyuṁ jaṭilakattameva samādapeyyuṁ
ehi tvaṁ bhadramukha jaṭilako hohi jaṭilakassa te sato jaṭādhāraṇamattena
abhijjhālussa abhijjhā pahīyissati byāpannacittassa
byāpādo pahīyissati kodhanassa kodho pahīyissati upanāhissa
upanāho pahīyissati makkhissa makkho pahīyissati paḷāsissa
paḷāso pahīyissati issukissa issā pahīyissati maccharissa
macchariyaṁ pahīyissati saṭhassa sāṭheyyaṁ pahīyissati māyāvissa
māyā pahīyissati pāpicchassa pāpikā icchā pahīyissati micchādiṭṭhissa
micchādiṭṭhi pahīyissatīti. Yasmā ca kho ahaṁ bhikkhave
jaṭilakampi idhekaccaṁ passāmi abhijjhāluṁ byāpannacittaṁ kodhanaṁ upanāhiṁ
makkhiṁ paḷāsiṁ issukiṁ macchariṁ saṭhaṁ māyāviṁ pāpicchaṁ micchādiṭṭhiṁ
Tasmā na jaṭilakassa jaṭādhāraṇamattena sāmaññaṁ vadāmi.

[482] Kathañca bhikkhave bhikkhu samaṇasāmīcipaṭipadaṁ paṭipanno
hoti. Yassakassaci bhikkhave bhikkhuno abhijjhālussa abhijjhā pahīnā
hoti byāpannacittassa byāpādo pahīno hoti kodhanassa
kodho pahīno hoti upanāhissa upanāho pahīno hoti makkhissa
makkho pahīno hoti paḷāsissa paḷāso pahīno hoti issukissa
issā pahīnā hoti maccharissa macchariyaṁ pahīnaṁ hoti saṭhassa
sāṭheyyaṁ pahīnaṁ hoti māyāvissa māyā pahīnā hoti pāpicchassa
pāpikā icchā pahīnā hoti micchādiṭṭhissa micchādiṭṭhi pahīnā
hoti. Imesaṁ kho [1]- bhikkhave samaṇamalānaṁ samaṇadosānaṁ samaṇakasāvānaṁ
āpāyikānaṁ ṭhānānaṁ duggativedanīyānaṁ pahānā samaṇasāmīcipaṭipadaṁ
paṭipannoti vadāmi. So sabbehi imehi pāpakehi
akusalehi dhammehi visuddhamattānaṁ samanupassati vimuttamattānaṁ samanupassati 2 .
Tassa sabbehi imehi pāpakehi akusalehi dhammehi
visuddhamattānaṁ samanupassato vimuttamattānaṁ samanupassato pāmujjaṁ
jāyati pamuditassa pīti jāyati pītimanassa kāyo passambhati
passaddhakāyo sukhaṁ vedeti sukhino cittaṁ samādhiyati. So mettāsahagatena
cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā
tatiyaṁ tathā catutthaṁ iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya
sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena
1 Ma. ahaṁ. 2 Ma. ime pāṭhā natthi.
Appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena
cetasā ... Muditāsahagatena cetasā ... Upekkhāsahagatena
cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā
catutthaṁ iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ
lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena
averena abyāpajjhena pharitvā viharati. Seyyathāpi bhikkhave
pokkharaṇī acchodakā sātodakā sītodakā setakā 1 supatitthā
ramaṇīyā. Puratthimāya cepi disāya puriso āgaccheyya ghammābhitatto
ghammapareto kilanto tasito pipāsito. So taṁ pokkharaṇiṁ
āgamma vineyya udakapipāsaṁ vineyya ghammapariḷāhaṁ. Pacchimāya
cepi disāya puriso āgaccheyya ... Uttarāya cepi disāya puriso
āgaccheyya ... Dukkhiṇāya cepi disāya puriso āgaccheyya ...
Yatokuto cepi [2]- puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto
kilanto tasito pipāsito. So taṁ pokkharaṇiṁ āgamma vineyya
udakapipāsaṁ vineyya ghammapariḷāhaṁ evameva kho bhikkhave khattiyakulā
cepi agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti. So ca tathāgatappaveditaṁ
dhammavinayaṁ āgamma evaṁ mettaṁ karuṇaṁ muditaṁ upekkhaṁ
bhāvetvā labhati ajjhattaṁ vūpasamaṁ [3]- samaṇasāmīcipaṭipadaṁ paṭipannoti
vadāmi. Brāhmaṇakulā cepi ... Vessakulā cepi ... Suddakulā
cepi ... Yasmākasmā cepi kulā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito
1 Po. setodakā 2 Ma. naṁ. 3 Ma. ajjhattaṁ vūpasamā.
Hoti. So ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma evaṁ mettaṁ
karuṇaṁ muditaṁ upekkhaṁ bhāvetvā labhati ajjhattaṁ vūpasamaṁ [1]- samaṇasāmīcipaṭipadaṁ
paṭipannoti vadāmi. Khattiyakulā cepi agārasmā
anagāriyaṁ pabbajito hoti. So ca āsavānaṁ khayā anāsavaṁ
cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā
upasampajja viharati āsavānaṁ khayā samaṇo hotīti vadāmi.
Brāhmaṇakulā cepi ... Vessakulā cepi ... Suddakulā cepi ...
Yasmākasmā cepi kulā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti. So
ca āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva
dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati āsavānaṁ
khayā samaṇo hotīti vadāmīti.
Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ
abhinandunti.
Cūḷāssapurasuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.
Mahāyamakavaggo catuttho.
Tassuddānaṁ
giñjakasālavanaṁ 2 parihātuṁ paññavato
puna saccanisevo mukhavaṇṇapasīdattādi
tasito kevaṭṭassa purajaṭilenāti.
------------
1 Ma. ajjhattaṁ vūpasamā. 2 Ma. giñjakasālavanaṁ pariharituṁ paññavato puna saccakanisedho
mukhavaṇṇapasīdhanatāpindo kevaṭṭāssapurajaṭilena.
Cūḷayamakavaggo
------
sāleyyakasuttaṁ

[483] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikañcaramāno
mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena sālaṁ 1 nāma kosalānaṁ
brāhmaṇagāmo tadavasari. Assosuṁ kho sāleyyakā
brāhmaṇagahapatikā samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā
pabbajito kosalesu cārikañcaramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ
sālaṁ anuppatto. Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo
kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho
vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā
devamanussānaṁ buddho bhagavā so imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ
sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā
sacchikatvā pavedeti so dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ
pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ
brahmacariyaṁ pakāseti sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ
hotīti. Atha kho sāleyyakā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu
upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisidiṁsu appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu sammodanīyaṁ
1 Ma. sālā nāma.
Kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce yena
bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce
bhagavato santike nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce
tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho
sāleyyakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṁ etadavocuṁ ko nu kho
bho gotama hetu ko paccayo yenamidhekacce sattā kāyassa
bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti
ko pana bho gotama hetu ko paccayo yenamidhekacce sattā
kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantīti.
Adhammacariyāvisamacariyāhetu kho gahapatayo evamidhekacce sattā
kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti
dhammacariyāsamacariyāhetu kho gahapatayo evamidhekacce
sattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantīti.
Na kho mayaṁ imassa bhoto gotamassa saṅkhittena bhāsitassa vitthārena
atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ ājānāma sādhu no bhavaṁ
gotamo tathā dhammaṁ desetu yathā mayaṁ imassa bhoto gotamassa
saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ
ājāneyyāmāti. Tenahi gahapatayo suṇātha sādhukaṁ manasikarotha
bhāsissāmīti. Evaṁ bhoti kho sāleyyakā brāhmaṇagahapatikā
bhagavato paccassosuṁ.

[484] Bhagavā etadavoca tividhaṁ kho gahapatayo kāyena
adhammacariyāvisamacariyā hoti catubbidhaṁ vācāya adhammacariyāvisamacariyā hoti
tividhaṁ manasā adhammacariyāvisamacariyā hoti. Kathañca gahapatayo tividhaṁ
kāyena adhammacariyā visamacariyā hoti. Idha gahapatayo ekacco
pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇī hatapahate niviṭṭho alajjī 1
adayāpanno sabbapāṇabhūtesu 2 . Adinnādāyī kho pana hoti yantaṁ
parassa paravittūpakaraṇaṁ gāmagataṁ vā araññagataṁ vā taṁ adinnaṁ
theyyasaṅkhātaṁ ādātā hoti. Kāmesu micchācārī kho pana hoti
yā tā māturakkhitā piturakkhitā mātāpiturakkhitā bhāturakkhitā bhaginirakkhitā
ñātirakkhitā [3]- sassāmikā saparidaṇḍā antamaso mālāguḷaparikkhittāpi
tathārūpāsu cārittaṁ āpajjitā hoti. Evaṁ kho
gahapatayo tividhaṁ kāyena adhammacariyā visamacariyā hoti. Kathañca
gahapatayo catubbidhaṁ vācāya adhammacariyā visamacariyā hoti. Idha
gahapatayo ekacco musāvādī hoti sabhaggato vā parisaggato 4 vā
ñātimajjhaggato vā pūgamajjhaggato vā rājakulamajjhaggato vā
abhinīto sakkhiṁ puṭṭho ehambho purisa yaṁ jānāsi taṁ vadehīti.
So ajānaṁ vā āha jānāmīti jānaṁ vā āha na jānāmīti
apassaṁ vā āha passāmīti passaṁ vā āha na passāmīti.
Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā
bhāsitā hoti. Pisuṇavāco kho pana hoti ito sutvā amutra
1 Po. Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Ma. pāṇabhūtesu. 3 Po. Ma. gottarakkhitā
dhammarakkhitā. 4 Ma. sabhāgato vā parisāgato vā.
Akkhātā imesaṁ bhedāya amutra vā sutvā imesaṁ akkhātā amūsaṁ
bhedāya iti samaggānaṁ vā bhedetā 1 bhinnānaṁ vā anuppadātā
vaggārāmo vaggarato vagganandī vaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
Pharusavāco kho pana hoti yā sā vācā aṇḍakā 2 kakkasā
parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṁvattanikā tathārūpiṁ
vācaṁ bhāsitā hoti. Samphappalāpī kho pana hoti akālavādī
abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī anidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā
hoti akālena anapadesaṁ apariyantavatiṁ anatthasañhitaṁ. Evaṁ kho
gahapatayo catubbidhaṁ vācāya adhammacariyāvisamacariyā hoti. Kathañca
gahapatayo tividhaṁ manasā adhammacariyāvisamacariyā hoti. Idha gahapatayo
ekacco abhijjhālu hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ
abhijjhitā 3 hoti aho vata yaṁ parassa taṁ mama assāti.
Byāpannacitto kho pana hoti paduṭṭhamanasaṅkappo ime sattā
haññantu vā vajjhantu vā ucchijjantu vā [4]- mā vā ahesunti.
Micchādiṭṭhiko kho pana hoti viparītadassano natthi dinnaṁ natthi
yiṭṭhaṁ natthi hutaṁ natthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko
natthi ayaṁ loko natthi paro loko natthi mātā natthi pitā natthi
sattā opapātikā natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā
sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā
sacchikatvā pavedentīti. Evaṁ kho gahapatayo tividhaṁ manasā
1 Po. Ma. bhettā. 2 Ma. kaṇṭakā. 3 Ma. abhijjhātā. 4 Po. Ma.
vinassant vā.
Adhammacariyā visamacariyā hoti. Evaṁ adhammacariyā visamacariyāhetu kho
gahapatayo evamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ
duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.

[485] Tividhaṁ kho gahapatayo kāyena dhammacariyā samacariyā hoti.
Catubbidhaṁ vācāya dhammacariyāsamacariyā hoti. Tividhaṁ manasā dhammacariyāsamacariyā
hoti. Kathañca gahapatayo tividhaṁ kāyena dhammacariyāsamacariyā
hoti. Idha gahapatayo ekacco pāṇātipātaṁ
pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho
lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati. Adinnādānaṁ
pahāya adinnādānā paṭivirato hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ
gāmagataṁ vā araññagataṁ vā na taṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādātā
hoti. Kāmesu micchācāraṁ pahāya kāmesu micchācārā paṭivirato
hoti yā tā māturakkhitā piturakkhitā mātāpiturakkhitā bhāturakkhitā
bhaginirakkhitā ñātirakkhitā [1]- sassāmikā saparidaṇḍā antamaso
mālāguḷaparikkhittāpi tathārūpāsu na cārittaṁ āpajjitā hoti. Evaṁ kho
gahapatayo tividhaṁ kāyena dhammacariyāsamacariyā hoti. Kathañca gahapatayo
catubbidhaṁ vācāya dhammacariyā samacariyā hoti. Idha gahapatayo ekacco
musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti sabhaggato vā parisaggato
vā ñātimajjhaggato vā pūgamajjhaggato vā rājakulamajjhaggato
vā abhinīto sakkhiṁ puṭṭho ehambho purisa yaṁ jānāsi taṁ vadehīti
1 Ma. gottarakkhitā dhammarakkhitā.
So ajānaṁ vā āha na jānāmīti jānaṁ vā āha jānāmīti
apassaṁ vā āha na passāmīti passaṁ vā āha passāmīti.
Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā
bhāsitā hoti. Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato
hoti ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya amutra
vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya iti bhinnānaṁ
vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato
samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti. Pharusaṁ vācaṁ pahāya
pharusāya vācāya paṭivirato hoti yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā
pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ
vācaṁ bhāsitā hoti. Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato
hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṁ
vācaṁ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasañhitaṁ.
Evaṁ kho gahapatayo catubbidhaṁ vācāya dhammacariyā samacariyā hoti.
Kathañca gahapatayo tividhaṁ manasā dhammacariyā samacariyā hoti. Idha
gahapatayo ekacco anabhijjhālu hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ
taṁ nābhijjhitā hoti aho vata yaṁ parassa taṁ mama assāti.
Abyāpannacitto kho pana hoti appaduṭṭhamanasaṅkappo ime
sattā averā abyāpajjhā anīghā sukhī attānaṁ pariharantūti.
Sammādiṭṭhiko kho pana hoti aviparītadassano atthi dinnaṁ atthi
Yiṭṭhaṁ atthi hutaṁ atthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko
atthi ayaṁ loko atthi paro loko atthi mātā atthi pitā
atthi sattā opapātikā atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā
sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā
sacchikatvā pavedentīti. Evaṁ kho gahapatayo tividhaṁ manasā
dhammacariyāsamacariyā hoti. Evaṁ dhammacariyāsamacariyāhetu kho
gahapatayo evamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ
saggaṁ lokaṁ upapajjanti.

[486] Ākaṅkheyya ce gahapatayo dhammacārī samacārī aho
vatāhaṁ kāyassa bhedā parammaraṇā khattiyamahāsālānaṁ sahabyataṁ
upapajjeyyanti ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ so kāyassa bhedā
parammaraṇā khattiyamahāsālānaṁ sahabyataṁ upapajjeyya taṁ kissa
hetu tathā hi so dhammacārī samacārī. Ākaṅkheyya ce gahapatayo
dhammacārī samacārī aho vatāhaṁ kāyassa bhedā parammaraṇā
brāhmaṇamahāsālānaṁ .pe. Gahapatimahāsālānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyanti
ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ so kāyassa bhedā
parammaraṇā gahapatimahāsālānaṁ sahabyataṁ upapajjeyya taṁ kissa
hetu tathā hi so dhammacārī samacārī. Ākaṅkheyya ce gahapatayo
dhammacārī samacārī aho vatāhaṁ kāyassa bhedā parammaraṇā
cātummahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyanti ṭhānaṁ kho
Panetaṁ vijjati yaṁ so kāyassa bhedā parammaraṇā cātummahārājikānaṁ
devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyya taṁ kissa hetu tathā hi so
dhammacārī samacārī. Ākaṅkheyya ce gahapatayo dhammacārī samacārī
aho vatāhaṁ kāyassa bhedā parammaraṇā tāvatiṁsānaṁ devānaṁ
sahabyataṁ .pe. Yāmānaṁ devānaṁ ... Tusitānaṁ devānaṁ ... Nimmānaratīnaṁ
devānaṁ ... Paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ ... Brahmakāyikānaṁ devānaṁ
sahabyataṁ upapajjeyyanti ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ so kāyassa
bhedā parammaraṇā brahmakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyya taṁ
kissa hetu tathā hi so dhammacārī samacārī. Ākaṅkheyya ce
gahapatayo dhammacārī samacārī aho vatāhaṁ kāyassa bhedā
parammaraṇā ābhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyanti ṭhānaṁ kho
panetaṁ vijjati yaṁ so kāyassa bhedā parammaraṇā ābhānaṁ devānaṁ
sahabyataṁ upapajjeyya taṁ kissa hetu tathā hi so dhammacārī
samacārī. Ākaṅkheyya ce gahapatayo dhammacārī samacārī aho
vatāhaṁ kāyassa bhedā parammaraṇā parittābhānaṁ devānaṁ .pe.
Appamāṇābhānaṁ devānaṁ ... Ābhassarānaṁ devānaṁ ... Parittasubhānaṁ
devānaṁ ... Appamāṇasubhānaṁ devānaṁ ... Subhakiṇhakānaṁ devānaṁ ...
Vehapphalānaṁ devānaṁ ... Avihānaṁ devānaṁ ... Atappānaṁ devānaṁ ...
Sudassānaṁ devānaṁ ... Sudassīnaṁ devānaṁ ... Akaniṭṭhakānaṁ 1 devānaṁ ...
Ākāsānañcāyatanūpagānaṁ devānaṁ ... Viññāṇañcāyatanūpagānaṁ
1 Po. Ma. akaniṭṭhānaṁ.
Devānaṁ ... Ākiñcaññāyatanūpagānaṁ devānaṁ ... Nevasaññā-
nāsaññāyatanūpagānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyanti ṭhānaṁ kho panetaṁ
vijjati yaṁ so kāyassa bhedā parammaraṇā nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṁ
devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyya taṁ kissa hetu tathā hi so
dhammacārī samacārī. Ākaṅkheyya ce gahapatayo dhammacārī samacārī
aho vatāhaṁ āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyanti
ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ so āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ
paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja
vihareyya taṁ kissa hetu tathā hi so dhammacārī samacārīti.

[487] Evaṁ vutte sāseyyakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṁ
etadavocuṁ abhikkantaṁ bho gotama abhikkantaṁ bho gotama seyyathāpi
bho gotama nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya
mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṁ
dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti evameva bhotā gotamena
anekapariyāyena dhammo pakāsito ete mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ
gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsake no bhavaṁ gotamo
dhāretu ajjatagge pāṇupete 1 saraṇaṅgateti.
Sāleyyakasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.
--------
1 Ma. sabbattha pāṇupetaṁ.
Verañjakasuttaṁ

[488] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena
verañjakā brāhmaṇagahapatikā sāvatthiyaṁ paṭivasanti kenacideva
karaṇīyena. Assosuṁ kho verañjakā brāhmaṇagahapatikā samaṇo
khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ
evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṁ
sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro
purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā so imaṁ lokaṁ
sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ
sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti so dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ
majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ
parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ
dassanaṁ hotīti. Atha kho verañjakā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā
tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu sammodanīyaṁ
kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce yena bhagavā
tenañjalimpaṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce bhagavato
Santike nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu appekacce
tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho verañjakā
brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṁ etadavocuṁ ko nu kho bho gotama
hetu ko paccayo yenamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā
apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti ko pana bho gotama
hetu ko paccayo yenamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā
sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantīti. Adhammacariyā visamacariyāhetu kho
gahapatayo evamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ
duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti dhammacariyāsamacariyāhetu kho
gahapatayo evamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ
saggaṁ lokaṁ upapajjantīti. Na kho mayaṁ imassa bhoto gotamassa
saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ
ājānāma sādhu kho pana bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetu yathā
mayaṁ imassa bhoto gotamassa saṅkhittena bhāsitassa vitthārena
atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ ājāneyyāmāti. Tenahi
gahapatayo suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ bhoti
kho verañjakā brāhmaṇagahapatikā bhagavato paccassosuṁ.

[489] Bhagavā etadavoca tividhaṁ kho gahapatayo kāyena
adhammacārī visamacārī hoti catubbidhaṁ vācāya adhammacārī visamacārī
hoti tividhaṁ manasā adhammacārī visamacārī hoti. Kathañca
Gahapatayo tividhaṁ kāyena adhammacārī visamacārī hoti. Idha gahapatayo
ekacco pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇī hatapahate niviṭṭho
alajjī adayāpanno sabbapāṇabhūtesu. Adinnādāyī kho pana hoti
yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādātā
hoti. Kāmesu micchācārī kho pana hoti yā tā māturakkhitā
.pe. Tathārūpāsu cārittaṁ āpajjitā hoti. Evaṁ kho gahapatayo
tividhaṁ kāyena adhammacārī visamacārī hoti. Kathañca gahapatayo
catubbidhaṁ vācāya adhammacārī visamacārī hoti. Idha gahapatayo
ekacco musāvādī hoti .pe. Sampajānamusā bhāsitā hoti.
Pisuṇavāco kho pana hoti ito sutvā amutra akkhātā .pe.
Vaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti. Pharusavāco kho pana hoti yā
sā vācā aṇḍakā kakkasā .pe. Tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
Samphappalāpī kho pana hoti akālavādī abhūtavādī .pe. Apariyantavatiṁ
anatthasañhitaṁ. Evaṁ kho gahapatayo catubbidhaṁ vācāya adhammacārī
visamacārī hoti. Kathañca gahapatayo tividhaṁ manasā adhammacārī
visamacārī hoti. Idha gahapatayo ekacco abhijjhālu hoti
.pe. Taṁ mama assāti. Byāpannacitto kho pana hoti
paduṭṭhamanasaṅkappo ime sattā haññantu vā .pe. Mā vā
ahesunti. Micchādiṭṭhiko kho pana hoti viparītadassano natthi
dinnaṁ natthi yiṭṭhaṁ natthi hutaṁ .pe. Sacchikatvā pavedentīti.
Evaṁ kho gahapatayo tividhaṁ manasā adhammacārī visamacārī hoti.
Evaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu kho gahapatayo evamidhekacce
sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ
upapajjanti.