[260] Tassa ce bhikkhave bhikkhuno tesaṁ vitakkānaṁ asatiamanasikāraṁ
āpajjato uppajjanteva pāpakā akusalā vitakkā
chandūpasañhitāpi dosūpasañhitāpi mohūpasañhitāpi tena bhikkhave
bhikkhunā tesaṁ vitakkānaṁ vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṁ manasikātabbaṁ tassa
tesaṁ vitakkānaṁ vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṁ manasikaroto ye pāpakā
akusalā vitakkā chandūpasañhitāpi dosūpasañhitāpi mohūpasañhitāpi
te pahīyanti te abbhatthaṁ gacchanti tesaṁ pahānā ajjhattameva
cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodibhoti samādhiyati. Seyyathāpi
bhikkhave puriso sīghaṁ gaccheyya tassa evamassa kinnukho ahaṁ
sīghaṁ gacchāmi yannūnāhaṁ saṇikaṁ gaccheyyanti so saṇikaṁ gaccheyya.
Tassa evamassa kinnukho ahaṁ saṇikaṁ gacchāmi yannūnāhaṁ tiṭṭheyyanti
so tiṭṭheyya. Tassa evamassa kinnukho ahaṁ ṭhito yannūnāhaṁ
nisīdeyyanti so nisīdeyya. Tassa evamassa kinnukho ahaṁ
nisinno yannūnāhaṁ nipajjeyyanti so nipajjeyya. Evañhi so
bhikkhave puriso oḷārikaṁ oḷārikaṁ iriyāpathaṁ abhinissajjetvā 1 sukhumaṁ
sukhumaṁ iriyāpathaṁ kappeyya evameva kho bhikkhave tassa ce bhikkhuno
tesaṁpi vitakkānaṁ vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṁ manasikaroto uppajjanteva
pāpakā akusalā vitakkā chandūpasañhitāpi .pe. Ekodibhoti
samādhiyati.
1 Sī. Ma. Yu. abhinivajjetvā.

[261] Tassa ce bhikkhave bhikkhuno tesaṁpi vitakkānaṁ
vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṁ manasikaroto uppajjanteva pāpakā akusalā vitakkā
chandūpasañhitāpi dosūpasañhitāpi mohūpasañhitāpi tena bhikkhave
bhikkhunā dantebhi dantamādhāya jivhāya tāluṁ āhacca cetasā cittaṁ
abhiniggaṇhitabbaṁ abhinippīḷetabbaṁ abhisantāpetabbaṁ tassa dantebhi
dantamādhāya jivhāya tāluṁ āhacca cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato
abhinippīḷayato abhisantāpayato ye pāpakā akusalā vitakkā
chandūpasañhitāpi dosūpasañhitāpi mohūpasañhitāpi te pahīyanti
te abbhatthaṁ gacchanti tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati
sannisīdati ekodibhoti samādhiyati. Seyyathāpi bhikkhave balavā
puriso dubbalataraṁ purisaṁ sīse vā gale vā khandhe vā gahetvā 1
abhiniggaṇheyya abhinippīḷeyya abhisantāpeyya evameva kho bhikkhave
tassa ce bhikkhuno tesaṁ vitakkānaṁ vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṁ manasikaroto
uppajjanteva pāpakā akusalā vitakkā chandūpasañhitāpi
dosūpasañhitāpi mohūpasañhitāpi tena bhikkhave bhikkhunā dantebhi
dantamādhāya jivhāya tāluṁ āhacca cetasā cittaṁ abhiniggaṇhitabbaṁ
abhinippīḷetabbaṁ abhisantāpetabbaṁ tassa dantebhi dantamādhāya
jivhāya tāluṁ āhacca cetasā cittaṁ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato
abhisantāpayato ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasañhitāpi
1 Sī. Yu. sīse gahetvā khandhe gahetvāti ime pāṭhā paññāyanti.
Dosūpasañhitāpi mohūpasañhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṁ
gacchanti tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati
ekodibhoti samādhiyati.

[262] Yato ca 1 kho bhikkhave bhikkhuno yaṁ nimittaṁ āgamma
yaṁ nimittaṁ manasikaroto uppajjanti pāpakā akusalā vitakkā
chandūpasañhitāpi dosūpasañhitāpi mohūpasañhitāpi tassa tamhā
nimittā aññaṁ nimittaṁ manasikaroto kusalūpasañhitaṁ ye pāpakā
akusalā vitakkā chandūpasañhitāpi dosūpasañhitāpi mohūpasañhitāpi
te pahīyanti te abbhatthaṁ gacchanti tesaṁ pahānā ajjhattameva
cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodibhoti samādhiyati. Tesaṁ vitakkānaṁ
ādīnavaṁ upaparikkhato ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasañhitāpi
dosūpasañhitāpi mohūpasañhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṁ
gacchanti tesaṁ pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati
ekodibhoti samādhiyati. Tesaṁ vitakkānaṁ asati amanasikāraṁ āpajjato
ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasañhitāpi dosūpasañhitāpi
mohūpasañhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṁ gacchanti tesaṁ
pahānā ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodibhoti
samādhiyati. Tesaṁ vitakkānaṁ vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṁ manasikaroto
ye pāpakā akusalā vitakkā chandūpasañhitāpi dosūpasañhitāpi
1 Sī. Yu. casaddo na dissati.
Mohūpasañhitāpi te pahīyanti te abbhatthaṁ gacchanti tesaṁ pahānā
ajjhattameva cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodibhoti samādhiyati.
Dantebhi dantamādhāya jivhāya tāluṁ āhacca cetasā cittaṁ
abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato ye pāpakā akusalā
vitakkā chandūpasañhitāpi dosūpasañhitāpi mohūpasañhitāpi te
pahīyanti te abbhatthaṁ gacchanti tesaṁ pahānā ajjhattameva
cittaṁ santiṭṭhati sannisīdati ekodibhoti samādhiyati. Ayaṁ vuccati
bhikkhave bhikkhu vasī vitakkapariyāyapathesu yaṁ vitakkaṁ ākaṅkhissati
taṁ vitakkaṁ vitakkessati yaṁ vitakkaṁ nākaṅkhissati na taṁ vitakkaṁ
vitakkessati acchecchi taṇhaṁ vivattayi 1 saññojanaṁ sammā
mānābhisamayā antamakāsi dukkhassāti.
Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ
abhinandunti.
Vitakkasaṇṭhānasuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.
Sīhanādavaggo dutiyo.
Tassudānaṁ
cūḷasīhanādalomahaṁsavaro mahā cūḷadukkhakkhandhānumānikasuttaṁ
khīlapatthamadhupiṇḍikadvidhāvitakkaṁ pañcanimittakathā puna vaggo.
-----------------------
1 Sī. Yu. vāvattayi.
Opammavaggo
--------
kakacūpamasuttaṁ

[263] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā
moliyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho viharati. Evaṁ
saṁsaṭṭho āyasmā moliyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharati. Sace
koci bhikkhu āyasmato moliyaphaggunassa sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ
avaṇṇaṁ bhāsati tenāyasmā moliyaphagguno kupito anattamano
adhikaraṇampi karoti. Sace pana koci bhikkhu tāsaṁ bhikkhunīnaṁ sammukhā
āyasmato moliyaphaggunassa avaṇṇaṁ bhāsati tena tā bhikkhuniyo kupitā
anattamanā adhikaraṇampi karonti. Evaṁ saṁsaṭṭho āyasmā moliyaphagguno
bhikkhunīhi saddhiṁ viharati. Atha kho aññataro bhikkhu yena
bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
āyasmā bhante moliyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho
viharati evaṁ saṁsaṭṭho bhante āyasmā moliyaphagguno bhikkhunīhi
saddhiṁ viharati sace koci bhikkhu āyasmato moliyaphaggunassa sammukhā
tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāsati tenāyasmā moliyaphagguno kupito
Anattamano adhikaraṇampi karoti sace pana koci bhikkhu tāsaṁ
bhikkhunīnaṁ sammukhā āyasmato moliyaphaggunassa avaṇṇaṁ bhāsati
tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti evaṁ
saṁsaṭṭho bhante āyasmā moliyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharatīti.

[264] Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi ehi
tvaṁ bhikkhu mama vacanena moliyaphaggunaṁ bhikkhuṁ āmantehi satthā
taṁ āvuso moliyaphagguna 1 āmantetīti. Evambhanteti kho so
bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā moliyaphagguno tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā āyasmantaṁ moliyaphaggunaṁ etadavoca satthā taṁ
āvuso moliyaphagguna āmantetīti. Evamāvusoti kho āyasmā
moliyaphagguno tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinnaṁ kho āyasmantaṁ moliyaphaggunaṁ bhagavā etadavoca saccaṁ
kira tvaṁ phagguna bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho viharasi evaṁ
saṁsaṭṭho tvaṁ phagguna bhikkhunīhi saddhiṁ viharasi sace koci bhikkhu
tuyhaṁ sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāsati tena tvaṁ kupito
anattamano adhikaraṇampi karosi sace pana koci bhikkhu tāsaṁ bhikkhunīnaṁ
sammukhā tuyhaṁ avaṇṇaṁ bhāsati tena tā bhikkhuniyo kupitā
anattamanā adhikaraṇampi karonti evaṁ saṁsaṭṭho kira tvaṁ phagguna bhikkhunīhi
saddhiṁ viharasīti. Evaṁ bhante 2 . Nanu tvaṁ phagguna kulaputto
1 Ma. Yu. phaggunāti dissati. sabbattha īdisameva. 2 Po. Ma. itisaddo dissati.
Saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitoti. Evaṁ bhante 1 . Na
kho te etaṁ phagguna paṭirūpaṁ kulaputtassa saddhā agārasmā
anagāriyaṁ pabbajitassa yaṁ tvaṁ bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho
vihareyyāsi. Tasmātiha phagguna tava cepi koci sammukhā tāsaṁ
bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāseyya tatrāpi tvaṁ phagguna ye gehasitā
chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi tatrāpi phagguna
evaṁ sikkhitabbaṁ na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati na ca
pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi hitānukampī ca viharissāmi mettacitto
na dosantaroti evañhi te phagguna evaṁ 2 sikkhitabbaṁ. Tasmātiha
phagguna tava cepi koci sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ pāṇinā pahāraṁ dadeyya
leḍḍunā pahāraṁ dadeyya daṇḍena pahāraṁ dadeyya satthena pahāraṁ
dadeyya tatrāpi tvaṁ phagguna ye gehasitā chandā ye gehasitā
vitakkā te pajaheyyāsi tatrāpi te phagguna evaṁ sikkhitabbaṁ
na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi
hitānukampī ca viharissāmi mettacitto na dosantaroti evañhi
te phagguna sikkhitabbaṁ. Tasmātiha phagguna tava cepi koci sammukhā
avaṇṇaṁ bhāseyya tatrāpi tvaṁ phagguna ye gehasitā chandā ye
gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi tatrāpi te phagguna evaṁ
sikkhitabbaṁ na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati na ca pāpikaṁ vācaṁ
nicchāressāmi hitānukampī ca viharissāmi mettacitto na dosantaroti
1 Po. Ma. itisaddo dissati. 2 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Evañhi te phagguna sikkhitabbaṁ. Tasmātiha phagguna tava cepi
koci pāṇinā pahāraṁ dadeyya leḍḍunā pahāraṁ dadeyya daṇḍena
pahāraṁ dadeyya satthena pahāraṁ dadeyya tatrāpi tvaṁ phagguna
ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi tatrāpi
te phagguna evaṁ sikkhitabbaṁ na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati
na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi hitānukampī ca viharissāmi
mettacitto na dosantaroti evañhi te phagguna sikkhitabbanti.

[265] Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi ārādhayiṁsu vata
me bhikkhave bhikkhū ekaṁ samayaṁ cittaṁ. Idhāhaṁ bhikkhave bhikkhū
āmantesiṁ ahaṁ kho bhikkhave ekāsanabhojanaṁ bhuñjāmi ekāsanabhojanaṁ
kho ahaṁ bhikkhave bhuñjamāno appābādhatañca sañjānāmi
appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Etha
tumhepi bhikkhave ekāsanabhojanaṁ bhuñjatha ekāsanabhojanaṁ kho bhikkhave
tumhepi bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca
lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcāti. Na me bhikkhave tesu
bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi satuppādakaraṇīyameva bhikkhave
tesu bhikkhūsu ahosi. Seyyathāpi bhikkhave subhūmiyaṁ cātummahāpathe
ājaññaratho sudanto yutto assa ṭhito odhastapatodo tamenaṁ
dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhirūhitvā vāmena hatthena
rasmiyo gahetvā dakkhiṇena hatthena patodaṁ gahetvā yenicchakaṁ
Yadicchakaṁ sāreyyāpi paccāsāreyyāpi evameva kho bhikkhave na
me tesu bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi satuppādakaraṇīyameva
bhikkhave tesu bhikkhūsu ahosi. Tasmātiha bhikkhave tumhepi akusalaṁ
pajahatha kusalesu dhammesu āyogaṁ karotha evañhi tumhepi imasmiṁ
dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatha. Seyyathāpi bhikkhave
gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahantaṁ sālavanaṁ tañcassa
elaṇḍehi sañchannaṁ tassa kocideva puriso uppajjeyya atthakāmo
hitakāmo yogakkhemakāmo so yā tā sālalaṭṭhiyo kuṭilā
ojasāraṇiyo 1 tā tacchetvā 2 bahiddhā nīhareyya antovanaṁ suvisodhitaṁ
visodheyya yā pana tā sālalaṭṭhiyo ujukā sujātā [3]- sammā
parihareyya evañahi 4 taṁ bhikkhave sālavanaṁ aparena samayena vuḍḍhiṁ
virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya evameva kho bhikkhave tumhepi akusalaṁ
pajahatha kusalesu dhammesu āyogaṁ karotha evañhi tumhepi imasmiṁ
dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatha.

[266] Bhūtapubbaṁ bhikkhave imissāyeva sāvatthiyā vedehikā nāma
gahapatānī ahosi. Vedehikāya bhikkhave gahapatāniyā evaṁ kalyāṇo
kittisaddo abbhuggato soratā vedehikā gahapatānī nivātā
vedehikā gahapatānī upasantā vedehikā gahapatānīti. Vedehikāya
kho pana bhikkhave gahapatāniyā kāḷī nāma dāsī ahosi dakkhā
1 Sī. Ma. Yu. ojāpaharaṇīyo. 2 Po. Ma. chetvā. 3 Ma. Yu. tā.
4 Po. Ma. Yu. evaṁ hetaṁ.
Analasā susaṁvihitakammantā. Atha kho bhikkhave kāḷiyā dāsiyā
etadahosi mayhaṁ kho ayyāya evaṁ kalyāṇo kittisaddo
abbhuggato soratā vedehikā gahapatānī nivātā vedehikā
gahapatānī upasantā vedehikā gahapatānīti kinnukho me ayyā
santaṁyeva nu kho ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti udāhu asantaṁ udāhu
mayhaṁpete 1 kammantā susaṁvihitā yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ
kopaṁ na pātukaroti no asantaṁ yannūnāhaṁ ayyaṁ vīmaṁseyyanti.
Atha kho bhikkhave kāḷī dāsī divā uṭṭhāsi. Atha kho bhikkhave
vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ etadavoca he je kāḷīti.
Kiṁ ayyeti. Kiṁ je divā uṭṭhāsīti. Na khvayye kiñcīti.
No vata re kiñci pāpadāsi 2 divā uṭṭhāsīti kupitā anattamanā
bhakuṭimakāsi 3 . Atha kho bhikkhave kāḷiyā dāsiyā etadahosi
santaṁyeva me ayyā ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti no asantaṁ
mayhaṁpete kammantā susaṁvihitā yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ
kopaṁ na pātukaroti no asantaṁ yannūnāhaṁ bhiyyoso mattāya
ayyaṁ vīmaṁseyyanti. Atha kho bhikkhave kāḷī dāsī divātaraṁyeva
uṭṭhāsi. Atha kho bhikkhave vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ
etadavoca he je kāḷīti. Kiṁ ayyeti. Kiṁ je divā
uṭṭhāsīti. Na khvayye kiñcīti. No vata re kiñci pāpadāsi
1 Ma. mayhamevete. Yu. mayhevete. 2 Ma. Yu. pāpidāsi.
3 Ma. bhākuṭiṁ. Yu. bhūkuṭiṁ.
Divā 1 uṭṭhāsīti kupitā anattamanā anattamanavācaṁ nicchāreti.
Atha kho bhikkhave kāḷiyā dāsiyā etadahosi santaṁyeva me ayyā
ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti no asantaṁ mayhaṁpete kammantā
susaṁvihitā yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti
no asantaṁ yannūnāhaṁ bhiyyoso mattāya ahaṁ vīmaṁseyyanti.
Atha kho bhikkhave kāḷī dāsī divātaraṁyeva uṭṭhāsi. Atha kho
bhikkhave vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ etadavoca he je
kāḷīti. Kiṁ ayyeti. Kiṁ je divātaraṁ uṭṭhāsīti. Na khvayye
kiñcīti. No vata re kiñci pāpadāsi divātaraṁ uṭṭhāsīti kupitā
anattamanā aggaḷasūciṁ gahetvā sīse pahāraṁ adāsi sīsaṁ te
bhindissāmīti 2 . Atha kho bhikkhave kāḷī dāsī bhinnena sīsena
lohitena gaḷantena paṭivissakānaṁ ujjhāpesi passathayye soratāya
kammaṁ passathayye nivātāya kammaṁ passathayye upasantāya kammaṁ
kathaṁ hi nāma ekadāsiyā divā uṭṭhāsīti kupitā anattamanā
aggaḷasūciṁ gahetvā sīse pahāraṁ dassati sīsaṁ te bhindissāmīti 3 .
Atha kho bhikkhave vedehikāya gahapatāniyā aparena samayena evaṁ
pāpako kittisaddo abbhuggacchi caṇḍī vedehikā gahapatānī
anivātā vedehikā gahapatānī anupasantā vedehikā gahapatānīti.
Evameva kho bhikkhave idhekacco bhikkhu tāvadeva soratasorato hoti
1 Ma. divātaraṁ. 2 Sī. Ma. Yu. sīsaṁ vo bhindi. 3 Sī. Ma. Yu. sīsaṁ vo
bhindissatīti.
Nivātanivāto hoti upasantūpasanto hoti yāva na amanāpā
vacanapathā phusanti yato ca kho 1 bhikkhave bhikkhuṁ amanāpā vacanapathā
phusanti atha kho bhikkhave soratoti veditabbo nivātoti veditabbo
upasantoti veditabbo. Nāhantaṁ bhikkhave bhikkhuṁ suvacoti vadāmi
yo cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārahetu suvaco
hoti sovacassataṁ āpajjati taṁ kissa hetu tañhi so bhikkhave bhikkhu
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ alabhamāno na
suvaco hoti na sovacassataṁ āpajjati. Yo ca kho bhikkhave
bhikkhu dhammaṁyeva sakkaronto dhammaṁ garukaronto dhammaṁ apacāyamāno
suvaco hoti sovacassataṁ āpajjati tamahaṁ suvacoti vadāmi.
Tasmātiha bhikkhave dhammaṁyeva sakkarontā dhammaṁ garukarontā [2]- dhammaṁ
apacāyamānā suvacā bhavissāma sovacassataṁ āpajjissāmāti evañhi
vo bhikkhave sikkhitabbaṁ.

[267] Pañcime bhikkhave vacanapathā yehi vo pare vadamānā
vadeyyuṁ kālena vā akālena vā bhūtena vā abhūtena vā saṇhena
vā pharusena vā atthasañhitena vā anatthasañhitena vā mettacittā
vā dosantarā vā. Kālena vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ
akālena vā bhūtena vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ abhūtena
vā saṇhena vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ pharusena vā
atthasañhitena vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ anatthasañhitena
1 Ma. khosaddo na dissati. 2 Ma. dhammaṁ mānentā dhammaṁ pūjentā.
Vā mettacittā vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ dosantarā
vā. Tatrāpi vo bhikkhave evaṁ sikkhitabbaṁ na ceva no cittaṁ
vipariṇataṁ bhavissati na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma hitānukampī
ca viharissāma mettacittā na dosantarā tañca puggalaṁ mettāsahagatena
cetasā pharitvā viharissāma tadārammaṇañca sabbāvantaṁ
lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena
averena abyāpajjhena pharitvā viharissāmāti evañhi vo bhikkhave
sikkhitabbaṁ.

[268] Seyyathāpi bhikkhave puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṁ
ādāya so evaṁ vadeyya ahaṁ imaṁ mahāpaṭhaviṁ apaṭhaviṁ karissāmīti.
So tatra tatra khaneyya 1 tatra tatra vikīreyya tatra tatra oṭṭhubheyya
tatra tatra omutteyya apaṭhavī bhavasi apaṭhavī bhavasīti. Taṁ kiṁ
maññatha bhikkhave api nu so puriso imaṁ mahāpaṭhaviṁ apaṭhaviṁ
kareyyāti. No hetaṁ bhante taṁ kissa hetu ayañhi bhante
mahāpaṭhavī gambhīrā appameyyā sā na sukarā apaṭhaviṁ kātuṁ
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assāti.
Evameva kho bhikkhave pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā
vadeyyuṁ kālena vā akālena vā bhūtena vā abhūtena vā saṇhena
vā pharusena vā atthasañhitena vā anatthasañhitena vā mettacittā
vā dosantarā vā. Kālena vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ
1 Ma. vikhineyya.
Akālena vā bhūtena vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ abhūtena
vā saṇhena vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ pharusena vā
atthasañhitena vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ anatthasañhitena
vā mettacittā vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ dosantarā
vā. Tatrāpi vo bhikkhave evaṁ sikkhitabbaṁ na ceva no cittaṁ
vipariṇataṁ bhavissati na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma hitānukampī
ca viharissāma mettacittā na dosantarā tañca puggalaṁ mettāsahagatena
cetasā pharitvā viharissāma tadārammaṇañca sabbāvantaṁ
lokaṁ paṭhavīsamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena
abyāpajjhena pharitvā viharissāmāti evañhi vo bhikkhave
sikkhitabbaṁ.

[269] Seyyathāpi bhikkhave puriso āgaccheyya lākhaṁ vā
haliddaṁ vā nīlaṁ vā mañjeṭṭhaṁ vā ādāya so evaṁ vadeyya
ahaṁ imasmiṁ ākāse rūpāni likhissāmi rūpapātubhāvaṁ karissāmīti.
Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave api nu so puriso imasmiṁ ākāse rūpāni 1
likheyya rūpapātubhāvaṁ kareyyāti. No hetaṁ bhante taṁ kissa
hetu ayañhi bhante ākāso arūpī anidassano tattha na
sukaraṁ rūpaṁ likhituṁ rūpapātubhāvaṁ kātuṁ yāvadeva ca pana so puriso
kilamathassa vighātassa bhāgī assāti. Evameva kho bhikkhave pañcime
vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ kālena vā akālena
1 Ma. Yu. rūpaṁ.
Vā .pe. Tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ ākāsasamena cetasā
vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā
viharissāmāti evañhi vo bhikkhave sikkhitabbaṁ.