[236] Cattāri apassenāni idhāvuso bhikkhu saṅkhāyekaṁ paṭisevati
saṅkhāyekaṁ adhivāseti saṅkhāyekaṁ parivajjeti saṅkhāyekaṁ vinodeti.

[237] Cattāro ariyavaṁsā idhāvuso bhikkhu santuṭṭho hoti
itarītarena cīvarena itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī na ca
cīvarahetu anesanaṁ appaṭirūpaṁ āpajjati aladdhā ca cīvaraṁ na
paritassati laddhā ca cīvaraṁ agadhito 1 amucchito anajjhāpanno
ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā
nevattānukkaṁseti na paraṁ vambheti yo hi tattha
dakkho analaso sampajāno paṭissato ayaṁ vuccatāvuso bhikkhu
porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito. Puna caparaṁ āvuso bhikkhu
santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā
ca vaṇṇavādī na ca piṇḍapātahetu anesanaṁ appaṭirūpaṁ āpajjati
aladdhā ca piṇḍapātaṁ na paritassati laddhā ca piṇḍapātaṁ
agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño
paribhuñjati tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti
na paraṁ vambheti yo hi tattha dakkho analaso sampajāno
1 Yu. agathito. evamuparipi.
Paṭissato ayaṁ vuccatāvuso bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse
ṭhito. Puna caparaṁ āvuso bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena
itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī na ca senāsanahetu anesanaṁ
appaṭirūpaṁ āpajjati aladdhā ca senāsanaṁ na paritassati laddhā ca
senāsanaṁ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño
paribhuñjati tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti
na paraṁ vambheti yo hi tattha dakkho analaso sampajāno
paṭissato ayaṁ vuccatāvuso bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse
ṭhito. Puna caparaṁ āvuso bhikkhu pahānārāmo hoti pahānarato
bhāvanārāmo hoti bhāvanārato tāya ca pana pahānārāmatāya
pahānaratiyā bhāvanārāmatāya bhāvanāratiyā nevattānukkaṁseti na paraṁ
vambheti yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato ayaṁ
vuccatāvuso bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito 1 .

[238] Cattāri padhānāni saṁvarappadhānaṁ pahānappadhānaṁ bhāvanāppadhānaṁ
anurakkhanāppadhānaṁ. Katamañcāvuso saṁvarappadhānaṁ. Idhāvuso
bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī
yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā
pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati
rakkhati cakkhundriyaṁ cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati. Sotena saddaṁ
sutvā. Ghānena gandhaṁ ghāyitvā. Jivhāya rasaṁ sāyitvā.
1 Ma. ṭhitoti.
Kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā. Manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī
hoti nānubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ
abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa
saṁvarāya paṭipajjati rakkhati manindriyaṁ manindriye saṁvaraṁ āpajjati
idaṁ vuccatāvuso saṁvarappadhānaṁ. Katamañcāvuso pahānappadhānaṁ.
Idhāvuso bhikkhu uppannaṁ kāmavitakkaṁ nādhivāseti pajahati vinodeti
byantīkaroti 1 anabhāvaṅgameti uppannaṁ byāpādavitakkaṁ .pe.
Uppannaṁ vihiṁsāvitakkaṁ nādhivāseti pajahati .pe. Uppannuppanne
pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti
anabhāvaṅgameti idaṁ vuccatāvuso pahānappadhānaṁ. Katamañcāvuso
bhāvanāppadhānaṁ. Idhāvuso bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ
virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. Dhammavicayasambojjhaṅgaṁ
bhāveti. Viriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti. Pītisambojjhaṅgaṁ
bhāveti. Passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti. Samādhisambojjhaṅgaṁ
bhāveti. Upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ
nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ idaṁ vuccatāvuso bhāvanāppadhānaṁ.
Katamañcāvuso anurakkhanāppadhānaṁ. Idhāvuso bhikkhu
uppannaṁ bhaddakaṁ samādhinimittaṁ anurakkhati aṭṭhikasaññaṁ puḷuvakasaññaṁ
vinīlakasaññaṁ vicchiddakasaññaṁ uddhumātakasaññaṁ idaṁ vuccatāvuso
anurakkhanāppadhānaṁ.
1 Ma. byantiṁ karoti. evamuparipi.

[239] Cattāri ñāṇāni dhamme ñāṇaṁ *- anvaye ñāṇaṁ
paricchedañāṇaṁ 1 sammatiñāṇaṁ 2 . Aparānipi cattāri ñāṇāni
dukkhe ñāṇaṁ dukkhasamudaye 3 ñāṇaṁ dukkhanirodhe 4 ñāṇaṁ
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya 5 ñāṇaṁ.

[240] Cattāri sotāpattiyaṅgāni sappurisasaṁsevo saddhammassavanaṁ
yonisomanasikāro dhammānudhammapaṭipatti.

[241] Cattāri sotāpannassa aṅgāni idhāvuso ariyasāvako
buddhe aveccappasādena samannāgato hoti itipi so bhagavā arahaṁ
sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro
purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti dhamme
aveccappasādena samannāgato hoti svākkhāto bhagavatā dhammo
sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṁ veditabbo
viññūhīti saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti supaṭipanno
bhagavato sāvakasaṅgho ujupaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyapaṭipanno
bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcipaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho yadidaṁ
cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho
āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ
puññakkhettaṁ lokassāti ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti
akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññūpasatthehi
aparamaṭṭhehi samādhisaṁvattanikehi.
1 Ma. pariye ñāṇaṁ. 2 Ma. sammutiyā ñāṇaṁ. Yu. sammutiñāṇaṁ. 3 Yu. samudaye.
4 Yu. nirodhe. 5 Yu. magge.
* mīkārkkhag ñānaṁ peḌna ñāṇaṁ

[242] Cattāri sāmaññaphalāni sotāpattiphalaṁ sakadāgāmiphalaṁ
anāgāmiphalaṁ arahattaphalaṁ.

[243] Catasso dhātuyo paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu
vāyodhātu.

[244] Cattāro āhārā kabaḷīkāro 1 āhāro oḷāriko vā
sukhumo vā phasso dutiyo manosañcetanā tatiyā viññāṇaṁ
catutthaṁ.

[245] Catasso viññāṇaṭṭhitiyo rūpūpāyaṁ vā āvuso viññāṇaṁ
tiṭṭhamānaṁ tiṭṭhati rūpārammaṇaṁ rūpappatiṭṭhaṁ nandūpasevanaṁ vuḍḍhiṁ
viruḷhiṁ vepullaṁ āpajjati. Vedanūpāyaṁ vā āvuso. Saññūpāyaṁ
vā āvuso. Saṅkhārūpāyaṁ vā āvuso. Viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ
tiṭṭhati saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārappatiṭṭhaṁ nandūpasevanaṁ vuḍḍhiṁ viruḷhiṁ
vepullaṁ āpajjati.