[375] Puna caparaṁ bhikkhave idhekacco satthā aparisuddhaveyyākaraṇo
samāno parisuddhaveyyākaraṇomhīti paṭijānāti
.pe. Evarūpaṁ kho bhikkhave satthāraṁ sāvakā veyyākaraṇato
rakkhanti. Evarūpo ca pana satthā sāvakehi veyyākaraṇato rakkhaṁ
paccāsiṁsati.

[376] Puna caparaṁ bhikkhave idhekacco satthā aparisuddhañāṇadassano
samāno parisuddhañāṇadassanomhīti paṭijānāti parisuddhaṁ
me ñāṇadassanaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhanti ca. Tamenaṁ
sāvakā evaṁ jānanti ayaṁ kho bhavaṁ satthā aparisuddhañāṇadassano
parisuddhañāṇadassanomhīti paṭijānāti parisuddhaṁ me
ñāṇadassanaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhanti ca mayañceva kho pana
gihīnaṁ āroceyyāma nāssassa manāpaṁ yaṁ kho panassa amanāpaṁ
kathantaṁ mayantena samudācareyyāma sammannati kho pana
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena yaṁ tumo karissati
tumo va tena paññāyissatīti. Evarūpaṁ kho bhikkhave satthāraṁ
sāvakā ñāṇadassanato rakkhanti. Evarūpo ca pana satthā
sāvakehi ñāṇadassanato rakkhaṁ paccāsiṁsati. Ime kho bhikkhave
pañca satthāro santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. Ahaṁ kho pana
bhikkhave parisuddhasīlo samāno parisuddhasīlomhīti paṭijānāmi
parisuddhaṁ me sīlaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhanti ca. Na ca maṁ
sāvakā sīlato rakkhanti. Na cāhaṁ sāvakehi sīlato rakkhaṁ
paccāsiṁsāmi. Ahaṁ kho pana bhikkhave parisuddhājīvo samāno
.pe. Parisuddhadhammadesano samāno .pe. Parisuddhaveyyākaraṇo
.pe. Parisuddhañāṇadassano samāno parisuddhañāṇadassanomhīti
paṭijānāmi parisuddhaṁ me ñāṇadassanaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhanti
ca. Na ca maṁ sāvakā ñāṇadassanato rakkhanti. Na cāhaṁ
sāvakehi ñāṇadassanato rakkhaṁ paccāsiṁsāmi. Aṭṭhānametaṁ
bhikkhave anavakāso yo parupakkamena tathāgataṁ jīvitā voropeyya
na parupakkamena bhikkhave tathāgatā parinibbāyanti. Gacchatha
tumhe bhikkhave yathāvihāraṁ arakkhiyā bhikkhave tathāgatāti.

[377] Tena kho pana samayena rājagahe nāḷāgiri nāma hatthī
caṇḍo hoti manussaghātako. Athakho devadatto rājagahaṁ
pavisitvā hatthisālaṁ gantvā hatthibhaṇḍe etadavoca mayaṁ kho
bhaṇe rājañātakā nāma paṭibalā nīcaṭṭhāniyaṁ uccaṭṭhāne ṭhapetuṁ
bhattaṁpi vetanaṁpi vaḍḍhāpetuṁ tenahi bhaṇe yadā samaṇo gotamo
imaṁ racchaṁ paṭipanno hoti tadā imaṁ nāḷāgiriṁ hatthiṁ muñcitvā
imaṁ racchaṁ paṭipādethāti. Evaṁ bhanteti kho te hatthibhaṇḍā
devadattassa paccassosuṁ. Athakho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya sambahulehi bhikkhūhi saddhiṁ rājagahaṁ 1 pāvisi.
Athakho bhagavā taṁ racchaṁ paṭipajji. Addasaṁsu kho te hatthibhaṇḍā
bhagavantaṁ taṁ racchaṁ paṭipannaṁ disvāna nāḷāgiriṁ hatthiṁ 2 muñcitvā
taṁ racchaṁ paṭipādesuṁ. Addasā kho nāḷāgiri hatthī bhagavantaṁ
1 Ma. Yu. piṇḍāya. 2 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
Dūrato va āgacchantaṁ disvāna soṇḍaṁ ussāpetvā pahaṭṭhakaṇṇavālo
yena bhagavā tena abhidhāvi. Addasaṁsu kho te bhikkhū
nāḷāgiriṁ hatthiṁ dūrato va āgacchantaṁ disvāna bhagavantaṁ etadavocuṁ
ayaṁ bhante nāḷāgiri hatthī caṇḍo pharuso 1 manussaghātako
imaṁ racchaṁ paṭipanno paṭikkamatu bhante bhagavā paṭikkamatu
sugatoti. Āgacchatha bhikkhave mā bhāyittha aṭṭhānametaṁ
bhikkhave anavakāso yo parupakkamena tathāgataṁ jīvitā voropeyya
na parupakkamena bhikkhave tathāgatā parinibbāyantīti. Dutiyampi
kho te bhikkhū .pe. Tatiyampi kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ
ayaṁ bhante nāḷāgiri hatthī caṇḍo pharuso manussaghātako imaṁ
racchaṁ paṭipanno paṭikkamatu bhante bhagavā paṭikkamatu sugatoti.
Āgacchatha bhikkhave mā bhāyittha aṭṭhānametaṁ bhikkhave anavakāso
yo parupakkamena tathāgataṁ jīvitā voropeyya na parupakkamena
bhikkhave tathāgatā parinibbāyantīti.

[378] Tena kho pana samayena manussā pāsādesupi hammiyesupi
chadanesupi ārūḷhā acchanti. Tattha ye te manussā assaddhā
appasannā dubbuddhino te evamāhaṁsu abhirūpo vata bho
gotamo 2 mahāsamaṇo nāgena viheṭhiyissatīti. Ye pana te
1 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho na paññāyati. 2 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Manussā saddhā pasannā paṇḍitā buddhimanto te evamāhaṁsu
nacirassaṁ 1 vata bho nāgo nāgena saṅgāmessatīti. Athakho bhagavā
nāḷāgiriṁ hatthiṁ mettena cittena phari. Athakho nāḷāgiri hatthī
bhagavato mettena cittena phuṭṭho soṇḍaṁ oropetvā yena
bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavato purato aṭṭhāsi.
Athakho bhagavā dakkhiṇena hatthena nāḷāgirissa hatthissa kumbhaṁ
parāmasanto nāḷāgiriṁ hatthiṁ gāthāhi ajjhabhāsi

[379] Mā kuñjara nāgamāsado 2
dukkhaṁ hi kuñjara nāgamāsado.
Na hi nāgahatassa kuñjara
sugati hoti ito paraṁ yato.
Mā ca mado mā ca pamādo
na hi pamattā sugatiṁ vajanti te.
Tvaññeva tathā karissasi
yena tvaṁ sugatiṁ gamissasīti.

[380] Athakho nāḷāgiri hatthī soṇḍāya bhagavato pādapaṁsūni
gahetvā uparimuddhani ākiritvā paṭikuṭito paṭisakki yāva bhagavantaṁ
adakkhi. Athakho nāḷāgiri hatthī hatthisālaṁ gantvā sakaṭṭhāne
aṭṭhāsi. Tathādanto ca pana nāḷāgiri hatthiṁ ahosi.
1 Yu. nasaddo natthi. 2 Yu. nāgama āsado.

[381] Tena kho pana samayena manussā imaṁ gāthaṁ gāyanti
daṇḍeneke damayanti aṅkusehi kasāhi ca.
Adaṇḍena asatthena nāgo danto mahesināti.
Manussā ujjhāyanti khīyanti vipācenti yāva pāpo ayaṁ
devadatto alakkhiko yatra hi nāma samaṇassa gotamassa
evaṁmahiddhikassa evaṁmahānubhāvassa vadhāya parakkamissatīti. Devadattassa
lābhasakkāro parihāyi. Bhagavato ca lābhasakkāro abhivaḍḍhi.

[382] Tena kho pana samayena devadatto parihīnalābhasakkāro
sapariso kulesu viññāpetvā viññāpetvā bhuñjati. Manussā
ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi nāma samaṇā sakyaputtiyā
kulesu viññāpetvā viññāpetvā bhuñjissanti kassa sampannaṁ
na manāpaṁ kassa sāduṁ na ruccatīti. Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ
manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khīyantānaṁ vipācentānaṁ. Ye te bhikkhū
appicchā .pe. Te ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi
nāma devadatto sapariso kulesu viññāpetvā viññāpetvā
bhuñjissatīti. Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ .pe. Saccaṁ kira
tvaṁ devadatta sapariso kulesu viññāpetvā viññāpetvā
bhuñjasīti. Saccaṁ bhagavāti .pe. Vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā
bhikkhū āmantesi tenahi bhikkhave bhikkhūnaṁ kulesu tikabhojanaṁ
paññāpessāmi tayo atthavase paṭicca dummaṅkūnaṁ puggalānaṁ
Niggahāya pesalānaṁ bhikkhūnaṁ phāsuvihārāya mā bhikkhū 1 pāpicchā
pakkhaṁ nissāya saṅghaṁ bhindeyyunti kulānudayatāya 2 ca gaṇabhojane
yathādhammo kāretabboti.

[383] Athakho devadatto yena kokāliko kaṭamorakatissako 3
khaṇḍadeviyāputto samuddadatto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
kokālikaṁ kaṭamorakatissakaṁ 3 khaṇḍadeviyāputtaṁ samuddadattaṁ etadavoca
etha mayaṁ āvuso samaṇassa gotamassa saṅghabhedaṁ karissāma
cakkabhedanti. Evaṁ vutte kokāliko devadattaṁ etadavoca
samaṇo kho āvuso gotamo mahiddhiko mahānubhāvo kathaṁ mayaṁ
samaṇassa gotamassa saṅghabhedaṁ karissāma cakkabhedanti. Etha
mayaṁ āvuso samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā pañca vatthūni yācissāma
bhagavā bhante anekapariyāyena appicchassa santuṭṭhassa
sallekhassa dhūtassa pāsādikassa apacayassa viriyārambhassa vaṇṇavādī
imāni bhante pañca vatthūni anekapariyāyena appicchatāya santuṭṭhatāya 4
sallekhāya dhūtāya 5 pāsādikatāya apacayāya viriyārambhāya
saṁvattanti sādhu bhante bhikkhū yāvajīvaṁ āraññakā 6 assu yo
gāmantaṁ osareyya vajjaṁ naṁ phuseyya yāvajīvaṁ piṇḍapātikā
assu yo nimantanaṁ sādiyeyya vajjaṁ naṁ phuseyya yāvajīvaṁ
1 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho na dissati. 2 Ma. Yu. kulānuddayāya. 3 Ma. kaṭamodakatissako.
4 Ma. Yu. santuṭṭhiyā. 5 Ma. Yu. dhutatāya. 6 Ma. āraññikā.
Paṁsukūlikā assu yo gahapaticīvaraṁ sādiyeyya vajjaṁ naṁ phuseyya
yāvajīvaṁ rukkhamūlikā assu yo channaṁ upagaccheyya vajjaṁ naṁ
phuseyya yāvajīvaṁ macchamaṁsaṁ na khādeyyuṁ yo macchamaṁsaṁ khādeyya
vajjaṁ naṁ phuseyyāti imāni pañca vatthūni 1 samaṇo gotamo
nānujānissati te ca 2 mayaṁ imehi pañcahi vatthūhi janaṁ
saññāpessāmāti. Sakkā kho āvuso imehi pañcahi vatthūhi
samaṇassa gotamassa saṅghabhedo kātuṁ cakkabhedo lūkhappasannā hi
āvuso manussāti.

[384] Athakho devadatto sapariso yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinno kho devadatto bhagavantaṁ etadavoca bhagavā bhante
anekapariyāyena appicchassa santuṭṭhassa sallekhassa dhūtassa pāsādikassa
apacayassa viriyārambhassa vaṇṇavādī imāni bhante pañca
vatthūni anekapariyāyena appicchatāya santuṭṭhatāya sallekhāya dhūtāya
pāsādikatāya apacayāya viriyārambhāya saṁvattanti sādhu bhante
bhikkhū yāvajīvaṁ āraññakā assu yo gāmantaṁ osareyya
vajjaṁ naṁ phuseyya yāvajīvaṁ piṇḍapātikā assu yo nimantanaṁ
sādiyeyya vajjaṁ naṁ phuseyya yāvajīvaṁ paṁsukūlikā assu yo
1 Yu. idaṁ pāṭhadvayaṁ na dissati. 2 Ma. Yu. casaddo na dissati.
Gahapaticīvaraṁ sādiyeyya vajjaṁ naṁ phuseyya yāvajīvaṁ rukkhamūlikā
assu yo channaṁ upagaccheyya vajjaṁ naṁ phuseyya yāvajīvaṁ
macchamaṁsaṁ na khādeyyuṁ yo macchamaṁsaṁ khādeyya vajjaṁ naṁ
phuseyyāti. Alaṁ devadatta yo icchati āraññako hotu yo
icchati gāmante viharatu yo icchati piṇḍapātiko hotu
yo icchati nimantanaṁ sādiyatu yo icchati paṁsukūliko hotu
yo icchati gahapaticīvaraṁ sādiyatu aṭṭha māse kho mayā devadatta
rukkhamūlasenāsanaṁ anuññātaṁ tikoṭiparisuddhaṁ macchamaṁsaṁ adiṭṭhaṁ
assutaṁ aparisaṅkitanti. Athakho devadatto na bhagavā imāni
pañca vatthūni anujānātīti haṭṭho udaggo sapariso uṭṭhāyāsanā
bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.