[922] Tattha katamā indriyesu aguttadvāratā idhekacco
cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ
cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā
akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya na paṭipajjati na rakkhati
cakkhundriyaṁ cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati sotena saddaṁ sutvā
.pe. Ghānena gandhaṁ ghāyitvā .pe. Jivhāya rasaṁ sāyitvā
.pe. Kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā .pe. Manasā dhammaṁ viññāya
nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ
asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ
tassa saṁvarāya na paṭipajjati na rakkhati manindriyaṁ manindriye
na saṁvaraṁ āpajjati yā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ agutti agopanā
anārakkho asaṁvaro ayaṁ vuccati indriyesu aguttadvāratā. Tattha
katamā bhojane amattaññutā idhekacco appaṭisaṁkhā ayoniso
āhāraṁ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya yā tattha
asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane ayaṁ vuccati
bhojane amattaññutā.

[923] Tattha katamaṁ muṭṭhasaccaṁ yā assati ananussati
appaṭissati assati asaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammusanatā
idaṁ vuccati muṭṭhasaccaṁ. Tattha katamaṁ asampajaññaṁ yaṁ aññāṇaṁ
adassanaṁ .pe. Avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ idaṁ vuccati
asampajaññaṁ.

[924] Tattha katamā sīlavipatti kāyiko vītikkamo vācasiko
vītikkamo kāyikavācasiko vītikkamo ayaṁ vuccati sīlavipatti sabbampi
dussīlyaṁ sīlavipatti. Tattha katamā diṭṭhivipatti natthi dinnaṁ
natthi yiṭṭhaṁ .pe. Ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā
sacchikatvā pavedentīti yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ .pe.
Vipariyesaggāho ayaṁ vuccati diṭṭhivipatti sabbāpi micchādiṭṭhi
diṭṭhivipatti.

[925] Tattha katamaṁ ajjhattaṁ saññojanaṁ pañcorambhāgiyāni
saññojanāni ajjhattaṁ saññojanaṁ. Pañcuddhambhāgiyāni saññojanāni
bahiddhā saññojanaṁ.
Dukaṁ.

[926] Tattha katamāni tīṇi akusalamūlāni lobho doso moho.
Tattha katamo lobho yo rāgo sārāgo anunayo anurodho
nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ
gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī
sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṁ visaṭā āyūhanī dutiyā
paṇidhi bhavanetti vanaṁ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu
āsā āsiṁsanā āsiṁsitattaṁ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā
phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā
abhijappā jappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā loluppāyitattaṁ
puñcikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti
nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā
vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā
gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho
yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chādanaṁ bandhanaṁ upakkileso
Kileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ
dukkhappabhavo mārapāso mārabalisaṁ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṁ
taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ
ayaṁ vuccati lobho. Tattha katamo doso anatthaṁ me acarīti āghāto
jāyati anatthaṁ me caratīti āghāto jāyati anatthaṁ me carissatīti
āghāto jāyati piyassa me manāpassa anatthaṁ acari anatthaṁ
carati anatthaṁ carissatīti āghāto jāyati appiyassa me amanāpassa
atthaṁ acari atthaṁ carati atthaṁ carissatīti āghāto jāyati
aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati yo evarūpo cittassa āghāto
paṭighāto paṭighaṁ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso
padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho
kujjhanā kujjhitattaṁ doso dūsanā dūsitattaṁ byāpatti byāpajjanā
byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ assuropo
anattamanatā cittassa ayaṁ vuccati doso. Tattha katamo moho
dukkhe aññāṇaṁ dukkhasamudaye aññāṇaṁ dukkhanirodhe aññāṇaṁ
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ pubbante aññāṇaṁ
aparante aññāṇaṁ pubbantāparante aññāṇaṁ
idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ
adassanaṁ .pe. Avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ ayaṁ vuccati
moho. Imāni tīṇi akusalamūlāni.

[927] Tattha katame tayo akusalavitakkā kāmavitakko byāpādavitakko
vihiṁsāvitakko. Tattha katamo kāmavitakko kāmapaṭisaṁyutto
takko vitakko .pe. Micchāsaṅkappo ayaṁ vuccati
kāmavitakko. Tattha katamo byāpādavitakko byāpādapaṭisaṁyutto
takko vitakko .pe. Micchāsaṅkappo ayaṁ vuccati byāpādavitakko.
Tattha katamo vihiṁsāvitakko vihiṁsāpaṭisaṁyutto takko
vitakko .pe. Micchāsaṅkappo ayaṁ vuccati vihiṁsāvitakko.
Ime tayo akusalavitakkā.

[928] Tattha katamā tisso akusalasaññā kāmasaññā
byāpādasaññā vihiṁsāsaññā. Tattha katamā kāmasaññā kāmapaṭisaṁyuttā
saññā sañjānanā sañjānitattaṁ ayaṁ vuccati kāmasaññā.
Tattha katamā byāpādasaññā byāpādapaṭisaṁyuttā saññā sañjānanā
sañjānitattaṁ ayaṁ vuccati byāpādasaññā. Tattha katamā
vihiṁsāsaññā vihiṁsāpaṭisaṁyuttā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ
ayaṁ vuccati vihiṁsāsaññā. Imā tisso akusalasaññā.

[929] Tattha katamā tisso akusaladhātuyo kāmadhātu byāpādadhātu
vihiṁsādhātu. Tattha katamā kāmadhātu kāmavitakko
kāmadhātu. Byāpādavitakko byāpādadhātu. Vihiṁsāvitakko vihiṁsādhātu.
Tattha katamo kāmavitakko kāmapaṭisaṁyutto takko vitakko
.pe. Micchāsaṅkappo ayaṁ vuccati kāmavitakko. Tattha katamo
Byāpādavitakko byāpādapaṭisaṁyutto takko vitakko .pe.
Micchāsaṅkappo ayaṁ vuccati byāpādavitakko. Tattha katamo
vihiṁsāvitakko vihiṁsāpaṭisaṁyutto takko vitakko .pe. Micchāsaṅkappo
ayaṁ vuccati vihiṁsāvitakko. Imā tisso akusaladhātuyo.

[930] Tattha katamāni tīṇi duccaritāni kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ
manoduccaritaṁ. Tattha katamaṁ kāyaduccaritaṁ pāṇātipāto
adinnādānaṁ kāmesumicchācāro idaṁ vuccati kāyaduccaritaṁ.
Tattha katamaṁ vacīduccaritaṁ musāvādo pisuṇā vācā pharusā vācā
samphappalāpo idaṁ vuccati vacīduccaritaṁ. Tattha katamaṁ manoduccaritaṁ
abhijjhā byāpādo micchādiṭṭhi idaṁ vuccati manoduccaritaṁ.
Tattha katamaṁ kāyaduccaritaṁ akusalaṁ kāyakammaṁ kāyaduccaritaṁ. Akusalaṁ
vacīkammaṁ vacīduccaritaṁ. Akusalaṁ manokammaṁ manoduccaritaṁ. Tattha
katamaṁ akusalaṁ kāyakammaṁ akusalā kāyasañcetanā akusalaṁ kāyakammaṁ.
Akusalā vacīsañcetanā akusalaṁ vacīkammaṁ. Akusalā manosañcetanā
akusalaṁ manokammaṁ. Imāni tīṇi duccaritāni.

[931] Tattha katame tayo āsavā kāmāsavo bhavāsavo
avijjāsavo. Tattha katamo kāmāsavo yo kāmesu kāmacchando
.pe. Kāmajjhosānaṁ ayaṁ vuccati kāmāsavo. Tattha katamo
bhavāsavo yo bhavesu bhavacchando .pe. Bhavajjhosānaṁ ayaṁ vuccati
bhavāsavo. Tattha katamo avijjāsavo dukkhe aññāṇaṁ .pe.
Avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ ayaṁ vuccati avijjāsavo. Ime
tayo āsavā.