[822] Tattha katamaṁ kammassakataṁ ñāṇaṁ atthi dinnaṁ atthi
yiṭṭhaṁ atthi hutaṁ atthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalavipāko atthi
ayaṁ loko atthi paro loko atthi mātā atthi pitā atthi
sattā opapātikā atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā
sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā
sacchikatvā pavedentīti yā evarūpā paññā pajānanā .pe.
Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi idaṁ vuccati kammassakataṁ ñāṇaṁ
ṭhapetvā saccānulomikaṁ ñāṇaṁ sabbāpi sāsavā kusalā paññā
kammassakataṁ ñāṇaṁ. Tattha katamaṁ saccānulomikaṁ ñāṇaṁ rūpaṁ
aniccanti vā vedanā aniccāti vā saññā aniccāti vā saṅkhārā
aniccāti vā viññāṇaṁ aniccanti vā yā evarūpī anulomikā
khanti diṭṭhi ruci muti pekkhā dhammanijjhānakkhanti idaṁ vuccati
saccānulomikaṁ ñāṇaṁ. Catūsu maggesu paññā maggasamaṅgissa
ñāṇaṁ. Catūsu phalesu paññā phalasamaṅgissa ñāṇaṁ.

[823] Maggasamaṅgissa ñāṇaṁ dukkhepetaṁ ñāṇaṁ dukkhasamudayepetaṁ
ñāṇaṁ dukkhanirodhepetaṁ ñāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapetaṁ
ñāṇaṁ. Tattha katamaṁ dukkhe ñāṇaṁ dukkhaṁ ārabbha yā uppajjati
paññā pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi idaṁ
vuccati dukkhe ñāṇaṁ. Dukkhasamudayaṁ ārabbha .pe. Dukkhanirodhaṁ
ārabbha .pe. Dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ārabbha yā uppajjati
paññā pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi idaṁ
vuccati dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ.

[824] Kāmāvacarakusalābyākate paññā kāmāvacarā paññā
rūpāvacarakusalābyākate paññā rūpāvacarā paññā arūpāvacarakusalābyākate
paññā arūpāvacarā paññā catūsu maggesu catūsu
phalesu paññā apariyāpannā paññā.

[825] Tattha katamaṁ dhamme ñāṇaṁ catūsu maggesu catūsu phalesu
paññā dhamme ñāṇaṁ. So iminā dhammena ñātena diṭṭhena
pattena viditena pariyogāḷhena atītānāgate nayaṁ neti ye hi keci
atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā dukkhaṁ abbhaññiṁsu dukkhasamudayaṁ
abbhaññiṁsu dukkhanirodhaṁ abbhaññiṁsu dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abbhaññiṁsu
imaññeva te dukkhaṁ abbhaññiṁsu imaññeva te dukkhasamudayaṁ abbhaññiṁsu
imaññeva te dukkhanirodhaṁ abbhaññiṁsu imaññeva te
dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abbhaññiṁsu ye hi keci anāgatamaddhānaṁ
samaṇā vā brāhmaṇā vā dukkhaṁ abhijānissanti dukkhasamudayaṁ
abhijānissanti dukkhanirodhaṁ abhijānissanti dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ
abhijānissanti imaññeva te dukkhaṁ abhijānissanti imaññeva te dukkhasamudayaṁ
abhijānissanti imaññeva te dukkhanirodhaṁ abhijānissanti
imaññeva te dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abhijānissantīti yā tattha
paññā pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi idaṁ
vuccati anvaye ñāṇaṁ. Tattha katamaṁ paricce ñāṇaṁ idha bhikkhu
parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānāti sarāgaṁ
vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajānāti vītarāgaṁ vā cittaṁ vītarāgaṁ
cittanti pajānāti sadosaṁ vā cittaṁ sadosaṁ cittanti pajānāti
vītadosaṁ vā cittaṁ vītadosaṁ cittanti pajānāti samohaṁ vā cittaṁ
samohaṁ cittanti pajānāti vītamohaṁ vā cittaṁ vītamohaṁ cittanti
Pajānāti saṅkhittaṁ vā cittaṁ saṅkhittaṁ cittanti pajānāti vikkhittaṁ
vā cittaṁ vikkhittaṁ cittanti pajānāti mahaggataṁ vā cittaṁ mahaggataṁ
cittanti pajānāti amahaggataṁ vā cittaṁ amahaggataṁ cittanti
pajānāti sauttaraṁ vā cittaṁ sauttaraṁ cittanti pajānāti anuttaraṁ
vā cittaṁ anuttaraṁ cittanti pajānāti samāhitaṁ vā cittaṁ samāhitaṁ
cittanti pajānāti asamāhitaṁ vā cittaṁ asamāhitaṁ cittanti pajānāti
vimuttaṁ vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajānāti avimuttaṁ vā cittaṁ
avimuttaṁ cittanti pajānātīti yā tattha paññā pajānanā .pe.
Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi idaṁ vuccati paricce ñāṇaṁ.
Ṭhapetvā dhamme ñāṇaṁ anvaye ñāṇaṁ paricce ñāṇaṁ avasesā
paññā sammatiñāṇaṁ.

[826] Tattha katamā paññā ācayāya no apacayāya kāmāvacarakusale
paññā ācayāya no apacayāya. Catūsu maggesu paññā
apacayāya no ācayāya. Rūpāvacarārūpāvacarakusale paññā ācayāya
ceva apacayāya ca. Avasesā paññā neva ācayāya no apacayāya.

[827] Tattha katamā paññā nibbidāya no paṭivedhāya yāya
paññāya kāmesu vītarāgo hoti na ca abhiññāyo paṭivijjhati na
ca saccāni ayaṁ vuccati paññā nibbidāya no paṭivedhāya.
Sveva paññāya kāmesu vītarāgo samāno abhiññāyo paṭivijjhati
na ca saccāni ayaṁ vuccati paññā paṭivedhāya no nibbidāya.
Catūsu maggesu paññā nibbidāya ceva paṭivedhāya ca. Avasesā
paññā neva nibbidāya no paṭivedhāya.

[828] Tattha katamā hānabhāginī paññā paṭhamassa jhānassa
lābhiṁ kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā
tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā avitakkasahagatā
saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā nibbidāsahagatā
saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā nibbedhabhāginī paññā.
Dutiyassa jhānassa lābhiṁ vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti
hānabhāginī paññā tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī
paññā upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī
paññā nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti
virāgūpasañhitā nibbedhabhāginī paññā. Tatiyassa jhānassa lābhiṁ
pītisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā tadanudhammatā
sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā adukkhamasukhasahagatā
saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā nibbidāsahagatā
saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā nibbedhabhāginī paññā.
Catutthassa jhānassa lābhiṁ sukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti
hānabhāginī paññā tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā
ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī
paññā nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā
Nibbedhabhāginī paññā. Ākāsānañcāyatanassa lābhiṁ
rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā
tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā viññānañcāyatanasahagatā
saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā
nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā
nibbedhabhāginī paññā. Viññāṇañcāyatanassa lābhiṁ ākāsānañcāyatanasahagatā
saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā
tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā ākiñcaññāyatanasahagatā
saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā
nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā
nibbedhabhāginī paññā. Ākiñcaññāyatanassa lābhiṁ viññāṇañcāyatanasahagatā
saññāmanasikārā samudācaranti hānabhāginī paññā
tadanudhammatā sati santiṭṭhati ṭhitibhāginī paññā nevasaññānāsaññāyatanasahagatā
saññāmanasikārā samudācaranti visesabhāginī paññā
nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasañhitā
nibbedhabhāginī paññā.

[829] Tattha katamā catasso paṭisambhidā atthapaṭisambhidā
dhammapaṭisambhidā niruttipaṭisambhidā paṭibhāṇapaṭisambhidā atthe
ñāṇaṁ atthapaṭisambhidā dhamme ñāṇaṁ dhammapaṭisambhidā tatra
dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṁ niruttipaṭisambhidā ñāṇesu ñāṇaṁ
Paṭibhāṇapaṭisambhidā. Imā catasso paṭisambhidā.

[830] Tattha katamā catasso paṭipadā dukkhā paṭipadā
dandhābhiññā paññā dukkhā paṭipadā khippābhiññā paññā
sukhā paṭipadā dandhābhiññā paññā sukhā paṭipadā khippābhiññā
paññā. Tattha katamā dukkhā paṭipadā dandhābhiññā paññā
kicchena kasirena samādhiṁ uppādentassa dandhaṁ taṇṭhānaṁ abhijānantassa
yā uppajjati paññā pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo
sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati dukkhā paṭipadā dandhābhiññā paññā.
Tattha katamā dukkhā paṭipadā khippābhiññā paññā kicchena
kasirena samādhiṁ uppādentassa khippaṁ taṇṭhānaṁ abhijānantassa yā
uppajjati paññā pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi
ayaṁ vuccati dukkhā paṭipadā khippābhiññā paññā. Tattha katamā
sukhā paṭipadā dandhābhiññā paññā akicchena akasirena samādhiṁ
uppādentassa dandhaṁ taṇṭhānaṁ abhijānantassa yā uppajjati paññā
pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati
sukhā paṭipadā dandhābhiññā paññā. Tattha katamā sukhā paṭipadā
khippābhiññā paññā akicchena akasirena samādhiṁ uppādentassa
khippaṁ taṇṭhānaṁ abhijānantassa yā uppajjati paññā pajānanā
.pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati sukhā paṭipadā
khippābhiññā paññā. Imā catasso paṭipadā.

[831] Tattha katamāni cattāri ārammaṇāni parittā
parittārammaṇā paññā parittā appamāṇārammaṇā paññā appamāṇā
parittārammaṇā paññā appamāṇā appamāṇārammaṇā
paññā. Tattha katamā parittā parittārammaṇā paññā samādhissa
na nikāmalābhissa ārammaṇaṁ thokaṁ pharantassa yā uppajjati paññā
pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati
parittā parittārammaṇā paññā. Tattha katamā parittā appamāṇārammaṇā
paññā samādhissa na nikāmalābhissa ārammaṇaṁ
vipulaṁ pharantassa yā uppajjati paññā pajānanā .pe. Amoho
dhammavicayo sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati parittā appamāṇārammaṇā
paññā. Tattha katamā appamāṇā parittārammaṇā paññā
samādhissa nikāmalābhissa ārammaṇaṁ thokaṁ pharantassa yā uppajjati
paññā pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi ayaṁ
vuccati appamāṇā parittārammaṇā paññā. Tattha katamā appamāṇā
appamāṇārammaṇā paññā samādhissa nikāmalābhissa
ārammaṇaṁ vipulaṁ pharantassa yā uppajjati paññā pajānanā .pe.
Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati appamāṇā appamāṇārammaṇā
paññā. Imāni cattāri ārammaṇāni.