[802] Pañca viññāṇā uppannavatthukā uppannārammaṇāti
uppannasmiṁ vatthusmiṁ uppanne ārammaṇe uppajjanti. Purejātavatthukā
purejātārammaṇāti pure jātasmiṁ vatthusmiṁ pure jāte
ārammaṇe uppajjanti. Ajjhattikavatthukā bāhirārammaṇāti
pañcannaṁ viññāṇānaṁ vatthū ajjhattikā ārammaṇā bāhirā.
Asambhinnavatthukā asambhinnārammaṇāti asambhinnasmiṁ vatthusmiṁ
Asambhinne ārammaṇe uppajjanti. Nānāvatthukā nānārammaṇāti
aññaṁ cakkhuviññāṇassa vatthu ca ārammaṇañca aññaṁ sotaviññāṇassa
vatthu ca ārammaṇañca aññaṁ ghānaviññāṇassa vatthu
ca ārammaṇañca aññaṁ jivhāviññāṇassa vatthu ca ārammaṇañca
aññaṁ kāyaviññāṇassa vatthu ca ārammaṇañca. Na aññamaññassa
gocaravisayaṁ paccanubhontīti cakkhuviññāṇassa gocaravisayaṁ sotaviññāṇaṁ
na paccanubhoti sotaviññāṇassagocaravisayaṁpi cakkhuviññāṇaṁ
na paccanubhoti cakkhuviññāṇassa gocaravisayaṁ ghānaviññāṇaṁ na paccanubhoti
ghānaviññāṇassa gocaravisayaṁpi cakkhuviññāṇaṁ na paccanubhoti
cakkhuviññāṇassa gocaravisayaṁ jivhāviññāṇaṁ na paccanubhoti jivhāviññāṇassa
gocaravisayaṁpi cakkhuviññāṇaṁ na paccanubhoti cakkhuviññāṇassa
gocaravisayaṁ kāyaviññāṇaṁ na paccanubhoti kāyaviññāṇassa
gocaravisayaṁpi cakkhuviññāṇaṁ na paccanubhoti sotaviññāṇassa
.pe. Ghānaviññāṇassa .pe. Jivhāviññāṇassa .pe.
Kāyaviññāṇassa gocaravisayaṁ cakkhuviññāṇaṁ na paccanubhoti cakkhuviññāṇassa
gocaravisayaṁpi kāyaviññāṇaṁ na paccanubhoti kāyaviññāṇassa
gocaravisayaṁ sotaviññāṇaṁ na paccanubhoti sotaviññāṇassa
gocaravisayaṁpi kāyaviññāṇaṁ na paccanubhoti kāyaviññāṇassa gocaravisayaṁ
ghānaviññāṇaṁ na paccanubhoti ghānaviññāṇassa gocaravisayaṁpi kāyaviññāṇaṁ
na paccanubhoti kāyaviññāṇassa gocaravisayaṁ jivhāviññāṇaṁ
Na paccanubhoti jivhāviññāṇassa gocaravisayaṁpi kāyaviññāṇaṁ na
paccanubhoti. Na asamannāhārā uppajjantīti samannāharantassa
uppajjanti. Na amanasikārā uppajjantīti manasikarontassa
uppajjanti. Na abbokiṇṇā uppajjantīti na paṭipāṭiyā
uppajjanti. Na apubbaṁ acarimaṁ uppajjantīti na ekakkhaṇe uppajjanti.
Na aññamaññassa samanantarā uppajjantīti cakkhuviññāṇassa
uppannasamanantarā sotaviññāṇaṁ na uppajjati sotaviññāṇassa
uppannasamanantarāpi cakkhuviññāṇaṁ na uppajjati cakkhuviññāṇassa
uppannasamanantarā ghānaviññāṇaṁ na uppajjati ghānaviññāṇassa
uppannasamanantarāpi cakkhuviññāṇaṁ na uppajjati cakkhuviññāṇassa
uppannasamanantarā jivhāviññāṇaṁ na uppajjati jivhāviññāṇassa
uppannasamanantarāpi cakkhuviññāṇaṁ na uppajjati cakkhuviññāṇassa
uppannasamanantarā kāyaviññāṇaṁ na uppajjati kāyaviññāṇassa
uppannasamanantarāpi cakkhuviññāṇaṁ na uppajjati sotaviññāṇassa
.pe. Ghānaviññāṇassa .pe. Jivhāviññāṇassa .pe. Kāyaviññāṇassa
uppannasamanantarā cakkhuviññāṇaṁ na uppajjati cakkhuviññāṇassa
uppannasamanantarāpi kāyaviññāṇaṁ na uppajjati
kāyaviññāṇassa uppannasamanantarā sotaviññāṇaṁ na uppajjati
sotaviññāṇassa uppannasamanantarāpi kāyaviññāṇaṁ na uppajjati
kāyaviññāṇassa uppannasamanantarā ghānaviññāṇaṁ na uppajjati
Ghānaviññāṇassa uppannasamanantarāpi kāyaviññāṇaṁ na uppajjati
kāyaviññāṇassa uppannasamanantarā jivhāviññāṇaṁ na uppajjati
jivhāviññāṇassa uppannasamanantarāpi kāyaviññāṇaṁ na uppajjati.
Pañca viññāṇā anābhogāti pañcannaṁ viññāṇānaṁ natthi
āvajjanā vā ābhogo vā samannāhāro vā manasikāro vā.
Pañcahi viññāṇehi na kañci dhammaṁ paṭivijānātīti pañcahi
viññāṇehi na kañci dhammaṁ paṭivijānāti. Aññatra abhinipātamattāti
aññatra āpāthamattā. Pañcannaṁ viññāṇānaṁ
samanantarāpi na kañci dhammaṁ paṭivijānātīti pañcannaṁ viññāṇānaṁ
samanantarā manodhātuyāpi na kañci dhammaṁ paṭivijānāti. Pañcahi
viññāṇehi na kañci iriyāpathaṁ kappetīti pañcahi viññāṇehi
na kañci iriyāpathaṁ kappeti gamanaṁ vā ṭhānaṁ vā nisajjaṁ vā seyyaṁ
vā. Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na kañci iriyāpathaṁ
kappetīti pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na
kañci iriyāpathaṁ kappeti gamanaṁ vā ṭhānaṁ vā nisajjaṁ vā seyyaṁ
vā. Pañcahi viññāṇehi na kāyakammaṁ na vacīkammaṁ paṭṭhapetīti
pañcahi viññāṇehi na kāyakammaṁ vacīkammaṁ paṭṭhapeti. Pañcannaṁ
viññāṇānaṁ samanantarāpi na kāyakammaṁ na vacīkammaṁ paṭṭhapetīti
pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na kāyakammaṁ
vacīkammaṁ paṭṭhapeti. Pañcahi viññāṇehi na kusalākusalaṁ dhammaṁ
Samādiyatīti pañcahi viññāṇehi na kusalākusalaṁ dhammaṁ samādiyati.
Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na kusalākusalaṁ dhammaṁ samādiyatīti
pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na kusalākusalaṁ
dhammaṁ samādiyati. Pañcahi viññāṇehi na samāpajjati na vuṭṭhātīti
pañcahi viññāṇehi na samāpajjati na vuṭṭhāti. Pañcannaṁ
viññāṇānaṁ samanantarāpi na samāpajjati na vuṭṭhātīti pañcannaṁ
viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na samāpajjati na vuṭṭhāti.
Pañcahi viññāṇehi na cavati na upapajjatīti pañcahi viññāṇehi
na cavati na upapajjati. Pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na cavati
na upapajjatīti pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi
na cavati na upapajjati. Pañcahi viññāṇehi na supati
na paṭibujjhati na supinaṁ passatīti pañcahi viññāṇehi na supati
na paṭibujjhati na supinaṁ passati. Pañcannaṁ viññāṇānaṁ
samanantarāpi na supati na paṭibujjhati na supinaṁ passatīti pañcannaṁ
viññāṇānaṁ samanantarā manodhātuyāpi na supati na paṭibujjhati
na supinaṁ passati.
Evaṁ yāthāvakavatthuvibhāvanā paññā.
Evaṁ ekavidhena ñāṇavatthu.

[803] Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā lokiyā paññā
catūsu maggesu catūsu phalesu paññā lokuttarā paññā. Sabbāva
Paññā kenaci viññeyyā kenaci na viññeyyā. Tīsu bhūmīsu
kusalābyākate paññā sāsavā paññā catūsu maggesu catūsu
phalesu paññā anāsavā paññā. Tīsu bhūmīsu kusalābyākate
paññā āsavavippayuttasāsavā paññā catūsu maggesu catūsu
phalesu paññā āsavavippayuttānāsavā paññā. Tīsu bhūmīsu
kusalābyākate paññā saññojaniyā paññā catūsu maggesu
catūsu phalesu paññā asaññojaniyā paññā. Tīsu bhūmīsu kusalābyākate
paññā saññojanavippayuttasaññojaniyā paññā catūsu
maggesu catūsu phalesu paññā saññojanavippayuttāsaññojaniyā
paññā. Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā ganthaniyā paññā
catūsu maggesu catūsu phalesu paññā aganthaniyā paññā. Tīsu
bhūmīsu kusalābyākate paññā ganthavippayuttaganthaniyā paññā catūsu
maggesu catūsu phalesu paññā ganthavippayuttāganthaniyā paññā.
Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā oghaniyā paññā catūsu maggesu
catūsu phalesu paññā anoghaniyā paññā. Tīsu bhūmīsu kusalābyākate
paññā oghavippayuttaoghaniyā paññā catūsu maggesu catūsu
phalesu paññā oghavippayuttānoghaniyā paññā. Tīsu bhūmīsu
kusalābyākate paññā yoganiyā paññā catūsu maggesu catūsu
phalesu paññā ayoganiyā paññā. Tīsu bhūmīsu kusalābyākate
paññā yogavippayuttayoganiyā paññā catūsu maggesu catūsu
Phalesu paññā yogavippayuttāyoganiyā paññā. Tīsu bhūmīsu
kusalābyākate paññā nīvaraṇiyā paññā catūsu maggesu catūsu
phalesu paññā anīvaraṇiyā paññā. Tīsu bhūmīsu kusalābyākate
paññā nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā paññā catūsu maggesu catūsu
phalesu paññā nīvaraṇavippayuttānīvaraṇiyā paññā. Tīsu bhūmīsu
kusalābyākate paññā parāmaṭṭhā paññā catūsu maggesu catūsu
phalesu paññā aparāmaṭṭhā paññā. Tīsu bhūmīsu kusalābyākate
paññā parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā paññā catūsu maggesu catūsu
phalesu paññā parāmāsavippayuttāparāmaṭṭhā paññā. Tīsu bhūmīsu
vipāke paññā upādinnā paññā tīsu bhūmīsu kusale tīsu bhūmīsu
kiriyābyākate catūsu maggesu catūsu phalesu paññā anupādinnā
paññā. Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā upādāniyā paññā
catūsu maggesu catūsu phalesu paññā anupādāniyā paññā. Tīsu
bhūmīsu kusalābyākate paññā upādānavippayuttaupādāniyā paññā
catusu maggesu catūsu phalesu paññā upādānavippayuttānupādāniyā
paññā. Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā saṅkilesikā paññā
catūsu maggesu catūsu phalesu paññā asaṅkilesikā paññā. Tīsu
bhūmīsu kusalābyākate paññā kilesavippayuttasaṅkilesikā paññā
catūsu maggesu catūsu phalesu paññā kilesavippayuttāsaṅkilesikā
paññā. Vitakkasampayuttā paññā savitakkā paññā vitakkavippayuttā
Paññā avitakkā paññā. Vicārasampayuttā paññā
savicārā paññā vicāravippayuttā paññā avicārā paññā.
Pītisampayuttā paññā sappītikā paññā pītivippayuttā paññā
appītikā paññā. Pītisampayuttā paññā pītisahagatā paññā
pītivippayuttā paññā na pītisahagatā paññā. Sukhasampayuttā
paññā sukhasahagatā paññā sukhavippayuttā paññā na sukhasahagatā
paññā. Upekkhāsampayuttā paññā upekkhāsahagatā paññā
upekkhāvippayuttā paññā na upekkhāsahagatā paññā.
Kāmāvacarakusalābyākate paññā kāmāvacarā paññā rūpāvacarā paññā
arūpāvacarā paññā apariyāpannā paññā na kāmāvacarā paññā.
Rūpāvacarakusalābyākate paññā rūpāvacarā paññā kāmāvacarā paññā
arūpāvacarā paññā apariyāpannā paññā na rūpāvacarā paññā.
Arūpāvacarakusalābyākate paññā arūpāvacarā paññā kāmāvacarā
paññā rūpāvacarā paññā apariyāpannā paññā na arūpāvacarā
paññā. Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā pariyāpannā paññā
catūsu maggesu catūsu phalesu paññā apariyāpannā paññā. Catūsu
maggesu catūsu phalesu paññā niyyānikā paññā tīsu bhūmīsu kusale
catūsu bhūmīsu vipāke tīsu bhūmīsu kiriyābyākate paññā aniyyānikā
paññā. Catūsu maggesu paññā niyatā paññā tīsu bhūmīsu
kusale catūsu bhūmīsu vipāke tīsu bhūmīsu kiriyābyākate paññā
Aniyatā paññā. Tīsu bhūmīsu kusalābyākate paññā sauttarā
paññā catūsu maggesu catūsu phalesu paññā anuttarā paññā.
Tattha katamā atthajāpikā paññā catūsu bhūmīsu kusale arahato
abhiññaṁ uppādentassa samāpattiṁ uppādentassa kiriyābyākatā
paññā atthajāpikā paññā catūsu bhūmīsu vipāke arahato
uppannāya abhiññāya uppannāya samāpattiyā kiriyābyākatā
paññā jāpitatthā paññā. Evaṁ duvidhena ñāṇavatthu.

[804] Tattha katamā cintāmayā paññā yogavihitesu vā
kammāyatanesu yogavihitesu vā sippāyatanesu yogavihitesu vā vijjaṭṭhānesu
kammassakataṁ vā saccānulomikaṁ vā rūpaṁ aniccanti vā
vedanā aniccāti vā saññā aniccāti vā saṅkhārā aniccāti
vā viññāṇaṁ aniccanti vā yaṁ evarūpiṁ anulomikaṁ khantiṁ diṭṭhiṁ
ruciṁ mutiṁ pekkhaṁ dhammanijjhānakkhantiṁ parato assutvā paṭilabhati ayaṁ
vuccati cintāmayā paññā. Tattha katamā sutamayā paññā
yogavihitesu vā kammāyatanesu yogavihitesu vā sippāyatanesu yogavihitesu
vā vijjaṭṭhānesu kammassakataṁ vā saccānulomikaṁ vā rūpaṁ
aniccanti vā vedanā aniccāti vā saññā aniccāti vā saṅkhārā
aniccāti vā viññāṇaṁ aniccanti vā yaṁ evarūpiṁ anulomikaṁ khantiṁ
diṭṭhiṁ ruciṁ mutiṁ pekkhaṁ dhammanijjhānakkhantiṁ parato sutvā paṭilabhati
ayaṁ vuccati sutamayā paññā. Sabbāpi samāpannassa paññā
Bhāvanāmayā paññā.

[805] Tattha katamā dānamayā paññā dānaṁ ārabbha dānādhigaccha
gaccha yā uppajjati paññā pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo
sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati dānamayā paññā. Tattha katamā
sīlamayā paññā sīlaṁ ārabbha sīlādhigaccha yā uppajjati paññā
pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati
sīlamayā paññā. Sabbāpi samāpannassa paññā bhāvanāmayā
paññā.

[806] Tattha katamā adhisīle paññā pātimokkhasaṁvarasaṁvutassa
yā uppajjati paññā pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi
ayaṁ vuccati adhisīle paññā. Tattha katamā adhicitte
paññā rūpāvacarārūpāvacarasamāpattiṁ samāpajjantassa yā uppajjati
paññā pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi
ayaṁ vuccati adhicitte paññā. Tattha katamā adhipaññāya paññā
catūsu maggesu catūsu phalesu paññā ayaṁ vuccati adhipaññāya
paññā.

[807] Tattha katamaṁ āyakosallaṁ ime dhamme manasikaroto
anuppannā ceva akusalā dhammā na uppajjanti uppannā ca
akusalā dhammā pahīyanti ime vā panime dhamme manasikaroto
anuppannā ceva kusalā dhammā uppajjanti uppannā ca kusalā
Dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṁvattantīti
yā tattha paññā pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi
idaṁ vuccati āyakosallaṁ. Tattha katamaṁ apāyakosallaṁ ime dhamme
manasikaroto anuppannā ceva kusalā dhammā na uppajjanti uppannā
ca kusalā dhammā nirujjhanti ime vā panime dhamme manasikaroto
anuppannā ceva akusalā dhammā uppajjanti uppannā ca akusalā
dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattantīti yā tattha paññā
pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi idaṁ vuccati
apāyakosallaṁ. Sabbāpi tatrupāyā paññā upāyakosallaṁ.

[808] Catūsu bhūmīsu vipāke paññā vipākā paññā catūsu
bhūmīsu kusale paññā vipākadhammadhammā paññā tīsu bhūmīsu
kiriyābyākate paññā neva vipākanavipākadhammadhammā paññā.

[809] Tīsu bhūmīsu vipāke paññā upādinnupādāniyā paññā
tīsu bhūmīsu kusale tīsu bhūmīsu kiriyābyākate paññā anupādinnupādāniyā
paññā catūsu maggesu catūsu phalesu paññā
anupādinnānupādāniyā paññā.

[810] Vitakkavicārasampayuttā paññā savitakkasavicārā paññā
vitakkavippayuttā vicārasampayuttā paññā avitakkavicāramattā paññā
vitakkavicāravippayuttā paññā avitakkāvicārā paññā.

[811] Pītisampayuttā paññā pītisahagatā paññā sukhasampayuttā
Paññā sukhasahagatā paññā upekkhāsampayuttā paññā
upekkhāsahagatā paññā.