[792] No āsavā. Tisso paṭisambhidā sāsavā atthapaṭisambhidā
siyā sāsavā siyā anāsavā. Āsavavippayuttā. Tisso
paṭisambhidā na vattabbā āsavā ceva sāsavā cāti sāsavā ceva
no ca āsavā atthapaṭisambhidā na vattabbā āsavā ceva
sāsavā cāti siyā sāsavā ceva no ca āsavā siya na vattabbā
sāsavā ceva no ca āsavāti. Na vattabbā āsavā ceva
āsavasampayuttā cātipi āsavasampayuttā ceva no ca āsavātipi.
Tisso paṭisambhidā āsavavippayuttasāsavā atthapaṭisambhidā siyā
āsavavippayuttasāsavā siyā āsavavippayuttānāsavā.

[793] No saññojanā .pe. No ganthā .pe. No oghā
.pe. No yogā .pe. No nīvaraṇā .pe. No parāmāsā .pe.
Sārammaṇā no cittā cetasikā cittasampayuttā cittasaṁsaṭṭhā
cittasamuṭṭhānā cittasahabhuno cittānuparivattino cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānā
cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino
bāhirā nupādā anupādinnā. Nupādānā
.pe. No kilesā .pe.

[794] Na dassanena pahātabbā na bhāvanāya pahātabbā
na dassanena pahātabbahetukā na bhāvanāya pahātabbahetukā.
Tisso paṭisambhidā savitakkā atthapaṭisambhidā siyā savitakkā
siyā avitakkā. Tisso paṭisambhidā savicārā atthapaṭisambhidā
siyā savicārā siyā avicārā. Siyā sappītikā siyā appītikā
siyā pītisahagatā siyā na pītisahagatā siyā sukhasahagatā siyā na
sukhasahagatā siyā upekkhāsahagatā siyā na upekkhāsahagatā.
Tisso paṭisambhidā kāmāvacarā atthapaṭisambhidā siyā kāmāvacarā
siyā na kāmāvacarā. Na rūpāvacarā na arūpāvacarā. Tisso
paṭisambhidā pariyāpannā atthapaṭisambhidā siyā pariyāpannā siyā
apariyāpannā. Tisso paṭisambhidā aniyyānikā atthapaṭisambhidā
siyā niyyānikā siyā aniyyānikā. Tisso paṭisambhidā aniyatā
atthapaṭisambhidā siyā niyatā siyā aniyatā. Tisso paṭisambhidā
Sauttarā atthapaṭisambhidā siyā sauttarā siyā anuttarā.
Araṇāti.
Pañhāpucchakaṁ
paṭisambhidāvibhaṅgo samatto.
----------
Ñāṇavibhaṅgo

[795] Ekavidhena ñāṇavatthu. Pañca viññāṇā na hetū
ahetukā hetuvippayuttā sappaccayā saṅkhatā arūpā lokiyā
sāsavā saññojaniyā ganthaniyā oghaniyā yoganiyā nīvaraṇiyā
parāmaṭṭhā upādāniyā saṅkilesikā abyākatā sārammaṇā acetasikā
vipākā upādinnupādāniyā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā na savitakkasavicārā
na avitakkavicāramattā avitakkāvicārā na pītisahagatā nevadassanena-
nabhāvanāyapahātabbā nevadassanenanabhāvanāyapahātabbahetukā
nevāacayagāminonāpacayagāmino nevasekkhānāsekkhā parittā kāmāvacarā
na rūpāvacarā na arūpāvacarā pariyāpannā no apariyāpannā aniyatā
aniyyānikā uppannā manoviññāṇaviññeyyā aniccā jarābhibhūtā.
Pañca viññāṇā uppannavatthukā uppannārammaṇā purejātavatthukā
purejātārammaṇā ajjhattikavatthukā bāhirārammaṇā asambhinnavatthukā
asambhinnārammaṇā nānāvatthukā nānārammaṇā na
Aññamaññassa gocaravisayaṁ paccanubhonti na asamannāhārā uppajjanti
na amanasikārā uppajjanti na abbokiṇṇā uppajjanti na
apubbaṁ acarimaṁ uppajjanti na aññamaññassa samanantarā uppajjanti
pañca viññāṇā anābhogā pañcahi viññāṇehi na kañci dhammaṁ
paṭivijānāti aññatra abhinipātamattā pañcannaṁ viññāṇānaṁ
samanantarāpi na kañci dhammaṁ paṭivijānāti pañcahi viññāṇehi
na kañci iriyāpathaṁ kappeti pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi
na kañci iriyāpathaṁ kappeti pañcahi viññāṇehi na kāyakammaṁ
na vacīkammaṁ paṭṭhapeti pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na
kāyakammaṁ na vacīkammaṁ paṭṭhapeti pañcahi viññāṇehi na kusalākusalaṁ
dhammaṁ samādiyati pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na kusalākusalaṁ
dhammaṁ samādiyati pañcahi viññāṇehi na samāpajjati na vuṭṭhāti
pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi na samāpajjati na vuṭṭhāti
pañcahi viññāṇehi na cavati na upapajjati pañcannaṁ viññāṇānaṁ
samanantarāpi na cavati na upapajjati pañcahi viññāṇehi na supati
na paṭibujjhati na supinaṁ passati pañcannaṁ viññāṇānaṁ samanantarāpi
na supati na paṭibujjhati na supinaṁ passati. Yāthāvakavatthuvibhāvanā
paññā. Evaṁ ekavidhena ñāṇavatthu.

[796] Duvidhena ñāṇavatthu lokiyā paññā lokuttarā paññā
kenaci viññeyyā paññā kenaci na viññeyyā paññā sāsavā
Paññā anāsavā paññā āsavavippayuttasāsavā paññā
āsavavippayuttānāsavā paññā saññojaniyā paññā asaññojaniyā
paññā saññojanavippayuttasaññojaniyā paññā saññojanavippayuttāsaññojaniyā
paññā ganthaniyā paññā aganthaniyā paññā
ganthavippayuttaganthaniyā paññā ganthavippayuttāganthaniyā paññā
oghaniyā paññā anoghaniyā paññā oghavippayuttaoghaniyā paññā
oghavippayuttānoghaniyā paññā yoganiyā paññā ayoganiyā
paññā yogavippayuttayoganiyā paññā yogavippayuttāyoganiyā
paññā nīvaraṇiyā paññā anīvaraṇiyā paññā nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā
paññā nīvaraṇavippayuttānīvaraṇiyā paññā parāmaṭṭhā
paññā aparāmaṭṭhā paññā parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhā paññā
parāmāsavippayuttāparāmaṭṭhā paññā upādinnā paññā anupādinnā
paññā upādāniyā paññā anupādāniyā paññā
upādānavippayuttaupādāniyā paññā upādānavippayuttānupādāniyā
paññā saṅkilesikā paññā asaṅkilesikā paññā kilesavippayuttasaṅkilesikā
paññā kilesavippayuttāsaṅkilesikā paññā savitakkā
paññā avitakkā paññā savicārā paññā avicārā paññā
sappītikā paññā appītikā paññā pītisahagatā paññā na
pītisahagatā paññā sukhasahagatā paññā na sukhasahagatā paññā
upekkhāsahagatā paññā na upekkhāsahagatā paññā kāmāvacarā
Paññā na kāmāvacarā paññā rūpāvacarā paññā na rūpāvacarā
paññā arūpāvacarā paññā na arūpāvacarā paññā pariyāpannā
paññā apariyāpannā paññā niyyānikā paññā aniyyānikā
paññā niyatā paññā aniyatā paññā sauttarā paññā
anuttarā paññā atthajāpikā paññā jāpitatthā paññā evaṁ
duvidhena ñāṇavatthu.

[797] Tividhena ñāṇavatthu. Cintāmayā paññā sutamayā paññā
bhāvanāmayā paññā dānamayā paññā sīlamayā paññā bhāvanāmayā
paññā adhisīle paññā adhicitte paññā adhipaññāya paññā
āyakosallaṁ apāyakosallaṁ upāyakosallaṁ. Vipākā paññā vipākadhammadhammā
paññā nevavipākanavipākadhammadhammā paññā upādinnupādāniyā
paññā anupādinnupādāniyā paññā anupādinnānupādāniyā
paññā savitakkasavicārā paññā avitakkavicāramattā
paññā avitakkāvicārā paññā pītisahagatā paññā sukhasahagatā
paññā upekkhāsahagatā paññā ācayagāminī paññā apacayagāminī
paññā nevāacayagāminīnāpacayagāminī paññā sekkhā paññā
asekkhā paññā nevasekkhānāsekkhā paññā parittā paññā
mahaggatā paññā appamāṇā paññā parittārammaṇā paññā
mahaggatārammaṇā paññā appamāṇārammaṇā paññā maggārammaṇā
paññā maggahetukā paññā maggādhipatinī paññā uppannā
Paññā anuppannā paññā uppādinī paññā atītā paññā
anāgatā paññā paccuppannā paññā atītārammaṇā paññā
anāgatārammaṇā paññā paccuppannārammaṇā paññā ajjhattā
paññā bahiddhā paññā ajjhattabahiddhā paññā ajjhattārammaṇā
paññā bahiddhārammaṇā paññā ajjhattabahiddhārammaṇā paññā.
Savitakkasavicārā paññā atthi vipākā atthi vipākadhammadhammā
atthi nevavipākanavipākadhammadhammā atthi upādinnupādāniyā atthi
anupādinnupādāniyā atthi anupādinnānupādāniyā atthi pītisahagatā
atthi sukhasahagatā atthi upekkhāsahagatā atthi ācayagāminī atthi
apacayagāminī atthi nevāacayagāminīnāpacayagāminī atthi sekkhā
atthi asekkhā atthi nevasekkhānāsekkhā atthi parittā atthi
mahaggatā atthi appamāṇā atthi parittārammaṇā atthi mahaggatārammaṇā
atthi appamāṇārammaṇā atthi maggārammaṇā atthi
maggahetukā atthi maggādhipatinī atthi uppannā atthi anuppannā
atthi uppādinī atthi atītā atthi anāgatā atthi paccuppannā
atthi atītārammaṇā atthi anāgatārammaṇā atthi paccuppannārammaṇā
atthi ajjhattā atthi bahiddhā atthi ajjhattabahiddhā
atthi ajjhattārammaṇā atthi bahiddhārammaṇā atthi
ajjhattabahiddhārammaṇā. Avitakkavicāramattā paññā atthi vipākā
atthi vipākadhammadhammā atthi nevavipākanavipākadhammadhammā atthi
Upādinnupādāniyā atthi anupādinnupādāniyā atthi
anupādinnānupādāniyā atthi ācayagāminī atthi apacayagāminī atthi
nevāacayagāminīnāpacayagāminī atthi sekkhā atthi asekkhā atthi
nevasekkhānāsekkhā atthi uppannā atthi anuppannā atthi
uppādinī atthi atītā atthi anāgatā atthi paccuppannā atthi
ajjhattā atthi bahiddhā atthi ajjhattabahiddhā. Avitakkāvicārā
paññā atthi vipākā atthi vipākadhammadhammā atthi
nevavipākanavipākadhammadhammā atthi upādinnupādāniyā atthi
anupādinnupādāniyā atthi anupādinnānupādāniyā atthi pītisahagatā
atthi sukhasahagatā atthi upekkhāsahagatā atthi ācayagāminī atthi
apacayagāminī atthi nevāacayagāminīnāpacayagāminī atthi sekkhā
atthi asekkhā atthi nevasekkhānāsekkhā atthi parittārammaṇā
atthi mahaggatārammaṇā atthi appamāṇārammaṇā atthi maggārammaṇā
atthi maggahetukā atthi maggādhipatinī atthi uppannā
atthi anuppannā atthi uppādinī atthi atītā atthi anāgatā
atthi paccuppannā atthi atītārammaṇā atthi anāgatārammaṇā
atthi paccuppannārammaṇā atthi ajjhattā atthi bahiddhā atthi
ajjhattabahiddhā atthi ajjhattārammaṇā atthi bahiddhārammaṇā
atthi ajjhattabahiddhārammaṇā. Pītisahagatā paññā sukhasahagatā
paññā atthi vipākā atthi vipākadhammadhammā atthi
Nevavipākanavipākadhammadhammā atthi upādinnupādāniyā atthi
anupādinnupādāniyā atthi anupādinnānupādāniyā atthi savitakkasavicārā
atthi avitakkavicāramattā atthi avitakkāvicārā atthi ācayagāminī
atthi apacayagāminī atthi nevāacayagāminīnāpacayagāminī atthi
sekkhā atthi asekkhā atthi nevasekkhānāsekkhā atthi parittā
atthi mahaggatā atthi appamāṇā atthi parittārammaṇā atthi
mahaggatārammaṇā atthi appamāṇārammaṇā atthi maggārammaṇā
atthi maggahetukā atthi maggādhipatinī atthi uppannā atthi
anuppannā atthi uppādinī atthi atītā atthi anāgatā atthi
paccuppannā atthi atītārammaṇā atthi anāgatārammaṇā atthi
paccuppannārammaṇā atthi ajjhattā atthi bahiddhā atthi
ajjhattabahiddhā atthi ajjhattārammaṇā atthi bahiddhārammaṇā
atthi ajjhattabahiddhārammaṇā. Upekkhāsahagatā paññā atthi
vipākā atthi vipākadhammadhammā atthi nevavipākanavipākadhammadhammā
atthi upādinnupādāniyā atthi anupādinnupādāniyā atthi
anupādinnānupādāniyā atthi ācayagāminī atthi apacayagāminī atthi
nevāacayagāminīnāpacayagāminī atthi sekkhā atthi asekkhā atthi
nevasekkhānāsekkhā atthi parittā atthi mahaggatā atthi appamāṇā
atthi parittārammaṇā atthi mahaggatārammaṇā atthi appamāṇārammaṇā
atthi maggārammaṇā atthi maggahetukā atthi maggādhipatinī
Atthi uppannā atthi anuppannā atthi uppādinī atthi atītā
atthi anāgatā atthi paccuppannā atthi atītārammaṇā atthi
anāgatārammaṇā atthi paccuppannārammaṇā atthi ajjhattā
atthi bahiddhā atthi ajjhattabahiddhā atthi ajjhattārammaṇā
atthi bahiddhārammaṇā atthi ajjhattabahiddhārammaṇā. Evaṁ
tividhena ñāṇavatthu.

[798] Catubbidhena ñāṇavatthu kammassakataṁ ñāṇaṁ saccānulomikaṁ
ñāṇaṁ maggasamaṅgissa ñāṇaṁ phalasamaṅgissa ñāṇaṁ dukkhe ñāṇaṁ
dukkhasamudaye ñāṇaṁ dukkhanirodhe ñāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya
ñāṇaṁ kāmāvacarā paññā rūpāvacarā paññā arūpāvacarā paññā
apariyāpannā paññā dhamme ñāṇaṁ anvaye ñāṇaṁ paricce ñāṇaṁ
sammatiñāṇaṁ atthi paññā ācayāya no apacayāya atthi paññā
apacayāya no ācayāya atthi paññā ācayāya ceva apacayāya
ca atthi paññā neva ācayāya no apacayāya atthi paññā
nibbidāya no paṭivedhāya atthi paññā paṭivedhāya no nibbidāya
atthi paññā nibbidāya ceva paṭivedhāya ca atthi paññā neva
nibbidāya no paṭivedhāya hānabhāginī paññā ṭhitibhāginī paññā
visesabhāginī paññā nibbedhabhāginī paññā catasso paṭisambhidā
catasso paṭipadā cattāri ārammaṇāni jarāmaraṇe ñāṇaṁ jarāmaraṇasamudaye
ñāṇaṁ jarāmaraṇanirodhe ñāṇaṁ jarāmaraṇanirodhagāminiyā
Paṭipadāya ñāṇaṁ jātiyā ñāṇaṁ .pe. Bhave ñāṇaṁ .pe.
Upādāne ñāṇaṁ .pe. Taṇhāya ñāṇaṁ .pe. Vedanāya ñāṇaṁ
.pe. Phasse ñāṇaṁ .pe. Saḷāyatane ñāṇaṁ .pe. Nāmarūpe
ñāṇaṁ .pe. Viññāṇe ñāṇaṁ .pe. Saṅkhāresu ñāṇaṁ saṅkhārasamudaye
ñāṇaṁ saṅkhāranirodhe ñāṇaṁ saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ
evaṁ catubbidhena ñāṇavatthu.

[799] Pañcavidhena ñāṇavatthu pañcaṅgiko sammāsamādhi
pañcañāṇiko sammāsamādhi evaṁ pañcavidhena ñāṇavatthu. Chabbidhena
ñāṇavatthu chasu abhiññāsu paññā evaṁ chabbidhena ñāṇavatthu.
Sattavidhena ñāṇavatthu sattasattati ñāṇavatthūni evaṁ sattavidhena
ñāṇavatthu. Aṭṭhavidhena ñāṇavatthu catūsu maggesu catūsu phalesu
paññā evaṁ aṭṭhavidhena ñāṇavatthu. Navavidhena ñāṇavatthu
navasu anupubbavihārasamāpattīsu paññā evaṁ navavidhena ñāṇavatthu.

[800] Dasavidhena ñāṇavatthu dasa tathāgatassa tathāgatabalāni
yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu
sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ pavatteti. Katamāni dasa. Idha tathāgato
ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ pajānāti yampi
tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ pajānāti
idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato
āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ
Pavatteti. Puna ca paraṁ tathāgato atītānāgatapuccuppannānaṁ
kammasamādānānaṁ ṭhānaso hetuso vipākaṁ yathābhūtaṁ pajānāti yampi
tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ ṭhānaso hetuso
vipākaṁ yathābhūtaṁ pajānāti idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ
balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṁ
nadati brahmacakkaṁ pavatteti. Puna ca paraṁ tathāgato sabbatthagāminiṁ
paṭipadaṁ yathābhūtaṁ pajānāti yampi tathāgato sabbatthagāminiṁ paṭipadaṁ
yathābhūtaṁ pajānāti idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ
āgamma tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṁ nadati
brahmacakkaṁ pavatteti. Puna ca paraṁ tathāgato anekadhātuṁ nānādhātuṁ
lokaṁ yathābhūtaṁ pajānāti yampi tathāgato anekadhātuṁ nānādhātuṁ
lokaṁ yathābhūtaṁ pajānāti idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ
balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṁ
nadati brahmacakkaṁ pavatteti. Puna ca paraṁ tathāgato sattānaṁ
nānādhimuttikataṁ yathābhūtaṁ pajānāti yampi tathāgato sattānaṁ nānādhimuttikataṁ
yathābhūtaṁ pajānāti idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti
yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu
sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ pavatteti. Puna ca paraṁ tathāgato parasattānaṁ
parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ yathābhūtaṁ pajānāti yampi
tathāgato parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ yathābhūtaṁ
Pajānāti idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma
tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ
pavatteti. Puna ca paraṁ tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ
saṅkilesaṁ vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ pajānāti yampi tathāgato
jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesaṁ vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ
pajānāti idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma
tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ
pavatteti. Puna ca paraṁ tathāgato pubbenivāsānussatiṁ yathābhūtaṁ
pajānāti yampi tathāgato pubbenivāsānussatiṁ yathābhūtaṁ pajānāti
idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato
āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ pavatteti.
Puna ca paraṁ tathāgato sattānaṁ cutūpapātaṁ yathābhūtaṁ pajānāti yampi
tathāgato sattānaṁ cutūpapātaṁ yathābhūtaṁ pajānāti idampi tathāgatassa
tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti
parisāsu sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ pavatteti. Puna ca paraṁ
tathāgato āsavānaṁ khayaṁ yathābhūtaṁ pajānāti yampi tathāgato āsavānaṁ
khayaṁ yathābhūtaṁ pajānāti idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ
balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṁ
nadati brahmacakkaṁ pavatteti. Imāni dasa tathāgatassa tathāgatabalāni
yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu
Sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ pavatteti evaṁ dasavidhena ñāṇavatthu.
Mātikā.

[801] Pañcaviññāṇaṁ na hetumeva ahetukameva hetuvippayuttameva
sappaccayameva saṅkhatameva arūpameva lokiyameva sāsavameva
saññojaniyameva ganthaniyameva oghaniyameva yoganiyameva nīvaraṇiyameva
parāmaṭṭhameva upādāniyameva saṅkilesikameva abyākatameva
sārammaṇameva acetasikameva vipākameva upādinnupādāniyameva
asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikameva nasavitakkasavicārameva nāvitakkavicāramattameva
avitakkāvicārameva na pītisahagatameva nevadassanenanabhāvanāya-
pahātabbameva nevadassanenanabhāvanāyapahātabbahetukameva
nevāacayagāmiṁnāpacayagāmimeva nevasekkhaṁnāsekkhameva parittameva
kāmāvacarameva na rūpāvacarameva na arūpāvacarameva pariyāpannameva
no apariyāpannameva aniyatameva aniyyānikameva uppannaṁ
manoviññāṇaviññeyyameva aniccameva jarābhibhūtameva.