[680] Katame dhammā hīnā tīṇi akusalamūlāni lobho doso
moho tadekaṭṭhā ca kilesā taṁsampayutto vedanākkhandho .pe.
Viññāṇakkhandho taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ ime
dhammā hīnā. Katame dhammā majjhimā sāsavā kusalābyākatā
dhammā kāmāvacarā rūpāvacarā arūpāvacarā rūpakkhandho .pe.
Viññāṇakkhandho ime dhammā majjhimā. Katame dhammā paṇītā
apariyāpannā maggā ca maggaphalāni ca asaṅkhatā ca dhātu ime
dhammā paṇītā.

[681] Katame dhammā micchattaniyatā pañca kammāni ānantarikāni
yā ca micchādiṭṭhi niyatā ime dhammā micchattaniyatā. Katame
dhammā sammattaniyatā cattāro maggā apariyāpannā ime dhammā
sammattaniyatā. Katame dhammā aniyatā te dhamme ṭhapetvā avasesā
kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā rūpāvacarā arūpāvacarā
apariyāpannā vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho sabbañca
rūpaṁ asaṅkhatā ca dhātu ime dhammā aniyatā.

[682] Katame dhammā maggārammaṇā ariyamaggaṁ ārabbha ye
uppajjanti cittacetasikā dhammā ime dhammā maggārammaṇā.
Katame dhammā maggahetukā ariyamaggasamaṅgissa maggaṅgāni ṭhapetvā
taṁsampayutto vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho ime dhammā
maggahetukā. Ariyamaggasamaṅgissa sammādiṭṭhi maggo ceva hetu
ca sammādiṭṭhiṁ ṭhapetvā taṁsampayutto vedanākkhandho .pe.
Viññāṇakkhandho ime dhammā maggahetukā. Ariyamaggasamaṅgissa
alobho adoso amoho ime dhammā maggahetū taṁsampayutto
vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho ime dhammā maggahetukā.
Katame dhammā maggādhipatino ariyamaggaṁ adhipatiṁ karitvā ye
uppajjanti cittacetasikā dhammā ime dhammā maggādhipatino.
Ariyamaggasamaṅgissa vīmaṁsādhipateyyaṁ maggaṁ bhāvayantassa vīmaṁsaṁ ṭhapetvā
taṁsampayutto vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho ime dhammā
maggādhipatino.

[683] Katame dhammā uppannā ye dhammā jātā bhūtā
sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā
uṭṭhitā samuṭṭhitā uppannā uppannaṁsena saṅgahitā rūpā
vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ ime dhammā uppannā.
Katame dhammā anuppannā ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā
anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā
anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anuppannā anuppannaṁsena saṅgahitā rūpā
vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ ime dhammā anuppannā.
Katame dhammā uppādino kusalākusalānaṁ dhammānaṁ avipakkavipākānaṁ 1
vipākā kāmāvacarā rūpāvacarā arūpāvacarā apariyāpannā
vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho yañca rūpaṁ kammassa katattā
uppajjissati ime dhammā uppādino.

[684] Katame dhammā atītā ye dhammā atītā niruddhā
vigatā vipariṇatā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā uppajjitvā vigatā
atītā atītaṁsena saṅgahitā rūpā vedanā saññā saṅkhārā
viññāṇaṁ ime dhammā atītā. Katame dhammā anāgatā ye
dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā
apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā
anāgatā anāgataṁsena saṅgahitā rūpā vedanā saññā saṅkhārā
viññāṇaṁ ime dhammā anāgatā. Katame dhammā paccuppannā
ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā
pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā paccuppannā
paccuppannaṁsena saṅgahitā rūpā vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ
ime dhammā paccuppannā.

[685] Katame dhammā atītārammaṇā atīte dhamme ārabbha
ye uppajjanti cittacetasikā dhammā ime dhammā atītārammaṇā.
Katame dhammā anāgatārammaṇā anāgate dhamme ārabbha ye
1 yuropiyamrammapotthakesu ayaṁ pāṭho na dissati.
Uppajjanti cittacetasikā dhammā ime dhammā anāgatārammaṇā.
Katame dhammā paccuppannārammaṇā paccuppanne dhamme ārabbha ye
uppajjanti cittacetasikā dhammā ime dhammā paccuppannārammaṇā.

[686] Katame dhammā ajjhattā ye dhammā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ
ajjhattaṁ paccattaṁ niyakā pāṭipuggalikā upādinnā rūpā vedanā
saññā saṅkhārā viññāṇaṁ ime dhammā ajjhattā. Katame
dhammā bahiddhā ye dhammā tesaṁ tesaṁ parasattānaṁ parapuggalānaṁ
ajjhattaṁ paccattaṁ niyakā pāṭipuggalikā upādinnā rūpā vedanā
saññā saṅkhārā viññāṇaṁ ime dhammā bahiddhā. Katame
dhammā ajjhattabahiddhā tadubhayaṁ ime dhammā ajjhattabahiddhā.

[687] Katame dhammā ajjhattārammaṇā ajjhatte dhamme
ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā ime dhammā
ajjhattārammaṇā. Katame dhammā bahiddhārammaṇā bahiddhā
dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā ime
dhammā bahiddhārammaṇā. Katame dhammā ajjhattabahiddhārammaṇā
ajjhattabahiddhā dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā
ime dhammā ajjhattabahiddhārammaṇā.

[688] Katame dhammā sanidassanasappaṭighā rūpāyatanaṁ ime
dhammā sanidassanasappaṭighā. Katame dhammā anidassanasappaṭighā
cakkhāyatanaṁ sotāyatanaṁ ghānāyatanaṁ jivhāyatanaṁ kāyāyatanaṁ saddāyatanaṁ
Gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ ime dhammā anidassanasappaṭighā.
Katame dhammā anidassanāppaṭighā vedanākkhandho
saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho yañca rūpaṁ
anidassanaṁ appaṭighaṁ dhammāyatanapariyāpannaṁ asaṅkhatā ca dhātu ime
dhammā anidassanāppaṭighā.
Tikaṁ.
-----------

[689] Katame dhammā hetū tayo kusalahetū tayo akusalahetū
tayo abyākatahetū vā kāmāvacarahetū cha rūpāvacarahetū cha arūpāvacarahetū
cha apariyāpannahetū.