[690] Tattha katame tayo kusalahetū alobho adoso amoho.
Tattha katamo alobho yo alobho alubbhanā alubbhitattaṁ asārāgo
asārajjanā asārajjitattaṁ anabhijjhā alobho kusalamūlaṁ ayaṁ vuccati
alobho. Tattha katamo adoso yo adoso adūsanā adūsitattaṁ
metti mettāyanā mettāyitattaṁ anuddā anuddāyanā anuddāyitattaṁ
hitesitā anukampā abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṁ
ayaṁ vuccati adoso. Tattha katamo amoho dukkhe ñāṇaṁ
dukkhasamudaye ñāṇaṁ dukkhanirodhe ñāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya
ñāṇaṁ pubbante ñāṇaṁ aparante ñāṇaṁ pubbantāparante ñāṇaṁ
idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṁ yā evarūpā
Paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā
upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā
cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ
patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo
paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ
amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati amoho.
Ime tayo kusalahetū.

[691] Tattha katame tayo akusalahetū lobho doso moho.
Tattha katamo lobho yo rāgo sārāgo anunayo anurodho
nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ
gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī
sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṁ visaṭā āyūhanī dutiyā
paṇidhi bhavanetti vanaṁ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu
āsā āsiṁsanā āsiṁsitattaṁ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā
phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā
abhijappā jappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā
loluppāyitattaṁ puñcikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho
nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā
bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā
rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā
Dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ
chādanaṁ bandhanaṁ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ
dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabalisaṁ māravisayo
taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā
lobho akusalamūlaṁ ayaṁ vuccati lobho. Tattha katamo doso
anatthaṁ me acarīti āghāto jāyati anatthaṁ me caratīti āghāto
jāyati anatthaṁ me carissatīti āghāto jāyati piyassa me manāpassa
anatthaṁ acari .pe. Anatthaṁ carati .pe. Anatthaṁ carissatīti
āghāto jāyati appiyassa me amanāpassa atthaṁ acari .pe.
Atthaṁ carati .pe. Atthaṁ carissatīti āghāto jāyati aṭṭhāne
vā pana āghāto jāyati yo evarūpo cittassa āghāto
paṭighāto paṭighaṁ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso
padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho
kujjhanā kujjhitattaṁ doso dūsanā dūsitattaṁ byāpatti byāpajjanā
byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo
anattamanatā cittassa ayaṁ vuccati doso. Tattha katamo moho
dukkhe aññāṇaṁ dukkhasamudaye aññāṇaṁ dukkhanirodhe aññāṇaṁ
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ pubbante aññāṇaṁ
aparante aññāṇaṁ pubbantāparante aññāṇaṁ idappaccayatāpaṭicca-
samuppannesu dhammesu aññāṇaṁ yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ
Anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā
asamapekkhanā appaccavekkhaṇā appaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ
bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā
avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī
moho akusalamūlaṁ ayaṁ vuccati moho. Ime tayo akusalahetū.

[692] Tattha katame tayo abyākatahetū kusalānaṁ vā dhammānaṁ
vipākato kiriyābyākatesu vā dhammesu alobho adoso amoho
ime tayo abyākatahetū.

[693] Tattha katame nava kāmāvacarahetū tayo kusalahetū tayo
akusalahetū tayo abyākatahetū ime nava kāmāvacarahetū. Tattha
katame cha rūpāvacarahetū tayo kusalahetū tayo abyākatahetū ime
cha rūpāvacarahetū. Tattha katame cha arūpāvacarahetū tayo kusalahetū
tayo abyākatahetū ime cha arūpāvacarahetū.

[694] Tattha katame cha apariyāpannahetū tayo kusalahetū tayo
abyākatahetū ime cha apariyāpannahetū. Tattha katame tayo
kusalahetū alobho adoso amoho. Tattha katamo alobho yo
alobho alubbhanā alubbhitattaṁ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṁ
anabhijjhā alobho kusalamūlaṁ ayaṁ vuccati alobho. Tattha katamo
adoso yo adoso adūsanā adūsitattaṁ .pe. Abyāpādo
abyāpajjo adoso kulasamūlaṁ ayaṁ vuccati adoso. Tattha katamo
Amoho dukkhe ñāṇaṁ dukkhasamudaye ñāṇaṁ dukkhanirodhe ñāṇaṁ
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ pubbante ñāṇaṁ aparante
ñāṇaṁ pubbantāparante ñāṇaṁ idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu
dhammesu ñāṇaṁ yā evarūpā paññā pajānanā vicayo pavicayo
dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ
kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā
pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ
paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso
paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo
sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ ayaṁ
vuccati amoho. Ime tayo kusalahetū. Tattha katame tayo
abyākatahetū kusalānaṁ dhammānaṁ vipākato alobho adoso amoho
ime tayo abyākatahetū. Ime cha apariyāpannahetū.
Ime dhammā hetū.

[695] Katame dhammā nahetū te dhamme ṭhapetvā avasesā
kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā rūpāvacarā arūpāvacarā
apariyāpannā vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho sabbañca
rūpaṁ asaṅkhatā ca dhātu ime dhammā nahetū.

[696] Katame dhammā sahetukā tehi dhammehi ye dhammā
sahetukā vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho ime dhammā
Sahetukā. Katame dhammā ahetukā tehi dhammehi ye dhammā
ahetukā vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho sabbañca rūpaṁ
asaṅkhatā ca dhātu ime dhammā ahetukā.

[697] Katame dhammā hetusampayuttā tehi dhammehi ye dhammā
sampayuttā vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho ime dhammā
hetusampayuttā. Katame dhammā hetuvippayuttā tehi dhammehi ye
dhammā vippayuttā vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho sabbañca
rūpaṁ asaṅkhatā ca dhātu ime dhammā hetuvippayuttā.

[698] Katame dhammā hetūcevasahetukāca lobho mohena
hetucevasahetukoca moho lobhena hetucevasahetukoca
doso mohena hetucevasahetukoca moho dosena hetuceva-
sahetukoca alobho adoso amoho te aññamaññaṁ hetū-
cevasahetukāca ime dhammā hetūcevasahetukāca. Katame
dhammā sahetukācevanacahetū tehi dhammehi ye dhammā sahetukā
te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho ime
dhammā sahetukācevanacahetū.

[699] Katame dhammā hetūcevahetusampayuttāca lobho
mohena hetucevahetusampayuttoca moho lobhena hetuceva-
hetusampayuttoca doso mohena hetucevahetusampayuttoca
moho dosena hetucevahetusampayuttoca alobho adoso
Amoho te aññamaññaṁ hetūcevahetusampayuttāca ime
dhammā hetūcevahetusampayuttāca. Katame dhammā hetusampayuttā-
cevanacahetū tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā te dhamme
ṭhapetvā vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho ime dhammā
hetusampayuttācevanacahetū.