[72] Atha kho sunīdhavassakārā magadhamahāmattā yena bhagavā
tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu sammodanīyaṁ
kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā
kho sunīdhavassakārā magadhamahāmattā bhagavantaṁ etadavocuṁ adhivāsetu
no bhavaṁ gotamo ajjatanāya 1 bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti.
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Athakho sunīdhavassakārā magadhamahāmattā
bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā 2 pakkamiṁsu.
Athakho sunīdhavassakārā magadhamahāmattā [3]- paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ
paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesuṁ kālo bho gotama
niṭṭhitaṁ bhattanti. Athakho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya yena sunīdhavassakārānaṁ magadhamahāmattānaṁ parivesanā 4
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ
1 Po. ajjasvātanāya. Ma. svātanāya. 2 Ma. Yu. uṭṭhāyāsanāti pāṭhā na dissanti.
3 Po. sake nivesane. 4 Po. nivesanāni. Ma. parivesanaṁ.
Bhikkhusaṅghena. Athakho sunīdhavassakārā magadhamahāmattā buddhappamukhaṁ
bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā
sampavāretvā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdiṁsu.
Ekamantaṁ nisinne kho sunīdhavassakāre magadhamahāmatte bhagavā imāhi
gāthāhi anumodi

[73] Yasmiṁ padese kappeti vāsaṁ paṇḍitajātiyo
sīlavantettha bhojetvā saññate brahmacārino 1
yā tattha devatā āsuṁ tāsaṁ dakkhiṇamādise.
Tā pūjitā pūjayanti mānitā mānayanti naṁ
tato naṁ anukampanti mātā puttaṁva orasaṁ.
Devatānukampito poso sadā bhadrāni passatīti.

[74] Athakho bhagavā sunīdhavassakāre magadhamahāmatte imāhi
gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Tena kho pana
samayena sunīdhavassakārā magadhamahāmattā bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito
anubaddhā honti yenajja samaṇo gotamo dvārena nikkhamissati
taṁ gotamadvāraṁ nāma bhavissati yena titthena gaṅgaṁ nadiṁ uttarissati
taṁ gotamatitthaṁ nāma bhavissatīti. Athakho bhagavā yena dvārena
nikkhami taṁ gotamadvāraṁ nāma ahosi. Athakho bhagavā yena
gaṅgā nadī tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena gaṅgā nadī
pūrā hoti samatittikā kākapeyyā. Manussā aññe nāvaṁ
1 Ma. Yu. brahmacāriye.
Pariyesanti aññe uḷumpaṁ pariyesanti aññe kullaṁ bandhanti
orā pāraṁ gantukāmā. Addasā kho bhagavā te manusse
aññe nāvaṁ pariyesante aññe uḷumpaṁ pariyesante aññe
kullaṁ bandhante orā pāraṁ gantukāme disvāna seyyathāpi
nāma balavā puriso sammiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā
bāhaṁ sammiñjeyya evameva bhagavā gaṅgāya nadiyā orime tīre
antarahito pārime tīre paccuṭṭhāsi saddhiṁ bhikkhusaṅghena. Athakho
bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi
ye taranti aṇṇavaṁ saraṁ
setuṁ katvāna visajja pallalāni
kullaṁ hi jano pabandhati
tiṇṇā medhāvino janāti.

[75] Athakho bhagavā yena koṭigāmo tenupasaṅkami.
Tatra sudaṁ bhagavā koṭigāme viharati. Tatra kho bhagavā
bhikkhū āmantesi catunnaṁ bhikkhave ariyasaccānaṁ ananubodhā
appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva
tumhākañca katamesaṁ catunnaṁ dukkhassa bhikkhave ariyasaccassa
ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ
mamañceva tumhākañca dukkhasamudayassa ariyasaccassa .pe. Dukkhanirodhassa
ariyasaccassa .pe. Dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya
Ariyasaccassa 1 ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ
saṁsaritaṁ mamañceva tumhākañca tayidaṁ bhikkhave dukkhaṁ ariyasaccaṁ
anubuddhaṁ paṭividdhaṁ dukkhasamudayo 2 ariyasaccaṁ anubuddhaṁ paṭividdhaṁ
dukkhanirodho 3 ariyasaccaṁ anubuddhaṁ paṭividdhaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā
ariyasaccaṁ anubuddhaṁ paṭividdhaṁ ucchinnā bhavataṇhā khīṇā bhavanettī
natthidāni punabbhavoti.

[76] Catunnaṁ ariyasaccānaṁ yathābhūtaṁ adassanā
saṁsitaṁ 4 dīghamaddhānaṁ tāsu tāsveva jātisu.
Tāni etāni diṭṭhāni bhavanettī samūhatā
ucchinnaṁ mūlaṁ dukkhassa natthidāni punabbhavoti.

[77] Assosi kho ambapālī gaṇikā 5 bhagavā kira koṭigāmaṁ
anuppattoti. Atha kho ambapālī gaṇikā bhadrāni bhadrāni yānāni
yojāpetvā bhadraṁ 6 yānaṁ abhirūhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi
vesāliyā niyyāsi bhagavantaṁ dassanāya yāvatikā yānassa bhūmi
yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikā va yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ambapāliṁ gaṇikaṁ bhagavā dhammiyā
1 Sī. Yu. dukkhanirodhagāminīpaṭipadāariyasaccassa. 2-3 Po. Ma. Yu. sabbattha
dukkhasamudayanti ca dukkhanirodhanti ca likhīyanti. 4 Po. saṁsaritaṁ. 5 Sī. idaṁ
pāṭhadvayaṁ samāsavasena ekaṁ kataṁ. 6 Po. Yu. idaṁ pāṭhadvayaṁ ekameva dissati.
Kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi. Athakho
ambapālī gaṇikā bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā
samuttejitā sampahaṁsitā bhagavantaṁ etadavoca adhivāsetu me
bhante bhagavā svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Adhivāsesi
bhagavā tuṇhībhāvena. Athakho ambapālī gaṇikā bhagavato adhivāsanaṁ
viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā
pakkāmi. Assosuṁ kho vesālikā licchavī bhagavā kira koṭigāmaṁ
anuppattoti. Athakho vesālikā licchavī bhadrāni bhadrāni yānāni
yojāpetvā bhadraṁ bhadraṁ yānaṁ abhirūhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi
vesāliyā niyyiṁsu 1 bhagavantaṁ dassanāya. Appekacce licchavī nīlā
honti nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā appekacce licchavī
pītā honti pītavaṇṇā pītavatthā pītālaṅkārā appekacce
licchavī lohitakā honti lohitakavaṇṇā lohitakavatthā
lohitakālaṅkārā appekacce licchavī odātā honti odātavaṇṇā
odātavatthā odātālaṅkārā. Athakho ambapālī gaṇikā daharānaṁ
daharānaṁ licchavīnaṁ īsāya īsaṁ yugena yugaṁ cakkena cakkaṁ akkhena akkhaṁ
paṭivattesi 2 . Athakho te licchavī ambapāliṁ gaṇikaṁ etadavocuṁ
kissa je ambapāli amhākaṁ daharānaṁ daharānaṁ licchavīnaṁ īsāya
īsaṁ yugena yugaṁ cakkena cakkaṁ akkhena akkhaṁ paṭivattesīti. Tathā hi
1 Ma. Yu. niyyāsuṁ. 2 Sī. paṭivaddhesi. Yu. paṭivaṭṭesi.
Pana mayā ayyaputtā svātanāya buddhappamukho bhikkhusaṅgho 1 nimantitoti.
Dehi je ambapāli amhākaṁ etaṁ bhattaṁ satasahassenāti.
Sacepi me ayyaputtā vesāliṁ sāhāraṁ dajjeyyātha neva dajjāhaṁ
taṁ bhattanti. Athakho te licchavī aṅguliṁ 2 poṭhesuṁ parājitamha 3
vata bho ambakāya parājitamha 4 vata bho ambakāyāti. Athakho
te licchavī yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu. Addasā kho bhagavā
te licchavī dūrato va āgacchante disvāna bhikkhū āmantesi
yehi bhikkhave bhikkhūhi devā tāvatiṁsā adiṭṭhapubbā oloketha
bhikkhave licchaviparisaṁ apaloketha bhikkhave licchaviparisaṁ upasaṁharatha
bhikkhave licchaviparisaṁ tāvatiṁsaparisanti. Athakho te licchavī yāvatikā
yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikā va
yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te licchavī bhagavā
dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
Athakho te licchavī bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā
samuttejitā sampahaṁsitā bhagavantaṁ etadavocuṁ adhivāsetu no bhante
bhagavā svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Adhivutthomhi licchavī
svātanāya ambapāliyā gaṇikāya bhattanti. Athakho te licchavī
aṅguliṁ poṭhesuṁ parājitamha 5 vata bho ambakāya parājitamha
1 Sī. saṅgho. 2 Yu. aṅgūlī. 3-5 Ma. jitamha. Yu. jitamhā.
4-6 Yu. parājitamhā.
Vata bho ambakāyāti. Athakho te licchavī bhagavato bhāsitaṁ
abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā
padakkhiṇaṁ katvā pakkamiṁsu. Athakho bhagavā koṭigāme yathābhirantaṁ
viharitvā yena nādikā 1 tenupasaṅkami. Tatra sudaṁ bhagavā
nādike 2 viharati giñjakāvasathe. Athakho ambapālī gaṇikā tassā
rattiyā accayena sake ārāme paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ
paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi kālo bhante niṭṭhitaṁ
bhattanti. Athakho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya
yena ambapāliyā gaṇikāya parivesanā 3 tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.
Athakho ambapālī gaṇikā buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena
bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṁ bhuttāviṁ
onītapattapāṇiṁ [4]- ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho ambapālī
gaṇikā bhagavantaṁ etadavoca imāhaṁ bhante ambapālivanaṁ 5 buddhappamukhassa
bhikkhusaṅghassa 6 dammīti. Paṭiggahesi bhagavā ārāmaṁ.
Athakho bhagavā ambapāliṁ gaṇikaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā
samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā yena
mahāvanaṁ tenupasaṅkami. Tatra sudaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati
mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
1 Ma. Yu. ñātikā. 2 Ma. Yu. ñātike. 3 Po. nivesanaṁ. 4 Ma. abhivādetavā.
5 Sī. ambapālipariveṇaṁ. Ma. ambavanaṁ. 6 Sī. saṅghassa.
Licchavibhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ.

[78] Tena kho pana samayena abhiññātā abhiññātā licchavī
santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṁ
bhāsanti dhammassa vaṇṇaṁ bhāsanti saṅghassa vaṇṇaṁ bhāsanti.
Tena kho pana samayena sīho senāpati nigaṇṭhasāvako tassaṁ
parisāyaṁ nisinno hoti. Athakho sīhassa senāpatissa etadahosi
nissaṁsayaṁ kho so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bhavissati tathā
hīme abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā
sannipatitā anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṁ bhāsanti dhammassa
vaṇṇaṁ bhāsanti saṅghassa vaṇṇaṁ bhāsanti yannūnāhaṁ taṁ bhagavantaṁ
dassanāya upasaṅkameyyaṁ arahantaṁ sammāsambuddhanti. Athakho sīho
senāpati yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinno kho sīho senāpati nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ 1 etadavoca icchāmahaṁ
bhante samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya upasaṅkamitunti. Kiṁ pana tvaṁ
sīha kiriyavādo samāno akiriyavādaṁ samaṇaṁ gotamaṁ dassanāya
upasaṅkamissasi samaṇo hi sīha gotamo akiriyavādo akiriyāya
dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti. Athakho sīhassa
senāpatissa yo ahosi gamikābhisaṅkhāro 2 bhagavantaṁ dassanāya
so paṭippassambhi. Dutiyampi kho .pe. Tatiyampi kho abhiññātā
1 Ma. Yu. abhivādetvā .pe. nāṭaputtanti pāṭhā na dissanti. 2 Po. gamiyā-.
Abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena
buddhassa vaṇṇaṁ bhāsanti dhammassa vaṇṇaṁ bhāsanti saṅghassa
vaṇṇaṁ bhāsanti. Tatiyampi kho sīhassa senāpatissa etadahosi
nissaṁsayaṁ kho so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bhavissati tathā
hīme abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā
sannipatitā anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṁ bhāsanti dhammassa
vaṇṇaṁ bhāsanti saṅghassa vaṇṇaṁ bhāsanti kiṁ hi me karissanti
nigaṇṭhā apalokitā vā anapalokitā vā yannūnāhaṁ anapaloketvā
va nigaṇṭhe taṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkameyyaṁ arahantaṁ
sammāsambuddhanti. Athakho sīho senāpati pañcahi rathasatehi
divā divassa vesāliyā niyyāsi bhagavantaṁ dassanāya yāvatikā
yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattiko va
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho sīho senāpati bhagavantaṁ
etadavoca sutammetaṁ bhante akiriyavādo samaṇo gotamo
akiriyāya dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti ye te
bhante evamāhaṁsu akiriyavādo samaṇo gotamo akiriyāya
dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti kacci te bhante
bhagavato vuttavādino na ca bhagavantaṁ abhūtena abbhācikkhanti
dhammassa ca anudhammaṁ byākaronti na ca koci sahadhammiko
Vādānuvādo 1 gārayhaṭṭhānaṁ āgacchati anabbhakkhātukāmā hi
mayaṁ bhante bhagavantanti.

[79] Atthi sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno
vadeyya akiriyavādo samaṇo gotamo akiriyāya dhammaṁ deseti
tena ca sāvake vinetīti. Atthi sīha pariyāyo yena maṁ
pariyāyena sammā vadamāno vadeyya kiriyavādo samaṇo gotamo
kiriyāya dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti. Atthi sīha
pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya ucchedavādo
samaṇo gotamo ucchedāya dhammaṁ deseti tena ca sāvake
vinetīti. Atthi sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā
vadamāno vadeyya jegucchī samaṇo gotamo jegucchitāya dhammaṁ
deseti tena ca sāvake vinetīti. Atthi sīha pariyāyo yena
maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya venayiko samaṇo
gotamo vinayāya dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti.
Atthi sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno
vadeyya tapassī samaṇo gotamo tapassitāya dhammaṁ deseti
tena ca sāvake vinetīti. Atthi sīha pariyāyo yena maṁ
pariyāyena sammā vadamāno vadeyya apagabbho samaṇo gotamo
apagabbhatāya dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti. Atthi
1 Sī. vādānupāto.
Sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya
assattho samaṇo gotamo assāsāya dhammaṁ deseti tena ca
sāvake vinetīti. Katamo ca sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena
sammā vadamāno vadeyye akiriyavādo samaṇo gotamo akiriyāya
dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti. Ahañhi sīha akiriyaṁ
vadāmi kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa anekavihitānaṁ
pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ akiriyaṁ vadāmi ayaṁ kho sīha
pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya akiriyavādo
samaṇo gotamo akiriyāya dhammaṁ deseti tena ca sāvake
vinetīti. Katamo ca sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā
vadamāno vadeyya kiriyavādo samaṇo gotamo kiriyāya dhammaṁ
deseti tena ca sāvake vinetīti. Ahañhi sīha kiriyaṁ vadāmi
kāyasucaritassa vacīsucaritassa manosucaritassa anekavihitānaṁ kusalānaṁ
dhammānaṁ kiriyaṁ vadāmi ayaṁ kho sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena
sammā vadamāno vadeyya kiriyavādo samaṇo gotamo kiriyāya
dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti. Katamo ca sīha
pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya ucchedavādo
samaṇo gotamo ucchedāya dhammaṁ deseti tena ca sāvake
vinetīti. Ahañhi sīha ucchedaṁ vadāmi rāgassa dosassa mohassa
anekavihitānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ ucchedaṁ vadāmi ayaṁ
Kho sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya
ucchedavādo samaṇo gotamo ucchedāya dhammaṁ deseti tena
ca sāvake vinetīti. Katamo ca sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena
sammā vadamāno vadeyya jegucchī samaṇo gotamo jegucchitāya
dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti. Ahañhi sīha jigucchāmi
kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena anekavihitānaṁ pāpakānaṁ
akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā jigucchitāya dhammaṁ desemi ayaṁ kho sīha
pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya jegucchī samaṇo
gotamo jegucchitāya dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti.
Katamo ca sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno
vadeyya venayiko samaṇo gotamo vinayāya dhammaṁ deseti tena
ca sāvake vinetīti. Ahañhi sīha vinayāya dhammaṁ desemi rāgassa
dosassa mohassa anekavihitānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ
vinayāya dhammaṁ desemi ayaṁ kho sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena
sammā vadamāno vadeyya venayiko samaṇo gotamo vinayāya
dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti. Katamo ca sīha
pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya tapassī
samaṇo gotamo tapassitāya dhammaṁ deseti tena ca sāvake
vinetīti. Tapanīyāhaṁ sīha pāpake akusale dhamme vadāmi kāyaduccaritaṁ
vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ yassa kho sīha tapanīyā pāpakā akusalā
Dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṁ katā āyatiṁ
anuppādadhammā tamahaṁ tapassīti vadāmi tathāgatassa kho sīha
tapanīyā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā
anabhāvaṁ katā āyatiṁ anuppādadhammā ayaṁ kho sīha pariyāyo
yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya tapassī samaṇo
gotamo tapassitāya dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti.
Katamo ca sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno
vadeyya apagabbho samaṇo gotamo apagabbhatāya dhammaṁ deseti
tena ca sāvake vinetīti. Yassa kho sīha āyatiṁ gabbhaseyyā
punabbhavābhinibbatti pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṁ
katā āyatiṁ anuppādadhammā tamahaṁ apagabbhoti vadāmi tathāgatassa
kho sīha āyatiṁ gabbhaseyyā punabbhavābhinibbatti pahīnā
ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṁ katā āyatiṁ anuppādadhammā
ayaṁ kho sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena sammā vadamāno
vadeyya apagabbho samaṇo gotamo apagabbhatāya dhammaṁ deseti
tena ca sāvake vinetīti. Katamo ca sīha pariyāyo yena maṁ
pariyāyena sammā vadamāno vadeyya assattho samaṇo gotamo
assāsāya dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti. Ahañhi sīha
assattho paramena assāsena assāsāya ca dhammaṁ desemi tena
ca sāvake vinemi ayaṁ kho sīha pariyāyo yena maṁ pariyāyena
Sammā vadamāno vadeyya assattho samaṇo gotamo assāsāya
dhammaṁ deseti tena ca sāvake vinetīti.

[80] Evaṁ vutte sīho senāpati bhagavantaṁ etadavoca abhikkantaṁ
bhante abhikkantaṁ bhante seyyathāpi bhante nikkujjitaṁ vā
ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya mūḷhassa vā maggaṁ
ācikkheyya andhakāre vā telappajjotaṁ dhāreyya cakkhumanto
rūpāni dakkhantīti evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo
pakāsito esāhaṁ bhante bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca
bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ
saraṇaṁ gatanti. Anuviccakāraṁ 1 kho sīha karohi anuviccakāro
tumhādisānaṁ ñātamanussānaṁ sādhu hotīti. Imināpāhaṁ bhante
bhagavato vacanena 2 bhiyyoso mattāya attamano abhiraddho yaṁ maṁ
bhagavā evamāha anuviccakāraṁ kho sīha karohi anuviccakāro
tumhādisānaṁ ñātamanussānaṁ sādhu hotīti maṁ 3 hi bhante
aññatitthiyā sāvakaṁ labhitvā kevalakappaṁ vesāliṁ 4 paṭākaṁ parihareyyuṁ
sīho kho amhākaṁ senāpati sāvakattaṁ upagatoti atha ca pana
maṁ bhagavā evamāha anuviccakāraṁ kho sīha karohi anuviccakāro
tumhādisānaṁ ñātamanussānaṁ sādhu hotīti esāhaṁ bhante dutiyampi
bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ
1 Yu. anuvijja-. 2 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
3 Ma. Yu. mamaṁ. 4 Po. vesāliyaṁ.
Bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatanti. Dīgharattaṁ
kho te sīha nigaṇṭhānaṁ opānabhūtaṁ kulaṁ yena nesaṁ upagatānaṁ
piṇḍakaṁ 1 dātabbaṁ maññeyyāsīti. Imināpāhaṁ bhante bhagavato
vacanena bhiyyoso mattāya attamano abhiraddho yaṁ maṁ bhagavā
evamāha dīgharattaṁ kho te sīha nigaṇṭhānaṁ opānabhūtaṁ kulaṁ
yena nesaṁ upagatānaṁ piṇḍakaṁ dātabbaṁ maññeyyāsīti sutammetaṁ
bhante samaṇo gotamo evamāha mayhameva dānaṁ dātabbaṁ
na aññesaṁ dānaṁ dātabbaṁ mayhameva sāvakānaṁ dānaṁ dātabbaṁ
na aññesaṁ sāvakānaṁ dānaṁ dātabbaṁ mayhameva dinnaṁ mahapphalaṁ
na aññesaṁ dinnaṁ mahapphalaṁ mayhameva sāvakānaṁ dinnaṁ mahapphalaṁ
na aññesaṁ sāvakānaṁ dinnaṁ mahapphalanti atha ca pana maṁ bhagavā
nigaṇṭhesupi dāne samādapeti apica bhante mayamettha kālaṁ
jānissāma esāhaṁ bhante tatiyampi bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi
dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge
pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatanti. Athakho bhagavā sīhassa senāpatissa
anupubbīkathaṁ kathesi seyyathīdaṁ dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ
kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
Yadā bhagavā aññāsi sīhaṁ senāpatiṁ kallacittaṁ muducittaṁ vinīvaraṇacittaṁ
udaggacittaṁ pasannacittaṁ atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā
1 Yu. piṇḍapātaṁ.
Dhammadesanā taṁ pakāsesi dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ. Seyyathāpi
nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya
evameva sīhassa senāpatissa tasmiṁyevāsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ
udapādi yaṅkiñci samudayadhammaṁ sabbantaṁ nirodhadhammanti. Athakho
sīho senāpati diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo
tiṇṇavicikiccho vigatakathaṁkatho vesārajjappatto aparappaccayo
satthu sāsane bhagavantaṁ etadavoca adhivāsetu me
bhante bhagavā svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Adhivāsesi
bhagavā tuṇhībhāvena. Athakho sīho senāpati bhagavato adhivāsanaṁ
viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā
pakkāmi. Athakho sīho senāpati aññataraṁ purisaṁ āṇāpesi
gaccha bhaṇe pavattamaṁsaṁ jānāhīti. Athakho sīho senāpati
tassā rattiyā accayena paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā
bhagavato kālaṁ ārocāpesi kālo bhante niṭṭhitaṁ bhattanti.
Athakho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena
sīhassa senāpatissa nivesanaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena. Tena kho pana samayena
sambahulā nigaṇṭhā vesāliyaṁ rathiyāya rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ
bāhā paggayha kandanti ajja sīhena senāpatinā thullaṁ pasuṁ
vadhitvā samaṇassa gotamassa bhattaṁ kataṁ taṁ samaṇo gotamo
Jānaṁ uddissa kataṁ maṁsaṁ paribhuñjati paṭiccakammanti. Athakho
aññataro puriso yena sīho senāpati tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
sīhassa senāpatissa upakaṇṇake ārocesi yagghe
bhante jāneyyāsi ete sambahulā nigaṇṭhā vesāliyaṁ rathiyāya
rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ bāhā paggayha kandanti ajja sīhena
senāpatinā thullaṁ pasuṁ vadhitvā samaṇassa gotamassa bhattaṁ kataṁ
taṁ samaṇo gotamo jānaṁ uddissa kataṁ maṁsaṁ paribhuñjati paṭiccakammanti.
Alaṁ ayya 1 dīgharattaṁpi te āyasmantā avaṇṇakāmā
buddhassa avaṇṇakāmā dhammassa avaṇṇakāmā saṅghassa na ca
pana te āyasmantā kīranti 2 taṁ bhagavantaṁ asatā tucchā musā [3]-
abhūtena abbhācikkhantā na ca mayaṁ jīvitahetupi 4 sañcicca pāṇaṁ
jīvitā voropeyyāmāti. Athakho sīho senāpati buddhappamukhaṁ
bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā
sampavāretvā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho sīhaṁ senāpatiṁ bhagavā dhammiyā kathāya
sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā
uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ
pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi na bhikkhave jānaṁ
1 Sī. Ma. Yu. ayyo. 2 Po. Yu. jīranti. Ma. jīridanti. 3 Ma. Yu. va.
4 Sī. jīvitahetumpi.
Uddissa kataṁ maṁsaṁ paribhuñjitabbaṁ yo paribhuñjeyya āpatti
dukkaṭassa anujānāmi bhikkhave tikoṭiparisuddhaṁ macchamaṁsaṁ adiṭṭhaṁ
assutaṁ aparisaṅkitanti.

[81] Tena kho pana samayena vesālī subhikkhā hoti susassā
sulabhapiṇḍā sukarā uñchena paggahena yāpetuṁ. Athakho bhagavato
rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi yāni
tāni mayā bhikkhūnaṁ anuññātāni dubbhikkhe dussasse dullabhapiṇḍe
antovutthaṁ antopakkaṁ sāmaṁpakkaṁ uggahitapaṭiggahitakaṁ tato nīhaṭaṁ
purebhattaṁ paṭiggahitaṁ vanaṭṭhaṁ pokkharaṭṭhaṁ ajjāpi nu kho tāni
bhikkhū paribhuñjantīti. Athakho bhagavā sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā
vuṭṭhito āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi yāni tāni ānanda
mayā bhikkhūnaṁ anuññātāni dubbhikkhe dussasse dullabhapiṇḍe
antovutthaṁ antopakkaṁ sāmaṁpakkaṁ uggahitapaṭiggahitakaṁ tato nīhaṭaṁ
purebhattaṁ paṭiggahitaṁ vanaṭṭhaṁ pokkharaṭṭhaṁ ajjāpi nu kho tāni
bhikkhū paribhuñjantīti. Paribhuñjanti bhagavāti. Athakho bhagavā
etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi
yāni tāni bhikkhave mayā bhikkhūnaṁ anuññātāni dubbhikkhe dussasse
dullabhapiṇḍe antovutthaṁ antopakkaṁ sāmaṁpakkaṁ uggahitapaṭiggahitakaṁ
tato nīhaṭaṁ purebhattaṁ paṭiggahitaṁ vanaṭṭhaṁ pokkharaṭṭhaṁ tānāhaṁ
ajjatagge paṭikkhipāmi na bhikkhave antovutthaṁ antopakkaṁ sāmaṁpakkaṁ
Uggahitapaṭiggahitakaṁ paribhuñjitabbaṁ yo paribhuñjeyya āpatti
dukkaṭassa. Na ca bhikkhave tato nīhaṭaṁ purebhattaṁ paṭiggahitaṁ
vanaṭṭhaṁ pokkharaṭṭhaṁ bhuttāvinā pavāritena anatirittaṁ paribhuñjitabbaṁ
yo paribhuñjeyya yathādhammo kāretabbo.