[22] Athakho āyasmā soṇo paṭisammodati kho maṁ bhagavā
ayaṁ khvassa kālo yaṁ me upajjhāyo paridassīti uṭṭhāyāsanā
ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā
bhagavantaṁ etadavoca upajjhāyo me bhante āyasmā mahākaccāno
bhagavato pādesu sirasā vandati evañca vadeti avantidakkhiṇāpatho
bhante appabhikkhuko tiṇṇaṁ me vassānaṁ accayena
kicchena kasirena tato tato dasavaggaṁ bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā
upasampadaṁ alatthaṁ appevanāma bhagavā avantidakkhiṇāpathe
appatarena gaṇena upasampadaṁ anujāneyya avantidakkhiṇāpathe bhante
kaṇhuttarā bhūmi kharā gokaṇṭakahatā appevanāma bhagavā
avantidakkhiṇāpathe gaṇaṅgaṇupāhanaṁ anujāneyya avantidakkhiṇāpathe
bhante nahānagarukā manussā udakasuddhikā appevanāma bhagavā
avantidakkhiṇāpathe dhuvanahānaṁ anujāneyya avantidakkhiṇāpathe
bhante cammāni attharaṇāni eḷakacammaṁ ajacammaṁ migacammaṁ
seyyathāpi bhante majjhimesu janapadesu eragu moragu majjāru
1 Yu. sāsane ramati sucīti.
Jantu evameva kho bhante avantidakkhiṇāpathe cammāni attharaṇāni
eḷakacammaṁ ajacammaṁ migacammaṁ appevanāma bhagavā avantidakkhiṇāpathe
cammāni attharaṇāni anujāneyya eḷakacammaṁ ajacammaṁ migacammaṁ
etarahi bhante manussā nissīmagatānaṁ bhikkhūnaṁ cīvaraṁ denti
imaṁ cīvaraṁ itthannāmassa demāti te āgantvā ārocenti
itthannāmehi te āvuso manussehi cīvaraṁ dinnanti te
kukkuccāyantā na sādiyanti mā no nissaggiyaṁ ahosīti
appevanāma bhagavā cīvare pariyāyaṁ ācikkheyyāti.

[23] Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ
kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi avantidakkhiṇāpatho bhikkhave
appabhikkhuko anujānāmi bhikkhave sabbapaccantimesu janapadesu
vinayadharapañcamena gaṇena upasampadaṁ. Tatrīme paccantimā janapadā
puratthimāya disāya kajaṅgalaṁ 1 nāma nigamo tassa parena mahāsālā
tato parā paccantimā janapadā orato majjhe. Puratthimadakkhiṇāya
disāya sallavatī nāma nadī tato parā paccantimā
janapadā orato majjhe. Dakkhiṇāya disāya setakaṇṇikaṁ
nāma nigamo tato parā paccantimā janapadā orato majjhe.
Pacchimāya disāya thūnaṁ nāma brāhmaṇagāmo tato parā paccantimā
janapadā orato majjhe. Uttarāya disāya usīraddhajo
nāma pabbato tato parā paccantimā janapadā orato
1 Ma. gajaṅgalaṁ.
Majjhe. Anujānāmi bhikkhave evarūpesu paccantimesu janapadesu
vinayadharapañcamena gaṇena upasampadaṁ. Avantidakkhiṇāpathe bhikkhave
kaṇhuttarā bhūmi kharā gokaṇṭakahatā anujānāmi bhikkhave
sabbapaccantimesu janapadesu gaṇaṅgaṇupāhanaṁ. Avantidakkhiṇāpathe
bhikkhave nahānagarukā manussā udakasuddhikā anujānāmi bhikkhave
sabbapaccantimesu janapadesu dhuvanahānaṁ. Avantidakkhiṇāpathe bhikkhave
cammāni attharaṇāni eḷakacammaṁ ajacammaṁ migacammaṁ seyyathāpi
bhikkhave majjhimesu janapadesu eragu moragu majjāru jantu 1 evameva
kho bhikkhave avantidakkhiṇāpathe cammāni attharaṇāni eḷakacammaṁ
ajacammaṁ migacammaṁ anujānāmi bhikkhave sabbapaccantimesu janapadesu
cammāni attharaṇāni eḷakacammaṁ ajacammaṁ migacammaṁ. Idha pana
bhikkhave manussā nissīmagatānaṁ bhikkhūnaṁ cīvaraṁ denti imaṁ cīvaraṁ
itthannāmassa demāti anujānāmi bhikkhave sādituṁ na tāva taṁ
gaṇanupagaṁ yāva na hatthaṁ gacchatīti.
Cammakkhandhakaṁ pañcamaṁ.
Imamhi khandhake vatthū tesaṭṭhī.
---------
Tassuddānaṁ.

[24] Rājā ca māgadho soṇo 2 asītisahassissaro
sāgato gijjhakūṭasmiṁ bahuṁ dassesi uttariṁ.
1 Ma. eragū moragū majjhārū jantū. Yu. majjhāru. 2 Ma. Yu. rājā māgadho soṇo.
Pabbajjāraddhabhijjiṁsu vīṇaṁ ekapalāsikaṁ
nīlā pītā lohitikā mañjeṭṭhā kaṇhameva ca.
Mahāraṅga mahānāmā vaddhikā ca paṭikkhipi
khallakā pūṭapālī ca tūlatittirameṇḍajā.
Vicchikā moracitrañca 1 sīhabyagghā ca dīpikā
ajinuddā majjārī 2 ca kāḷolūkaparikkhaṭā 3 .
Phālitupāhanā khīlā dhotakhāṇukhaṭakhaṭā 4
tālaveḷutiṇañceva muñjapabbajahintalā 5 .
Kamalakambalasovaṇṇā 6 rūpikā maṇi veḷurī 7
phalikā kaṁsakācā ca tipusīsañca tambakā.
Gāvī yānaṁ gilāno ca purisayuttasīvikā
sayanāni mahācammā 8 gocammehi ca pāpako.
Gihīnaṁ cammavaddhehi pavisanti gilāyano
mahākaccāyano soṇo sarenaṭṭhakavaggikaṁ.
Upasampadaṁ pañcahi gaṇā dhuvasināyanā 9
sammattharaṇānuññāsi na tāva gaṇanūpagaṁ
adāsīme vare pañca soṇattherassa nāyakoti.
1 Ma. Yu. moracitrā ca. 2 Sī. majjārā. Ma. mañjārī. 3 Ma. Yu. kāḷaluaparikkhaṭā.
4 Sī. dhotakhāṇukhaṭakhaṭaṁ. 5 Ma. muñca - hintālā. 6 Ma. kampala-. 7 Ma. Yu. veḷuriyā. 8 Sī. mahācamma. 9 Ma. upasampadaṁ pañcahi gaṇaṁ gaṇaṅgaṇādhuvasinā.
Yu. upasampadaṁ pañcagaṇaṁ gaṇaṅgaṇā dhuvasinā.
Bhesajjakkhandhakaṁ

[25] Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhikkhūnaṁ
sāradikena ābādhena phuṭṭhānaṁ yāgupi pītā uggacchati bhattaṁpi
bhuttaṁ uggacchati. Te tena kisā honti lūkhā dubbaṇṇā
uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā. Addasā kho bhagavā
te bhikkhū kise lūkhe dubbaṇṇe uppaṇḍuppaṇḍukajāte
dhamanisanthatagatte disvāna āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi kinnu
kho ānanda etarahi bhikkhū kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā
dhamanisanthatagattāti. Etarahi bhante bhikkhūnaṁ sāradikena
ābādhena phuṭṭhānaṁ yāgupi pītā uggacchati bhattaṁpi bhuttaṁ uggacchati
te tena kisā [1]- lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā
dhamanisanthatagattāti. Athakho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ
cetaso parivitakko udapādi etarahi kho bhikkhūnaṁ sāradikena
ābādhena phuṭṭhānaṁ yāgupi pītā uggacchati bhattaṁpi bhuttaṁ uggacchati
te tena kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā
dhamanisanthatagattā kinnu kho ahaṁ bhikkhūnaṁ bhesajjaṁ anujāneyyaṁ yaṁ
bhesajjañceva assa bhesajjasammatañca lokassa āhāratthañca 2
phareyya na ca oḷāriko āhāro paññāyeyyāti. Athakho
1 Ma. honti. 2 Yu. āhārattañca.
Bhagavato etadahosi imāni kho pañca bhesajjāni seyyathīdaṁ
sappi navanītaṁ telaṁ madhu phāṇitaṁ bhesajjāni ceva bhesajjasammatāni
ca lokassa āhāratthañca pharanti na ca oḷāriko āhāro
paññāyati yannūnāhaṁ bhikkhūnaṁ imāni pañca bhesajjāni anujāneyyaṁ
kāle paṭiggahetvā kāle paribhuñjitunti. Athakho bhagavā
sāyaṇhasamaye paṭisallānā vuṭṭhito etasmiṁ nidāne etasmiṁ
pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi idha mayhaṁ bhikkhave
rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi etarahi
kho bhikkhūnaṁ sāradikena ābādhena phuṭṭhānaṁ yāgupi pītā uggacchati
bhattaṁpi bhuttaṁ uggacchati te tena kisā lūkhā dubbaṇṇā
uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā kinnu kho ahaṁ bhikkhūnaṁ
bhesajjaṁ anujāneyyaṁ yaṁ bhesajjañceva assa bhesajjasammatañca
lokassa āhāratthañca phareyya na ca oḷāriko āhāro
paññāyeyyāti tassa mayhaṁ bhikkhave etadahosi imāni kho
pañca bhesajjāni seyyathīdaṁ sappi navanītaṁ telaṁ madhu phāṇitaṁ
bhesajjāni ceva bhesajjasammatāni ca lokassa āhāratthañca pharanti
na ca oḷāriko āhāro paññāyati yannūnāhaṁ bhikkhūnaṁ imāni
pañca bhesajjāni anujāneyyaṁ kāle paṭiggahetvā kāle
paribhuñjitunti. Anujānāmi bhikkhave tāni pañca bhesajjāni
kāle paṭiggahetvā kāle paribhuñjitunti.

[26] Tena kho pana samayena bhikkhū tāni pañca bhesajjāni
kāle paṭiggahetvā kāle paribhuñjanti. Tesaṁ yānipi tāni
pākatikāni lūkhāni bhojanāni tānipi nacchādenti pageva
senesikāni 1 . Te tena ceva sāradikena ābādhena phuṭṭhā iminā ca
bhattācchādakena 2 tadubhayena bhiyyoso mattāya kisā honti lūkhā
dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā. Addasā
kho bhagavā te bhikkhū bhiyyoso mattāya kise lūkhe dubbaṇṇe
uppaṇḍuppaṇḍukajāte dhamanisanthatagatte disvāna āyasmantaṁ
ānandaṁ āmantesi kinnu kho ānanda etarahi bhikkhū bhiyyoso
mattāya kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā
dhamanisanthatagattāti. Etarahi bhante bhikkhū tāni pañca bhesajjāni
kāle paṭiggahetvā kāle paribhuñjanti tesaṁ yānipi tāni
pākatikāni lūkhāni bhojanāni tānipi nacchādenti pageva
senesikāni te tena ceva sāradikena ābādhena phuṭṭhā iminā ca
bhattācchādakena tadubhayena bhiyyoso mattāya kisā lūkhā dubbaṇṇā
uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattāti. Athakho bhagavā etasmiṁ
nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi
anujānāmi bhikkhave tāni pañca bhesajjāni paṭiggahetvā kālepi
vikālepi paribhuñjitunti.
1 Po. sineha-kāni. Ma. senesitāni. 2 Po. bhattacchādakena. Ma. Yu.
bhattācchandakena.

[27] Tena kho pana samayena gilānānaṁ bhikkhūnaṁ vasehi bhesajjehi
attho hoti. Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Anujānāmi bhikkhave
vasāni bhesajjāni acchavasaṁ macchavasaṁ susukāvasaṁ 1 sūkaravasaṁ gadrabhavasaṁ
kāle paṭiggahitaṁ kāle nipakkaṁ 2 kāle saṁsaṭṭhaṁ 3 telaparibhogena
paribhuñjituṁ. Vikāle ce bhikkhave paṭiggahitaṁ vikāle nipakkaṁ
vikāle saṁsaṭṭhaṁ tañce paribhuñjeyya āpatti tiṇṇaṁ dukkaṭānaṁ.
Kāle ce bhikkhave paṭiggahitaṁ vikāle nipakkaṁ vikāle saṁsaṭṭhaṁ
tañce paribhuñjeyya āpatti dvinnaṁ dukkaṭānaṁ. Kāle ce
bhikkhave paṭiggahitaṁ kāle nipakkaṁ vikāle saṁsaṭṭhaṁ tañce
paribhuñjeyya āpatti dukkaṭassa. Kāle ce bhikkhave paṭiggahitaṁ
kāle nipakkaṁ kāle saṁsaṭṭhaṁ tañce paribhuñjeyya anāpattīti.

[28] Tena kho pana samayena gilānānaṁ bhikkhūnaṁ mūlehi bhesajjehi
attho hoti. Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Anujānāmi bhikkhave
mūlāni bhesajjāni haliddaṁ siṅgiveraṁ vacaṁ vacatthaṁ ativisaṁ kaṭukarohiṇiṁ
usīraṁ bhaddamuttakaṁ yāni vā panaññānipi atthi mūlāni bhesajjāni
neva khādanīye khādaniyatthaṁ 4 pharanti na bhojanīye bhojanīyatthaṁ 5 pharanti
tāni paṭiggahetvā yāvajīvaṁ pariharituṁ sati paccaye paribhuñjituṁ
asati paccaye paribhuñjantassa āpatti dukkaṭassāti. Tena kho
1 Ma. susumārasaṁ. 2 Sī. nippakkaṁ. 3 Sī. Po. saṁsattaṁ. 4 Yu. khādanīyattaṁ.
5 Yu. bhojanīyattaṁ.
Pana samayena gilānānaṁ bhikkhūnaṁ mūlehi bhesajjehi piṭṭhehi attho
hoti. Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Anujānāmi bhikkhave
nisadaṁ nisadapotanti 1 .

[29] Tena kho pana samayena gilānānaṁ bhikkhūnaṁ kasāvehi bhesajjehi
attho hoti. Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Anujānāmi bhikkhave
kasāvāni bhesajjāni nimbakasāvaṁ kuṭajakasāvaṁ paṭolakasāvaṁ 2
paggavakasāvaṁ nattamālakasāvaṁ yāni vā panaññānipi atthi kasāvāni
bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṁ pharanti na bhojanīye bhojanīyatthaṁ
pharanti tāni paṭiggahetvā yāvajīvaṁ pariharituṁ sati paccaye
paribhuñjituṁ asati paccaye paribhuñjantassa āpatti dukkaṭassāti.

[30] Tena kho pana samayena gilānānaṁ bhikkhūnaṁ paṇṇehi
bhesajjehi attho hoti. Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Anujānāmi
bhikkhave paṇṇāni bhesajjāni nimbapaṇṇaṁ kuṭajapaṇṇaṁ paṭolapaṇṇaṁ
sulasipaṇṇaṁ kappāsipaṇṇaṁ 3 yāni vā panaññānipi atthi
paṇṇāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṁ pharanti na bhojanīye
bhojanīyatthaṁ pharanti tāni paṭiggahetvā yāvajīvaṁ pariharituṁ sati
paccaye paribhuñjituṁ asati paccaye paribhuñjantassa āpatti
dukkaṭassāti.

[31] Tena kho pana samayena gilānānaṁ bhikkhūnaṁ phalehi bhesajjehi
attho hoti. Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Anujānāmi bhikkhave
1 Po. Ma. nisadapotakanti. 2 Ma. Yu. paṭolakasāvanti pāṭho natthi. 3 Yu.
kappāsikapaṇṇaṁ.
Phalāni bhesajjāni vilaṅgaṁ pipphaliṁ 1 maricaṁ harītakaṁ vibhītakaṁ 2 āmalakaṁ
goṭhaphalaṁ 3 yāni vā panaññānipi atthi phalāni bhesajjāni neva
khādanīye khādanīyatthaṁ pharanti na bhojanīye bhojanīyatthaṁ pharanti tāni
paṭiggahetvā yāvajīvaṁ pariharituṁ sati paccaye paribhuñjituṁ asati
paccaye paribhuñjantassa āpatti dukkaṭassāti.