[626] Katamaṁ samathabalaṁ. Nekkhammavasena cittassa ekaggatā
avikkhepo samathabalaṁ abyāpādavasena cittassa ekaggatā avikkhepo
samathabalaṁ ālokasaññāvasena cittassa ekaggatā avikkhepo
samathabalaṁ .pe. Paṭinissaggānupassī assāsavasena cittassa
ekaggatā avikkhepo samathabalaṁ paṭinissaggānupassī passāsavasena
cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṁ.
Samathabalanti kenatthena samathabalaṁ. Paṭhamajjhānena nīvaraṇe
na kampatīti samathabalaṁ dutiyajjhānena vitakkavicāre na kampatīti
samathabalaṁ tatiyajjhānena pītiyā na kampatīti samathabalaṁ catutthajjhānena
sukhadukkhe na kampatīti samathabalaṁ ākāsānañcāyatanasamāpattiyā
rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya na kampatīti
Samathabalaṁ viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññāya
na kampatīti samathabalaṁ ākiñcaññāyatanasamāpattiyā
viññāṇañcāyatanasaññāya na kampatīti samathabalaṁ nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā
ākiñcaññāyatanasaññāya na kampatīti
samathabalaṁ uddhacce ca uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca na kampati
na calati na vedhatīti samathabalaṁ idaṁ samathabalaṁ.

[627] Katamaṁ vipassanābalaṁ. Aniccānupassanā vipassanābalaṁ
dukkhānupassanā vipassanābalaṁ .pe. Paṭinissaggānupassanā
vipassanābalaṁ rūpe aniccānupassanā vipassanābalaṁ rūpe dukkhānupassanā
vipassanābalaṁ .pe. Rūpe paṭinissaggānupassanā
vipassanābalaṁ vedanāya saññāya saṅkhāresu viññāṇe cakkhusmiṁ
.pe. Jarāmaraṇe aniccānupassanā vipassanābalaṁ jarāmaraṇe
dukkhānupassanā vipassanābalaṁ jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā
vipassanābalaṁ.
Vipassanābalanti kenatthena vipassanābalaṁ. Aniccānupassanāya
niccasaññāya na kampatīti vipassanābalaṁ dukkhānupassanāya
sukhasaññāya na kampatīti vipassanābalaṁ anattānupassanāya attasaññāya
na kampatīti vipassanābalaṁ nibbidānupassanāya nandiyā
na kampatīti vipassanābalaṁ virāgānupassanāya rāge na kampatīti
vipassanābalaṁ nirodhānupassanāya samudaye na kampatīti vipassanābalaṁ
Paṭinissaggānupassanāya ādāne na kampatīti vipassanābalaṁ
avijjāya ca avijjāsahagatakilese ca khandhe ca na kampati na calati
na vedhatīti vipassanābalaṁ idaṁ vipassanābalaṁ.

[628] Katamāni dasa sekkhabalāni dasa asekkhabalāni. Sammādiṭṭhiṁ
sikkhatīti sekkhabalaṁ tattha sikkhitattā asekkhabalaṁ
sammāsaṅkappaṁ sikkhatīti sekkhabalaṁ tattha sikkhitattā asekkhabalaṁ
sammāvācaṁ .pe. Sammākammantaṁ sammāājīvaṁ sammāvāyāmaṁ
sammāsatiṁ sammāsamādhiṁ sammāñāṇaṁ .pe. Sammāvimuttiṁ
sikkhatīti sekkhabalaṁ tattha sikkhitattā asekkhabalaṁ imāni dasa
sekkhabalāni dasa asekkhabalāni.

[629] Katamāni dasa khīṇāsavabalāni. Idha khīṇāsavassa
bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhā
honti yampi khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṁ
sammappaññāya sudiṭṭhā honti idampi khīṇāsavassa
bhikkhuno balaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṁ
khayaṁ paṭijānāti khīṇā me āsavāti.
Puna caparaṁ khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṁ
sammappaññāya sudiṭṭhā honti yampi khīṇāsavassa bhikkhuno
aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhā honti
idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma khīṇāsavo
Bhikkhu āsavānaṁ khayaṁ paṭijānāti khīṇā me āsavāti.
Puna caparaṁ khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṁ cittaṁ hoti vivekapoṇaṁ
vivekapabbhāraṁ vivekaṭṭhaṁ nekkhammābhirataṁ byantībhūtaṁ sabbaso
āsavaṭṭhāniyehi dhammehi yampi khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṁ
cittaṁ hoti vivekapoṇaṁ vivekapabbhāraṁ vivekaṭṭhaṁ nekkhammābhirataṁ
byantībhūtaṁ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi idampi khīṇāsavassa
bhikkhuno balaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṁ
khayaṁ paṭijānāti khīṇā me āsavāti.
Puna caparaṁ khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā
bhāvitā honti subhāvitā yampi khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro
satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā idampi khīṇāsavassa
bhikkhuno balaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṁ
khayaṁ paṭijānāti khīṇā me āsavāti.
Puna caparaṁ khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro sammappadhānā
bhāvitā honti subhāvitā .pe. Cattāro iddhipādā bhāvitā
honti subhāvitā pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni
pañca balāni bhāvitāni honti subhāvitāni satta bojjhaṅgā
bhāvitā .pe. Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito
yampi khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito
hoti subhāvito idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṁ hoti yaṁ
Balaṁ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṁ khayaṁ paṭijānāti
khīṇā me āsavāti imāni dasa khīṇāsavassa balāni.

[630] Katamāni dasa iddhibalāni adhiṭṭhānā iddhi
vikubbanā iddhi manomayā iddhi ñāṇavipphārā iddhi samādhivipphārā
iddhi ariyā iddhi kammavipākajā iddhi puññavato
iddhi vijjāmayā iddhi tattha tattha sammāpayogappaccayā
ijjhanaṭṭhena iddhi imāni dasa iddhibalāni.

[631] Katamāni dasa tathāgatabalāni idha tathāgato ṭhānañca
ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ pajānāti yampi
tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṁ
pajānāti idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma
tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṁ nadati
brahmacakkaṁ pavatteti.
Puna caparaṁ tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ
ṭhānato hetuso vipākaṁ yathābhūtaṁ pajānāti yampi
tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ ṭhānaso hetuso
vipākaṁ yathābhūtaṁ pajānāti idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti
yaṁ balaṁ āgamma tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu
sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ pavatteti.
Puna caparaṁ tathāgato sabbatthagāminīpaṭipadaṁ yathābhūtaṁ pajānāti
Yampi tathāgato sabbatthagāminīpaṭipadaṁ yathābhūtaṁ pajānāti idampi
tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ āgamma tathāgato
āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ
pavatteti.
Puna caparaṁ tathāgato anekadhātunānādhātulokaṁ yathābhūtaṁ
pajānāti yampi tathāgato anekadhātunānādhātulokaṁ yathābhūtaṁ
pajānāti idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti .pe..
Puna caparaṁ tathāgato sattānaṁ nānādhimuttikataṁ yathābhūtaṁ
pajānāti yampi tathāgato sattānaṁ nānādhimuttikataṁ yathābhūtaṁ
pajānāti idampi tathāgatassa .pe..
Puna caparaṁ tathāgato parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ
yathābhūtaṁ pajānāti yampi tathāgato parasattānaṁ
parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ yathābhūtaṁ pajānāti idampi
tathāgatassa .pe..
Puna caparaṁ tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesaṁ
vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ pajānāti yampi tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ
saṅkilesaṁ vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ pajānāti
idampi tathāgatassa .pe..
Puna caparaṁ tathāgato anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati
seyyathīdaṁ ekaṁpi jātiṁ dvepi jātiyo .pe. Iti sākāraṁ
Sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati yampi tathāgato
anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati seyyathīdaṁ ekaṁpi jātiṁ
dvepi jātiyo .pe. Idampi tathāgatassa .pe..
Puna caparaṁ tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena
satte passati cavamāne upapajjamāne yampi tathāgato
dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena .pe. Idampi
tathāgatassa .pe..
Puna caparaṁ tathāgato āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ
paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja
viharati yampi tathāgato āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ
paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja
viharati idampi tathāgatassa tathāgatabalaṁ hoti yaṁ balaṁ
āgamma tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṁ
nadati brahmacakkaṁ pavatteti imāni dasa tathāgatabalāni.

[632] Kenatthena saddhābalaṁ kenatthena viriyabalaṁ kenatthena
satibalaṁ kenatthena samādhibalaṁ kenatthena paññābalaṁ kenatthena
hiribalaṁ kenatthena ottappabalaṁ kenatthena paṭisaṅkhānabalaṁ
kenatthena tathāgatabalaṁ. Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṁ
kosajje akampiyaṭṭhena viriyabalaṁ pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṁ
uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṁ avijjāya akampiyaṭṭhena
Paññābalaṁ hiriyati pāpake akusale dhammeti hiribalaṁ ottappati
pāpake akusale dhammeti ottappabalaṁ ñāṇena kilese paṭisaṅkhātīti
paṭisaṅkhānabalaṁ tattha jātā dhammā ekarasā hontīti
bhāvanābalaṁ tattha natthi kiñci vajjanti anavajjabalaṁ tena cittaṁ
saṅgaṇhātīti saṅgāhabalaṁ taṁ tassa 1 khamatīti khantibalaṁ tena cittaṁ
paññapetīti paññattibalaṁ tena cittaṁ nijjhāpetīti nijjhattibalaṁ
tena cittaṁ vasaṁ vattetīti issariyabalaṁ tena cittaṁ adhiṭṭhātīti
adhiṭṭhānabalaṁ tena cittaṁ ekaggatanti samathabalaṁ tattha jāte
dhamme anupassatīti vipassanābalaṁ tattha sikkhatīti sekkhabalaṁ tattha
sikkhitattā asekkhabalaṁ tena āsavā khīṇāti khīṇāsavabalaṁ taṁ 2
tassa ijjhatīti iddhibalaṁ appameyyaṭṭhena tathāgatabalanti.
Balakathā.
-------
Yuganaddhavagge suññakathā

[633] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando
bhagavantaṁ etadavoca suñño loko suñño lokoti bhante
1-2 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
Vuccati kittāvatā nu kho bhante suñño lokoti vuccatīti.
Yasmā kho ānanda suññaṁ attena vā attaniyena vā tasmā
suñño lokoti vuccati kiñcānanda suññaṁ attena vā
attaniyena vā cakkhuṁ 1 kho ānanda suññaṁ attena vā attaniyena
vā rūpā suññā attena vā attaniyena vā cakkhuviññāṇaṁ
suññaṁ attena vā attaniyena vā cakkhusamphasso suñño
attena vā attaniyena vā yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati
vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi suññaṁ
attena vā attaniyena vā sotaṁ suññaṁ .pe. Saddā suññā
ghānaṁ suññaṁ gandhā suññā jivhā suññā rasā suññā
kāyo suñño phoṭṭhabbā suññā mano suñño attena vā
attaniyena vā dhammā suññā attena vā attaniyena vā manoviññāṇaṁ
suññaṁ attena vā attaniyena vā manosamphasso
suñño attena vā attaniyena vā yampidaṁ manosamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi suññaṁ
attena vā attaniyena vā yasmā kho ānanda suññaṁ attena
vā attaniyena vā tasmā suñño lokoti vuccatīti.

[634] Suññaṁ suññaṁ 2 saṅkhārasuññaṁ vipariṇāmasuññaṁ
aggasuññaṁ lakkhaṇasuññaṁ vikkhambhanasuññaṁ tadaṅgasuññaṁ
samucchedasuññaṁ paṭippassaddhisuññaṁ nissaraṇasuññaṁ
1 Ma. cakkhu. evamuparipi. 2 Ma. Yu. suññasuññaṁ. evamuparipi.
Ajjhattasuññaṁ bahiddhāsuññaṁ dubhatosuññaṁ sabhāgasuññaṁ
visabhāgasuññaṁ esanāsuññaṁ pariggahasuññaṁ paṭilābhasuññaṁ
paṭivedhasuññaṁ ekattasuññaṁ nānattasuññaṁ khantisuññaṁ
adhiṭṭhānasuññaṁ pariyogāhanasuññaṁ sampajānassa pavattapariyādānaṁ
sabbasuññatānaṁ paramaṭṭhasuññaṁ.

[635] Katamaṁ suññaṁ suññaṁ. Cakkhuṁ suññaṁ attena vā
attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena
vā sotaṁ suññaṁ .pe. Ghānaṁ suññaṁ jivhā suññā
kāyo suñño mano suñño attena vā attaniyena vā niccena
vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā idaṁ suññaṁ
suññaṁ.