[166] Viññāṇacariyāti kenatthena viññāṇacariyā.
Nirāgā caratīti viññāṇacariyā niddosā caratīti viññāṇacariyā
nimmohā caratīti viññāṇacariyā nimmānā caratīti viññāṇacariyā
niddiṭṭhi caratīti viññāṇacariyā niuddhaccā caratīti
viññāṇacariyā nibbicikicchā caratīti viññāṇacariyā nānusayā
caratīti viññāṇacariyā rāgavippayuttā caratīti viññāṇacariyā
dosavippayuttā caratīti viññāṇacariyā mohavippayuttā caratīti
viññāṇacariyā mānavippayuttā caratīti viññāṇacariyā diṭṭhivippayuttā
caratīti viññāṇacariyā uddhaccavippayuttā caratīti
viññāṇacariyā vicikicchāvippayuttā caratīti viññāṇacariyā
anusayavippayuttā caratīti viññāṇacariyā kusalehi kammehi vippayuttā 1
caratīti viññāṇacariyā akusalehi kammehi vippayuttā
caratīti viññāṇacariyā sāvajjehi kammehi vippayuttā caratīti
viññāṇacariyā anavajjehi kammehi vippayuttā 2 caratīti viññāṇacariyā
kaṇhehi kammehi vippayuttā caratīti viññāṇacariyā
sukkehi kammehi vippayuttā 3 caratīti viññāṇacariyā sukhudrayehi 4
kammehi vippayuttā 5 caratīti viññāṇacariyā dukkhudrayehi 6 kammehi
vippayuttā caratīti viññāṇacariyā sukhavipākehi kammehi vippayuttā 7
1-2-3-5-7 Ma. sampayuttā. 4 Sī. sukhindriyehi. 6 Sī. dukkhindriyehi.
Caratīti viññāṇacariyā dukkhavipākehi kammehi vippayuttā
caratīti viññāṇacariyā viññāte 1 caratīti viññāṇacariyā
viññāṇassa evarūpā cariyā hotīti viññāṇacariyā pakatiparisuddhamidaṁ
cittaṁ nikkilesaṭṭhenāti 2 viññāṇacariyā ayaṁ viññāṇacariyā.

[167] Katamā aññāṇacariyā manāpiyesu rūpesu rāgassa
javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā rāgassa javanā
aññāṇacariyā amanāpiyesu rūpesu dosassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā
viññāṇacariyā dosassa javanā aññāṇacariyā
tadubhayena asamapekkhaṇasmiṁ vatthusmiṁ mohassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā
viññāṇacariyā mohassa javanā aññāṇacariyā
vinibandhassa mānassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā
mānassa javanā aññāṇacariyā parāmaṭṭhāya diṭṭhiyā
javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā diṭṭhiyā
javanā aññāṇacariyā vikkhepagatassa uddhaccassa javanatthāya
āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā uddhaccassa javanā aññāṇacariyā
aniṭṭhāgatāya 3 vicikicchāya javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā
viññāṇacariyā vicikicchāya javanā aññāṇacariyā
thāmagatassa anusayassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā
1 Yu. viññāṇe. 2 nikkhesaṭṭhenātītipi pāṭho. 3 Ma. Yu. aniṭṭhaṁ gatāya.
evamuparipi.
Anusayassa javanā aññāṇacariyā manāpiyesu saddesu .pe.
Manāpiyesu gandhesu manāpiyesu rasesu manāpiyesu phoṭṭhabbesu
manāpiyesu dhammesu rāgassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā
viññāṇacariyā rāgassa javanā aññāṇacariyā amanāpiyesu
dhammesu dosassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā
dosassa javanā aññāṇacariyā tadubhayena asamapekkhaṇasmiṁ
vatthusmiṁ mohassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā
mohassa javanā aññāṇacariyā parāmaṭṭhāya diṭṭhiyā
javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā diṭṭhiyā
javanā aññāṇacariyā vikkhepagatassa uddhaccassa javanatthāya
āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā uddhaccassa javanā
aññāṇacariyā aniṭṭhāgatāya vicikicchāya āvajjanakiriyābyākatā
viññāṇacariyā vicikicchāya javanā aññāṇacariyā thāmagatassa
anusayassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā
anusayassa javanā aññāṇacariyā.

[168] Aññāṇacariyāti kenatthena aññāṇacariyā.
Sarāgā caratīti aññāṇacariyā sadosā caratīti aññāṇacariyā
samohā caratīti aññāṇacariyā samānā caratīti aññāṇacariyā
sadiṭṭhi caratīti aññāṇacariyā sauddhaccā caratīti aññāṇacariyā
savicikicchā caratīti aññāṇacariyā sānusayā caratīti aññāṇacariyā
Rāgasampayuttā caratīti aññāṇacariyā dosasampayuttā
caratīti aññāṇacariyā mohasampayuttā caratīti aññāṇacariyā
mānasampayuttā caratīti aññāṇacariyā diṭṭhisampayuttā caratīti
aññāṇacariyā uddhaccasampayuttā caratīti aññāṇacariyā
vicikicchāsampayuttā caratīti aññāṇacariyā anusayasampayuttā
caratīti aññāṇacariyā kusalehi kammehi vippayuttā caratīti
aññāṇacariyā akusalehi kammehi sampayuttā caratīti aññāṇacariyā
sāvajjehi kammehi sampayuttā caratīti aññāṇacariyā
anavajjehi kammehi vippayuttā caratīti aññāṇacariyā kaṇhehi
kammehi sampayuttā caratīti aññāṇacariyā sukkehi kammehi
vippayuttā caratīti aññāṇacariyā sukhudrayehi kammehi vippayuttā
caratīti aññāṇacariyā dukkhudrayehi kammehi sampayuttā
caratīti aññāṇacariyā sukhavipākehi kammehi vippayuttā caratīti
aññāṇacariyā dukkhavipākehi kammehi sampayuttā caratīti
aññāṇacariyā aññāte caratīti aññāṇacariyā aññāṇassa
evarūpā cariyā hotīti aññāṇacariyā ayaṁ aññāṇacariyā.

[169] Katamā ñāṇacariyā aniccānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā
viññāṇacariyā aniccānupassanā ñāṇacariyā
dukkhānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā dukkhānupassanā
ñāṇacariyā anattānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā
Viññāṇacariyā anattānupassanā ñāṇacariyā nibbidānupassanatthāya
.pe. Virāgānupassanatthāya nirodhānupassanatthāya
paṭinissaggānupassanatthāya khayānupassanatthāya vayānupassanatthāya
vipariṇāmānupassanatthāya animittānupassanatthāya appaṇihitānupassanatthāya
suññatānupassanatthāya adhipaññadhammānupassanatthāya
yathābhūtañāṇadassanatthāya ādīnavānupassanatthāya
paṭisaṅkhānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā
paṭisaṅkhānupassanā ñāṇacariyā vivaṭṭanānupassanā ñāṇacariyā
sotāpattimaggo ñāṇacariyā sotāpattiphalasamāpatti ñāṇacariyā
sakadāgāmimaggo ñāṇacariyā sakadāgāmiphalasamāpatti ñāṇacariyā
anāgāmimaggo ñāṇacariyā anāgāmiphalasamāpatti ñāṇacariyā
arahattamaggo ñāṇacariyā arahattaphalasamāpatti ñāṇacariyā.

[170] Ñāṇacariyāti kenatthena ñāṇacariyā. Nirāgā
caratīti ñāṇacariyā niddosā caratīti ñāṇacariyā .pe. Nānusayā
caratīti ñāṇacariyā rāgavippayuttā caratīti ñāṇacariyā
dosavippayuttā caratīti ñāṇacariyā mohavippayuttā caratīti
ñāṇacariyā mānavippayuttā .pe. Diṭṭhivippayuttā uddhaccavippayuttā
vicikicchāvippayuttā anusayavippayuttā kusalehi kammehi
sampayuttā akusalehi kammehi vippayuttā sāvajjehi kammehi
vippayuttā anavajjehi kammehi sampayuttā kaṇhehi
Kammehi vippayuttā sukkehi kammehi sampayuttā sukhudrayehi
kammehi sampayuttā dukkhudrayehi kammehi vippayuttā sukhavipākehi
kammehi sampayuttā caratīti ñāṇacariyā dukkhavipākehi
kammehi vippayuttā caratīti ñāṇacariyā ñāṇe 1 caratīti ñāṇacariyā
ñāṇassa evarūpā cariyā hotīti ñāṇacariyā ayaṁ ñāṇacariyā
viññāṇacariyā aññāṇacariyā ñāṇacariyā 2 taṁ ñātaṭṭhena
ñāṇaṁ pajānanaṭṭhena paññā tena vuccati cariyāvavatthāne
paññā cariyānānatte ñāṇaṁ.
---------

[171] Kathaṁ catudhammavavatthāne paññā bhūminānatte ñāṇaṁ.
Catasso bhūmiyo kāmāvacarā bhūmi rūpāvacarā bhūmi arūpāvacarā bhūmi
apariyāpannā bhūmi.

[172] Katamā kāmāvacarā bhūmi heṭṭhato avīcinirayaṁ
pariyantaṁ karitvā uparito paranimmitavasavattī deve anto karitvā
yaṁ etasmiṁ anatre etthāvacarā ettha pariyāpannā khandhadhātu
āyatanā rūpā 3 vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ ayaṁ
kāmāvacarā bhūmi.

[173] Katamā rūpāvacarā bhūmi heṭṭhato brahmalokaṁ
pariyantaṁ karitvā uparito akaniṭṭhe deve anto karitvā yaṁ etasmiṁ
antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa
1 Ma. Yu. ñāte. 2 Ma. Yu. aññā viññāṇacariyā aññā aññāṇacariyā aññā
ñāṇacariyāti. 3 Ma. rūpaṁ.
Vā diṭṭhadhammasukhavihārassa 1 vā cittacetasikā dhammā ayaṁ rūpāvacarā
bhūmi.

[174] Katamā arūpāvacarā bhūmi heṭṭhato ākāsānañcāyatanūpage
deve pariyantaṁ karitvā uparito nevasaññānāsaññāyatanūpage
deve anto karitvā yaṁ etasmiṁ antare ettha pariyāpannā
samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārassa vā
cittacetasikā dhammā ayaṁ arūpāvacarā bhūmi.

[175] Katamā apariyāpannā bhūmi apariyāpannā maggā ca
phalāni ca asaṅkhatā ca dhātu ayaṁ apariyāpannā bhūmi imā
catasso bhūmiyo.