[156] Kathaṁ tadā samupāgate 1 dhamme passane paññā
1 Ma. Yu. sabbattha samudāgate.
Paccavekkhaṇe ñāṇaṁ. Sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi
tadā samupāgatā 1 abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo tadā samupāgato 2
pariggahaṭṭhena sammāvācā tadā samupāgatā samuṭṭhānaṭṭhena
sammākammanto tadā samupāgato vodānaṭṭhena sammāājīvo
tadā samupāgato paggahaṭṭhena sammāvāyāmo tadā samupāgato
upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati tadā samupāgatā avikkhepaṭṭhena
sammāsamādhi tadā samupāgato upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgo
tadā samupāgato pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgo
tadā samupāgato paggahaṭṭhena viriyasambojjhaṅgo tadā
samupāgato pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgo tadā samupāgato
upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgo tadā samupāgato avikkhepaṭṭhena
samādhisambojjhaṅgo tadā samupāgato paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgo
tadā samupāgato assaddhiyena 3 akampiyaṭṭhena
saddhābalaṁ tadā samupāgataṁ kosajjena akampiyaṭṭhena viriyabalaṁ
tadā samupāgataṁ pamādena 4 akampiyaṭṭhena satibalaṁ tadā
samupāgataṁ uddhaccena 5 akampiyaṭṭhena samādhibalaṁ tadā samupāgataṁ
avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṁ tadā samupāgataṁ adhimokkhaṭṭhena
saddhindriyaṁ tadā samupāgataṁ paggahaṭṭhena viriyindriyaṁ
tadā samupāgataṁ upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ tadā samupāgataṁ
1 Sī. Ma. Yu. samudāgatā. 2 Sī. Ma. Yu. samudāgato. 3 Ma. Yu. asaddhiye.
4 Ma. Yu. pamāde. 5 Ma. Yu. uddhacce.
Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ tadā samupāgataṁ dassanaṭṭhena paññindriyaṁ
tadā samupāgataṁ ādhipateyyaṭṭhena indriyaṁ 1 tadā samupāgataṁ
akampiyaṭṭhena balaṁ 2 tadā samupāgataṁ niyyānaṭṭhena sambojjhaṅgo 3
tadā samupāgato hetaṭṭhena 4 maggo tadā samupāgato
upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā tadā samupāgatā padahanaṭṭhena
sammappadhānā tadā samupāgatā ijjhanaṭṭhena iddhipādā
tadā samupāgatā tathaṭṭhena saccā tadā samupāgatā avikkhepaṭṭhena
samatho tadā samupāgato anupassanaṭṭhena vipassanā
tadā samupāgatā ekarasaṭṭhena samathavipassanā tadā samupāgatā
anativattanaṭṭhena yuganaddhaṁ tadā samupāgataṁ saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi
tadā samupāgatā avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi tadā samupāgatā
dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi tadā samupāgatā vimuttaṭṭhena vimokkho 5
tadā samupāgato paṭivedhanaṭṭhena vijjā tadā samupāgatā
pariccāgaṭṭhena vimutti tadā samupāgatā samucchedaṭṭhena khaye
ñāṇaṁ tadā samupāgataṁ chando mūlaṭṭhena tadā samupāgato
manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena tadā samupāgato phasso samodhānaṭṭhena
tadā samupāgato vedanā samosaraṇaṭṭhena tadā samupāgatā
samādhi pamukhaṭṭhena tadā samupāgato sati ādhipateyyaṭṭhena
tadā samupāgatā paññā taduttaraṭṭhena tadā samupāgatā
vimutti sāraṭṭhena tadā samupāgatā amatogadhaṁ nibbānaṁ
1 Po. Ma. Yu. indriyā tadā samupāgatā. 2 Ma. Yu. balā tadā samupāgatā. 3 Ma. Yu.
sambojjhaṅgā ... gatā. 4 Ma. Yu. hetuṭṭhena. 5 Ma. Yu. vimokkhā ... gatā.
Pariyosānaṭṭhena tadā samupāgataṁ vuṭṭhahitvā paccavekkhati ime
dhammā tadā samupāgatā.

[157] Sotāpattiphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi tadā
samupāgatā abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo tadā samupāgato
.pe. Paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṁ tadā samupāgatā
chando mūlaṭṭhena tadā samupāgato manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena
tadā samupāgato phasso samodhānaṭṭhena tadā samupāgato
vedanā samosaraṇaṭṭhena tadā samupāgatā samādhi pamukhaṭṭhena tadā
samupāgato sati ādhipateyyaṭṭhena tadā samupāgatā paññā
taduttaraṭṭhena tadā samupāgatā vimutti sāraṭṭhena tadā
samupāgatā amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena tadā samupāgataṁ
vuṭṭhahitvā paccavekkhati ime dhammā tadā samupāgatā.

[158] Sakadāgāmimaggakkhaṇe .pe. Sakadāgāmiphalakkhaṇe
.pe. Anāgāmimaggakkhaṇe .pe. Anāgāmiphalakkhaṇe .pe.
Arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi tadā samupāgatā .pe.
Samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṁ tadā samupāgataṁ chando mūlaṭṭhena
tadā samupāgato .pe. Amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena tadā
samupāgataṁ vuṭṭhahitvā paccavekkhati ime dhammā tadā
samupāgatā.

[159] Arahattaphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi tadā
Samupāgatā .pe. Paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṁ tadā
samupāgataṁ chando mūlaṭṭhena tadā samupāgato .pe. Amatogadhaṁ
nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena tadā samupāgataṁ vuṭṭhahitvā
paccavekkhati ime dhammā tadā samupāgatā taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ
pajānanaṭṭhena paññā tena vuccati tadā samupāgate dhamme
passane paññā paccavekkhaṇe ñāṇaṁ.
--------

[160] Kathaṁ ajjhattavavatthāne paññā vatthunānatte ñāṇaṁ.
Kathaṁ ajjhattaṁ dhamme vavattheti. Cakkhuṁ ajjhattaṁ vavattheti
sotaṁ ajjhattaṁ vavattheti ghānaṁ ajjhattaṁ vavattheti jivhaṁ
ajjhattaṁ vavattheti kāyaṁ ajjhattaṁ vavattheti manaṁ ajjhattaṁ
vavattheti.

[161] Kathaṁ cakkhuṁ ajjhattaṁ vavattheti. Cakkhuṁ 1 avijjāsambhūtanti
vavattheti cakkhuṁ taṇhāsambhūtanti vavattheti cakkhuṁ
kammasambhūtanti vavattheti cakkhuṁ āhārasambhūtanti vavattheti cakkhuṁ
catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāyāti vavattheti cakkhuṁ uppannanti
vavattheti cakkhuṁ samupāgatanti vattheti cakkhuṁ ahutvā sambhūtaṁ
hutvā na bhavissatīti vavattheti cakkhuṁ antavantato vavattheti
cakkhuṁ addhuvaṁ asassataṁ vipariṇāmadhammanti vavattheti cakkhuṁ aniccaṁ
saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ khayadhammaṁ vayadhammaṁ virāgadhammaṁ nirodhadhammanti
1 Ma. sabbattha cakkhu.
Vavattheti cakkhuṁ aniccato vavattheti no niccato dukkhato
vavattheti no sukhato anattato vavattheti no attato
nibbindati no nandati virajjati no rajjati nirodheti no
samudeti paṭinissajjati no ādiyati aniccato vavatthento niccasaññaṁ
pajahati dukkhato vavatthento sukhasaññaṁ pajahati anattato
vavatthento attasaññaṁ pajahati nibbindanto nandiṁ pajahati
virajjanto rāgaṁ pajahati nirodhento samudayaṁ pajahati paṭinissajjanto
ādānaṁ pajahati evaṁ cakkhuṁ ajjhattaṁ vavattheti.

[162] Kathaṁ sotaṁ ajjhattaṁ vavattheti. Sotaṁ avijjāsambhūtanti
vavattheti .pe. Evaṁ sotaṁ ajjhattaṁ vavattheti.
Kathaṁ ghānaṁ ajjhattaṁ vavattheti. Ghānaṁ avijjāsambhūtanti
vavattheti .pe. Evaṁ ghānaṁ ajjhattaṁ vavattheti.
Kathaṁ jivhaṁ ajjhattaṁ vavattheti. Jivhā avijjāsambhūtāti
vavattheti jivhā taṇhāsambhūtāti vavattheti jivhā kammasambhūtāti
vavattheti jivhā āhārasambhūtāti vavattheti jivhā catunnaṁ
mahābhūtānaṁ upādāyāti vavattheti jivhā uppannāti vavattheti
jivhā samupāgatāti vavattheti jivhā ahutvā sambhūtā hutvā
na bhavissatīti vavattheti jivhaṁ antavantato vavattheti jivhā
addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti jivhā aniccā
saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā
Nirodhadhammāti vavattheti jivhaṁ aniccato vavattheti no niccato .pe.
Paṭinissajjati no ādiyati aniccato vavatthento niccasaññaṁ
pajahati .pe. Paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati evaṁ jivhaṁ
ajjhattaṁ vavattheti.
Kathaṁ kāyaṁ ajjhattaṁ vavattheti. Kāyo avijjāsambhūtoti
vavattheti kāyo taṇhāsambhūtoti vavattheti kāyo kammasambhūtoti
vavattheti kāyo āhārasambhūtoti vavattheti kāyo catunnaṁ
mahābhūtānaṁ upādāyāti vavattheti kāyo uppannoti vavattheti
kāyo samupāgatoti vavattheti kāyo uppannoti vavattheti
na bhavissatīti vavattheti kāyaṁ antavantato vavattheti kāyo
addhuvo asassato vipariṇāmadhammoti vavattheti kāyo anicco
saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammoti
vavattheti kāyaṁ aniccato vavattheti no niccato dukkhato
vavattheti no sukhato .pe. Paṭinissajjati no ādiyati
aniccato vavatthento niccasaññaṁ pajahati dukkhato vavatthento
sukhasaññaṁ pajahati .pe. Paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati evaṁ
kāyaṁ ajjhattaṁ vavattheti.
Kathaṁ manaṁ ajjhattaṁ vavattheti. Mano avijjāsambhūtoti
vavattheti mano taṇhāsambhūtoti vavattheti mano kammasambhūtoti
vavattheti mano āhārasambhūtoti vavattheti mano uppannoti
Vavattheti mano samupāgatoti vavattheti mano ahutvā sambhūto
hutvā na bhavissatīti vavattheti manaṁ antavantato vavattheti mano
addhuvo asassato vipariṇāmadhammoti vavattheti mano anicco
saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammoti
vavattheti manaṁ aniccato vavattheti no niccato dukkhato
vavattheti no sukhato anattato vavattheti no attato nibbindati
no nandati virajjati no rajjati nirodheti no samudeti
paṭinissajjati no ādiyati aniccato vavatthento niccasaññaṁ
pajahati dukkhato vavatthento sukhasaññaṁ pajahati anattato
vavatthento attasaññaṁ pajahati nibbindanto nandiṁ pajahati
virajjanto rāgaṁ pajahati nirodhento samudayaṁ pajahati paṭinissajjanto
ādānaṁ pajahati evaṁ manaṁ ajjhattaṁ vavattheti evaṁ
ajjhattadhamme vavattheti taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ pajānanaṭṭhena
paññā tena vuccati ajjhattavavatthāne paññā vatthunānatte
ñāṇaṁ.
--------

[163] Kathaṁ bahiddhāvavatthāne paññā gocaranānatte ñāṇaṁ.
Kathaṁ bahiddhā dhamme vavattheti. Rūpe bahiddhā vavattheti
sadde bahiddhā vavattheti gandhe bahiddhā vavattheti rase bahiddhā
vavattheti phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti dhamme bahiddhā
Vavattheti.
Kathaṁ rūpe bahiddhā vavattheti. Rūpā avijjāsambhūtāti
vavattheti rūpā taṇhāsambhūtāti vavattheti rūpā kammasambhūtāti
vavattheti rūpā āhārasambhūtāti vavattheti rūpā catunnaṁ mahābhūtānaṁ
upādāyāti vavattheti rūpā uppannāti vavattheti rūpā
samupāgatāti vavattheti rūpā ahutvā sambhūtā hutvā na bhavissantīti
vavattheti rūpe antavantato vavattheti rūpā addhuvā asassatā
vipariṇāmadhammāti vavattheti rūpā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā
khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti rūpe
aniccato vavattheti no niccato dukkhato vavattheti no sukhato
anattato vavattheti no attato nibbindati no nandati
virajjati no rajjati nirodheti no samudeti paṭinissajjati
no ādiyati aniccato vavatthento niccasaññaṁ pajahati dukkhato
vavatthento sukhasaññaṁ pajahati anattato vavatthento attasaññaṁ
pajahati nibbindanto nandiṁ pajahati virajjanto rāgaṁ pajahati
nirodhento samudayaṁ pajahati paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati
evaṁ rūpe bahiddhā vavattheti.

[164] Kathaṁ sadde bahiddhā vavattheti. Saddā avijjāsambhūtāti
vavattheti .pe. Saddā catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāyāti vavattheti
saddā uppannāti vavattheti saddā samupāgatāti vavattheti
Saddā ahutvā sambhūtā hutvā na bhavissantīti vavattheti sadde
antavantato vavattheti saddā addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti
vavattheti saddā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā
vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti sadde aniccato
vavattheti .pe. Evaṁ sadde bahiddhā vavattheti.
Kathaṁ gandhe bahiddhā vavattheti. Gandhā avijjāsambhūtāti
vavattheti gandhā taṇhāsambhūtāti vavattheti .pe. Evaṁ gandhe
bahiddhā vavattheti.
Kathaṁ rase bahiddhā vavattheti. Rasā avijjāsambhūtāti vavattheti
rasā taṇhāsambhūtāti vavattheti .pe. Evaṁ rase bahiddhā
vavattheti.
Kathaṁ phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti. Phoṭṭhabbā avijjāsambhūtāti
vavattheti phoṭṭhabbā taṇhāsambhūtāti vavattheti phoṭṭhabbā
kammasambhūtāti vavattheti phoṭṭhabbā āhārasambhūtāti vavattheti
phoṭṭhabbā uppannāti vavattheti phoṭṭhabbā samupāgatāti
vavattheti .pe. Evaṁ phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti.
Kathaṁ dhamme bahiddhā vavattheti. Dhammā avijjāsambhūtāti
vavattheti dhammā taṇhāsambhūtāti vavattheti dhammā kammasambhūtāti
vavattheti dhammā āhārasambhūtāti vavattheti dhammā uppannāti
vavattheti dhammā samupāgatāti vavattheti dhammā ahutvā
Sambhūtā hutvā na bhavissantīti vavattheti dhamme antavantato
vavattheti dhammā addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti
dhammā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā
virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti dhamme aniccato vavattheti
no niccato dukkhato vavattheti no sukhato anattato vavattheti
no attato nibbindati no nandati virajjati no rajjati
nirodheti no samudeti paṭinissajjati no ādiyati aniccato
vavatthento niccasaññaṁ pajahati dukkhato vavatthento sukhasaññaṁ
pajahati anattato vavatthento attasaññaṁ pajahati nibbindanto
nandiṁ pajahati virajjanto rāgaṁ pajahati nirodhento samudayaṁ
pajahati paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati evaṁ dhamme bahiddhā
vavattheti taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ pajānanaṭṭhena paññā tena
vuccati bahiddhāvavatthāne paññā gocaranānatte ñāṇaṁ.
-------

[165] Kathaṁ cariyāvavatthāne paññā cariyānānatte ñāṇaṁ.
Cariyāti tisso cariyāyo viññāṇacariyā aññāṇacariyā ñāṇacariyā.
Katamā viññāṇacariyā rūpesu dassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā
viññāṇacariyā rūpesu dassanattho cakkhuviññāṇaṁ
viññāṇacariyā rūpesu diṭṭhattā abhiropanavipākamanodhātu 1 viññāṇacariyā
1 Ma. Yu. abhiniropana .... evamuparipi.
Rūpesu abhiropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā
saddesu savanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā
saddesu savanattho sotaviññāṇaṁ viññāṇacariyā saddesu
sutattā abhiropanavipākamanodhātu viññāṇacariyā saddesu
abhiropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā gandhesu
ghāyanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā gandhesu
ghāyanattho ghānaviññāṇaṁ viññāṇacariyā gandhesu ghāyitattā
abhiropanavipākamanodhātu viññāṇacariyā gandhesu abhiropitattā
vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā rasesu sāyanatthāya
āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā rasesu sāyanattho jivhāviññāṇaṁ
viññāṇacariyā rasesu sāyitattā abhiropanavipākamanodhātu
viññāṇacariyā rasesu abhiropitattā vipākamanoviññāṇadhātu
viññāṇacariyā [1]- phoṭṭhabbesu phusanatthāya āvajjanakiriyābyākatā
viññāṇacariyā phoṭṭhabbesu phusanattho kāyaviññāṇaṁ
viññāṇacariyā phoṭṭhabbesu phuṭṭhattā abhiropanavipākamanodhātu
viññāṇacariyā phoṭṭhabbesu abhiropitattā vipākamanoviññāṇadhātu
viññāṇacariyā [2]- dhammesu vijānanatthāya āvajjanakiriyābyākatā
viññāṇacariyā dhammesu vijānanattho manoviññāṇaṁ viññāṇacariyā
dhammesu viññātattā abhiropanavipākamanodhātu viññāṇacariyā
dhammesu abhiropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā.
1-2 Ma. rasesu phusanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā. ... phoṭṭhabbesu
vijānanatthāya āvajjana ... viññāṇacariyā.