[768] Sandālayitvāna saññojanāni
jālaṁva bhetvā salilambucārī
aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno
eko care khaggavisāṇakappo.

[769] Sandālayitvāna saññojanānīti dasa saññojanāni
kāmarāgasaññojanaṁ paṭighasaññojanaṁ mānasaññojanaṁ diṭṭhisaññojanaṁ
vicikicchāsaññojanaṁ sīlabbataparāmāsasaññojanaṁ bhavarāgasaññojanaṁ
issāsaññojanaṁ macchariyasaññojanaṁ avijjāsaññojanaṁ. Sandālayitvāna
saññojanānīti dasa saññojanāni dālayitvā sandālayitvā
pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṅgametvāti sandālayitvāna
saññojanāni.

[770] Jālaṁva bhetvā salilambucārīti jālaṁ vuccati suttajālaṁ.
Salilaṁ vuccati udakaṁ. Ambucārī vuccati maccho. [1]- Jālaṁ
bhinditvā saṁbhinditvā 2 phālayitvā padālayitvā sampadālayitvā carati
1 Ma. yathā maccho. 2 Ma. pabhinditvā dālayitvā.
Vicarati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti. Evameva dve
jālā taṇhājālañca diṭṭhijālañca .pe. Idaṁ taṇhājālaṁ .pe.
Idaṁ diṭṭhijālaṁ. Tassa paccekasambuddhassa taṇhājālaṁ pahīnaṁ
diṭṭhijālaṁ paṭinissaṭṭhaṁ. Taṇhājālassa pahīnattā diṭṭhijālassa
paṭinissaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na sajjati sadde
na sajjati gandhe na sajjati .pe. Diṭṭhasutamutaviññātabbesu
dhammesu na sajjati na gayhati 1 na bajjhati [2]- nikkhanto
nissaṭṭho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti
jālaṁva bhetvā salilambucārī.

[771] Aggīva daḍḍhaṁ anivattamānoti yathā aggi tiṇakaṭṭhupādānaṁ
ḍahanto gacchati anivattanto evameva tassa paccekasambuddhassa
sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā te kilese
na puneti na pacceti na paccāgacchati sakadāgāmimaggena ye
kilesā pahīnā anāgāmimaggena ye kilesā pahīnā arahattamaggena
ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti
na paccāgacchatīti aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno. Eko care
khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho
sandālayitvāna saññojanāni
jālaṁva bhetvā salilambucārī
aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno
1 Ma. gaṇhāti. 2 Ma. na palibajjhati.
Eko care khaggavisāṇakappoti.

[772] Okkhittacakkhū na ca pādalolo
guttindriyo rakkhitamānasāno
anavassuto apariḍayhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.

[773] Okkhittacakkhū na ca pādaloloti kathaṁ khittacakkhu
hoti. Idhekacco [1]- cakkhulolo cakkhuloliyena samannāgato hoti
adiṭṭhaṁ dakkhitabbaṁ diṭṭhaṁ samatikkamitabbanti ārāmena ārāmaṁ
uyyānena uyyānaṁ gāmena gāmaṁ nigamena nigamaṁ nagarena nagaraṁ
raṭṭhena raṭṭhaṁ janapadena janapadaṁ dīghacārikaṁ anvatthacārikaṁ 2 anuyutto
hoti rūpadassanāya evaṁ khittacakkhu hoti. Athavā bhikkhu
antaragharaṁ paviṭṭho vīthiṁ paṭipanno asaṁvuto gacchati hatthiṁ olokento
assaṁ olokento rathaṁ olokento pattiṁ olokento kumārake
olokento kumārikāyo olokento itthiyo olokento
purise olokento antarāpaṇaṁ olokento gharamukhāni
olokento uddhaṁ olokento adho olokento disāvidisaṁ
pekkhamāno 3 gacchati evampi khittacakkhu hoti. Athavā [4]- cakkhunā
rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ
cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā
akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya na paṭipajjati
1 Ma. bhikkhu. 2 Ma. anavaṭṭhitacārikaṁ. 3 Ma. vipekkhamāno. evamuparipi.
4 Ma. bhikkhu.
Na rakkhati cakkhundriyaṁ na cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati evampi
khittacakkhu hoti. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā
saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṁ visūkadassanaṁ
anuyuttā viharanti seyyathīdaṁ naccaṁ gītaṁ vāditaṁ pekkhaṁ akkhānaṁ
pāṇissaraṁ vetāḷaṁ kumbhathūṇaṁ sobhanagarakaṁ 1 caṇḍālaṁ vaṁsaṁ dhovanaṁ
hatthiyuddhaṁ assayuddhaṁ mahisayuddhaṁ 2 usabhayuddhaṁ [3]- meṇḍayuddhaṁ kukkuṭayuddhaṁ
[4]- Daṇḍayuddhaṁ muṭṭhiyuddhaṁ nibbuddhaṁ uyyodhikaṁ balaggaṁ senābyūhaṁ
aṇīkadassanaṁ iti vā evarūpaṁ visūkadassanaṁ anuyutto hoti evampi
khittacakkhu hoti.
Kathaṁ okkhittacakkhu hoti. Idha 5 bhikkhu na cakkhulolo cakkhuloliyena
samannāgato hoti adiṭṭhaṁ dakkhitabbaṁ diṭṭhaṁ samatikkamitabbanti
na ārāmena ārāmaṁ na uyyānena uyyānaṁ na gāmena
gāmaṁ na nigamena nigamaṁ na nagarena nagaraṁ na raṭṭhena raṭṭhaṁ na
janapadena janapadaṁ na dīghacārikaṁ anvatthacārikaṁ anuyutto hoti
rūpadassanāya evaṁ okkhittacakkhu hoti. Athavā bhikkhu antaragharaṁ
paviṭṭho vīthiṁ paṭipanno saṁvuto gacchati na hatthiṁ olokento
na assaṁ olokento na rathaṁ olokento na pattiṁ
olokento na kumārake olokento na kumārikāyo olokento
na itthiyo olokento na purise olokento na antarāpaṇaṁ
olokento na gharamukhāni olokento na uddhaṁ olokento
1 Ma. sobhanakaṁ. 2 Ma. mahiṁsayuddhaṁ. 3 Ma. ajayuddhaṁ. 4 vaṭṭakayuddhaṁ.
5 Ma. idhekacco.
Na adho olokento na disāvidisaṁ pekkhamāno gacchati evampi
okkhittacakkhu hoti. Athavā cakkhunā rūpaṁ disvā na
nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ
asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ
tassa saṁvarāya paṭipajjati rakkhati cakkhundriyaṁ cakkhundriye
saṁvaraṁ āpajjati evampi okkhittacakkhu hoti. Yathā
vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni
bhuñjitvā te evarūpaṁ visūkadassanaṁ ananuyuttā viharanti seyyathīdaṁ
naccaṁ gītaṁ vāditaṁ .pe. Aṇīkadassanaṁ iti vā evarūpā
visūkadassanānuyogā paṭivirato hoti evampi okkhittacakkhu hoti.
Na ca pādaloloti kathaṁ pādalolo hoti. Idhekacco [1]- pādalolo
pādaloliyena samannāgato hoti ārāmena ārāmaṁ uyyānena
uyyānaṁ gāmena gāmaṁ nigamena nigamaṁ nagarena nagaraṁ raṭṭhena
raṭṭhaṁ janapadena janapadaṁ dīghacārikaṁ anvatthitacārikaṁ anuyutto hoti
evampi pādalolo hoti. Athavā bhikkhu antosaṅghārāme
pādaloliyena samannāgato hoti na atthahetu na kāraṇahetu
uddhato avūpasantacitto pariveṇato pariveṇaṁ gacchati vihārato
vihāraṁ gacchati aḍḍhayogato aḍḍhayogaṁ gacchati pāsādato pāsādaṁ
gacchati hammiyato hammiyaṁ gacchati guhato guhaṁ gacchati leṇato
leṇaṁ gacchati kuṭiyā kuṭiṁ gacchati kūṭāgārato kūṭāgāraṁ gacchati
1 Ma. bhikkhu.
Aṭṭato aṭṭaṁ gacchati māḷato māḷaṁ gacchati uddaṇḍato uddaṇḍaṁ
gacchati uddositato uddositaṁ gacchati 1 upaṭṭhānasālato upaṭṭhānasālaṁ
gacchati maṇḍapato maṇḍapaṁ gacchati rukkhamūlato rukkhamūlaṁ
gacchati yattha vā pana bhikkhū nisīdanti vā gacchanti vā tattha
ekassa vā dutiyo hoti dvinnaṁ vā tatiyo hoti tiṇṇaṁ vā
catuttho hoti tattha bahuṁ samphappalāpaṁ sallapati 2 seyyathīdaṁ
rājakathaṁ corakathaṁ .pe. Itibhavābhavakathaṁ iti vā kathesi evampi
pādalolo hoti. Na ca pādaloloti so paccekasambuddho
pādaloliyā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭṭho vippamutto
visaṁyutto vimariyādikatena cetasā viharati paṭisallānārāmo
hoti paṭisallānarato ajjhattaṁ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno
vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgārānaṁ 3 jhāyī jhānarato
ekattamanuyutto sadatthagarukoti okkhittacakkhū na ca pādalolo.

[774] [4]- Guttindriyoti so paccekasambuddho cakkhunā rūpaṁ
disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ
cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā
dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati rakkhati cakkhundriyaṁ
cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati sotena saddaṁ sutvā
ghānena gandhaṁ ghāyitvā jivhāya rasaṁ sāyitvā kāyena phoṭṭhabbaṁ
phusitvā manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī
1 Ma. ime pāṭhā natthi. 2 Ma. palapati. 3 Ma. suññāgāraṁ. 4 Ma. guttindriyo
rakkhitamānasānoti.
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ
abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa
saṁvarāya paṭipajjati rakkhati manindriyaṁ manindriye saṁvaraṁ āpajjatīti
guttindriyo. Rakkhitamānasānoti gopitamānasāno rakkhitacittoti
guttindriyo rakkhitamānasāno.

[775] Anavassuto apariḍayhamānoti anavassutoti vuttañhetaṁ
āyasmatā mahāmoggallānena avassutapariyāyañca vo āvuso
desissāmi 1 anavassutapariyāyañca taṁ suṇātha sādhukaṁ manasikarotha
bhāsissāmīti. Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato
mahāmoggallānassa paccassosuṁ. Āyasmā mahāmoggallāno
etadavoca kathañcāvuso avassuto hoti idhāvuso bhikkhu cakkhunā
rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati appiyarūpe rūpe byāpajjati
anupaṭṭhitakāyasati ca viharati parittacetaso tañca cetovimuttiṁ
paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti yatthassa te uppannā
pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti sotena saddaṁ
sutvā ghānena gandhaṁ ghāyitvā jivhāya rasaṁ sāyitvā kāyena
phoṭṭhabbaṁ phusitvā manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati
appiyarūpe dhamme byāpajjati anupaṭṭhitakāyasati ca viharati
parittacetaso tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ
nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā
1 Ma. desessāmi.
Aparisesā nirujjhanti ayaṁ vuccatāvuso bhikkhu avassuto cakkhuviññeyyesu
rūpesu avassuto sotaviññeyyesu saddesu .pe.
Avassuto manoviññeyyesu dhammesu evaṁvihārī āvuso bhikkhu 1
cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati labhateva 2 māro otāraṁ labhati 3
māro ārammaṇaṁ sotato cepi naṁ .pe. Manato cepi naṁ māro
upasaṅkamati labhateva māro otāraṁ labhati māro ārammaṇaṁ
seyyathāpi āvuso naḷāgāraṁ vā tiṇāgāraṁ vā sukkhaṁ kolāpaṁ
corovassikaṁ 4 puratthimāya cepi naṁ disāya puriso ādittāya
tiṇukkāya upasaṅkameyya labhateva aggi otāraṁ labhati aggi
ārammaṇaṁ pacchimāya cepi naṁ disāya uttarāya cepi naṁ disāya
dakkhiṇāya cepi naṁ disāya pacchato 5 cepi naṁ [6]- uparito 7 cepi
naṁ [8]- yato kutoci cepi naṁ puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya
labhateva aggi otāraṁ labhati aggi ārammaṇaṁ evameva kho
āvuso evaṁvihārī bhikkhu 9 cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati
labhateva māro otāraṁ labhati māro ārammaṇaṁ sotato cepi
naṁ .pe. Manato cepi naṁ māro upasaṅkamati labhateva māro
otāraṁ labhati māro ārammaṇaṁ evaṁvihāriñcāvuso bhikkhuṁ rūpā
abhibhaviṁsu 10 na bhikkhu rūpe abhibhavi saddā bhikkhuṁ abhibhaviṁsu na
bhikkhu sadde abhibhavi 11 gandhā bhikkhuṁ abhibhaviṁsu na bhikkhu gandhe
abhibhavi rasā bhikkhuṁ abhibhaviṁsu na bhikkhu rase abhibhavi phoṭṭhabbā
1 evaṁvihāriṁ cāvuso bhikkhuṁ. evamuparipi. 2 Ma. labhetheva. evamīdisesu padesu.
3 Ma. labhetha. evamīdisesu padesu. 4 Ma. tecoravassikaṁ. 5 Ma. heṭṭhimato.
6-8 Ma. disāya. 7 Ma. uparimato. 9 Ma. evaṁvihāriṁ bhikkhuṁ. evamuparipī.
10 Ma. adhibhaṁsu. evamuparipi. 11 Ma. adhibhosi. evamīdisesu padesu.
Bhikkhuṁ abhibhaviṁsu na bhikkhu phoṭṭhabbe abhibhavi dhammā bhikkhuṁ
abhibhaviṁsu na bhikkhu dhamme abhibhavi ayaṁ vuccatāvuso bhikkhu
rūpābhibhūto 1 saddābhibhūto gandhābhibhūto rasābhibhūto phoṭṭhabbābhibhūto
abhibhūto 2 tehi kilesehi na abhibhū hi so pāpake akusale dhamme
saṅkilesike ponobbhavike sadare dukkhavipāke āyatiṁjātijarāmaraṇīye 2
evaṁ kho āvuso avassuto hoti. Kathañcāvuso anavassuto
hoti idhāvuso bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati
appiyarūpe rūpe na byāpajjati upaṭṭhitakāyasati ca viharati
appamāṇacetaso tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ
pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā
aparisesā nirujjhanti sotena saddaṁ sutvā .pe. Manasā dhammaṁ
viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati appiyarūpe dhamme na
byāpajjati upaṭṭhitakāyasati ca viharati appamāṇacetaso tañca
cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa te
uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti ayaṁ
vuccatāvuso bhikkhu anavassuto cakkhuviññeyyesu rūpesu anavassuto
sotaviññeyyesu saddesu .pe. Anavassuto manoviññeyyesu
dhammesu evaṁvihārī āvuso bhikkhu cakkhuto cepi naṁ māro
upasaṅkamati neva labhati māro otāraṁ na labhati māro ārammaṇaṁ
sotato cepi naṁ .pe. Manato cepi naṁ māro upasaṅkamati neva
1 Ma. rūpādhibhūto. evamīdisesu padesu. 2 Ma. dhammādhibhūto abhibhū anabhibhūto
adhibhaṁsu naṁ pāpakā akusalā dhammā ... jātijarāmaraṇiyā.
Labhati māro otāraṁ na labhati māro ārammaṇaṁ seyyathāpi
āvuso kūṭāgārasālā vā santhāgārasālā 1 vā bahalamattikā
allāvalepanā 2 puratthimāya cepi naṁ disāya puriso ādittāya
tiṇukkāya upasaṅkameyya neva labhati aggi otāraṁ na labhati
aggi ārammaṇaṁ pacchimāya cepi naṁ disāya uttarāya cepi
naṁ disāya dakkhiṇāya cepi naṁ disāya pacchato cepi naṁ uparito
cepi naṁ yato kutoci cepi naṁ puriso ādittāya tiṇukkāya
upasaṅkameyya neva labhati aggi otāraṁ na labhati aggi ārammaṇaṁ
evameva kho āvuso evaṁvihārī bhikkhu cakkhuto cepi naṁ māro
upasaṅkamati neva labhati māro otāraṁ na labhati māro ārammaṇaṁ
sotato cepi naṁ .pe. Manato cepi naṁ māro upasaṅkamati neva
labhati māro otāraṁ na labhati māro ārammaṇaṁ evaṁvihāriñcāvuso
bhikkhuṁ na rūpā abhibhaviṁsu bhikkhu rūpe abhibhavi na saddā bhikkhuṁ
abhibhaviṁsu bhikkhu sadde abhibhavi .pe. Na dhammā bhikkhuṁ abhibhaviṁsu
bhikkhu dhamme abhibhavi ayaṁ vuccatāvuso bhikkhu rūpābhibhū saddābhibhū
gandhābhibhū rasābhibhū phoṭṭhabbābhibhū dhammābhibhū anabhibhūto 3 tehi kilesehi
abhibhū hi so pāpake 3 akusale dhamme saṅkilesike ponobbhavike
sadare dukkhavipāke āyatiṁjātijarāmaraṇīye evaṁ kho āvuso
anavassuto hotīti anavassuto. Apariḍayhamānoti rāgagginā 4
apariḍayhamāno dosagginā 5 apariḍayhamāno mohagginā 6
1 Ma. kūṭāgārā vā kūṭāgārasālā vā. 2 Ma. addāvalepanā.
3 Ma. adhibhū anadhibhūto adhibhosi te pāpake .... 4 Ma. rāgajena pariḷāhena.
5 Ma. dosajena pariḷāhena. 6 Ma. mohajena pariḷāhena.
Apariḍayhamānoti anavassuto apariḍayhamāno. Eko care
khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho
okkhittacakkhū na ca pādalolo
guttindriyo rakkhitamānasāno
anavassuto apariḍayhamāno
eko care khaggavisāṇakappoti.

[776] Ohārayitvā gihibyañjanāni
sañchinnapatto yathā pārichatto 1
kāsāyavattho abhinikkhamitvā
eko care khaggavisāṇakappo.

[777] Ohārayitvā gihibyañjanānīti gihibyañjanāni vuccanti
kesā ca massū ca .pe. Dīgharassāni iti vā. Ohārayitvā
gihibyañjanānīti gihibyañjanāni oropayitvā samoropayitvā [2]-
paṭippassambhitvāti ohārayitvā gihibyañjanāni.