[588] Ye me pubbe viyākaṁsu (huraṁ gotamasāsanā)
iccāsi iti bhavissati
sabbantaṁ itihītihaṁ
sabbantaṁ takkavaḍḍhanaṁ.

[589] Ye me pubbe viyākaṁsūti yeti yo ca bāvarī brāhmaṇo
ye caññe tassa ācariyā te sakaṁ diṭṭhiṁ sakaṁ khantiṁ sakaṁ
ruciṁ sakaṁ laddhiṁ sakaṁ ajjhāsayaṁ sakaṁ adhippāyaṁ byākaṁsu ācikkhiṁsu
1 Ma. ime dve pāṭhā natthi. 2 Ma. pavadataṁ maggavādinaṁ merumiva. 3 Ma. adhigacchiṁ
taṁ satthāraṁ jinapavaraṁ mahesinti.
Desayiṁsu paññapiṁsu paṭṭhapiṁsu vivariṁsu vibhajiṁsu uttānīmakaṁsu
pakāsesunti ye me pubbe viyākaṁsu.

[590] Huraṁ gotamasāsanāti huraṁ gotamasāsanā paraṁ gotamasāsanā
pure gotamasāsanā paṭhamataraṁ gotamasāsanā buddhasāsanā
jinasāsanā tathāgatasāsanā devasāsanā 1 arahantasāsanāti huraṁ
gotamasāsanā.

[591] Iccāsi iti bhavissatīti evaṁ kira asi 2 evaṁ kira
bhavissatīti iccāsi iti bhavissati.

[592] Sabbantaṁ itihītihanti sabbaṁ taṁ itihītihaṁ itikirāya
paramparāya piṭakasampadāya takkahetu nayahetu ākāraparivitakkena
diṭṭhinijjhānakkhantiyā na sāmaṁ sayamabhiññātaṁ na attapaccakkhaṁ
dhammaṁ [3]- kathayiṁsūti sabbantaṁ itihītihaṁ.

[593] Sabbantaṁ takkavaḍḍhananti sabbantaṁ takkavaḍḍhanaṁ vitakkavaḍḍhanaṁ
saṅkappavaḍḍhanaṁ kāmavitakkavaḍḍhanaṁ byāpādavihiṁsāvitakkavaḍḍhanaṁ
ñātivitakkavaḍḍhanaṁ janapadavitakkavaḍḍhanaṁ amaravitakkavaḍḍhanaṁ
parānuddayatāpaṭisaṁyuttavitakkavaḍḍhanaṁ lābhasakkārasilokapaṭisaṁyuttavitakkavaḍḍhanaṁ
anavaññattipaṭisaṁyuttavitakkavaḍḍhananti sabbantaṁ
takkavaḍḍhanaṁ. Tenāha piṅgiyatthero
ye me pubbe viyākaṁsu (huraṁ gotamasāsanā)
iccāsi iti bhavissati
1 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Ma. āsi. 3 Ma. yaṁ.
Sabbantaṁ itihītihaṁ
sabbantaṁ takkavaḍḍhananti.

[594] Eko tamanudāsīno 1 jutimā so pabhaṅkaro
gotamo bhūripaññāṇo gotamo bhūrimedhaso.

[595] Eko tamanudāsīnoti ekoti bhagavā pabbajjāsaṅkhātena 2
eko adutiyaṭṭhena eko taṇhāpahānaṭṭhena eko ekantavītarāgoti
eko ekantavītadosoti eko ekantavītamohoti
eko ekantanikkilesoti eko ekāyanamaggaṁ gatoti eko
eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti eko.
Kathaṁ bhagavā pabbajjāsaṅkhātena 2 eko. Bhagavā daharova samāno
susūkāḷakeso 3 bhadrena yobbaññena samannāgato paṭhamena vayasā
akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rodantānaṁ vilapantānaṁ ñātisaṅghaṁ
pahāya 4 sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ
chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā
kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā
anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati vicarati
iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti evaṁ bhagavā pabbajjāsaṅkhātena
eko.
Kathaṁ bhagavā adutiyaṭṭhena eko. So 4 evaṁ pabbajito samāno
[5]- Araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni
1 Ma. tamonudāsīno. evamuparipi. 2 Ma. pabbajjasaṅkhātena. 3 Ma. susukāḷakeso.
4 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 5 Ma. eko.
Appanigghosāni vijanavātāni manussarāhaseyyakāni paṭisallānasāruppāni
so eko gacchati eko tiṭṭhati eko nisīdati eko
seyyaṁ kappeti eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati eko abhikkamati eko
paṭikkamati eko raho nisīdati eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti eko carati
vicarati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti evaṁ bhagavā
adutiyaṭṭhena eko.
Kathaṁ bhagavā taṇhāpahānaṭṭhena eko. So evaṁ eko
adutiyo appamatto ātāpī pahitatto viharanto najjā nerañjarāya
tīre bodhirukkhamūle mahāpadhānaṁ padahanto māraṁ sasenaṁ [1]- namuciṁ
pamattabandhuṁ vidhamitvā taṇhaṁ jāliniṁ saritaṁ 2 visattikaṁ pajahi
vinodesi byantīmakāsi anabhāvaṅgamesi.
Taṇhādutiyo puriso dīghamaddhāna saṁsaraṁ
itthabhāvaññathābhāvaṁ saṁsāraṁ nātivattati
etamādīnavaṁ ñatvā taṇhā 3 dukkhassa sambhavaṁ
vītataṇho anādāno sato bhikkhu paribbajeti.
Evaṁ bhagavā taṇhāpahānaṭṭhena eko.
Kathaṁ bhagavā ekantavītarāgoti eko. Rāgassa pahīnattā
ekantavītarāgoti eko. Dosassa pahīnattā ekantavītadosoti
eko. Mohassa pahīnattā ekantavītamohoti eko. Kilesānaṁ
pahīnattā ekantanikkilesoti eko.
1 Ma. kaṇhaṁ. 2 Ma. visaṭaṁ. 3 Ma. taṇhaṁ. evamuparipi.
Kathaṁ bhagavā ekāyanamaggaṁ gatoti eko. Ekāyanamaggo
vuccanti cattāro satipaṭṭhānā .pe. Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
Ekāyanaṁ jātikhayantadassī
maggaṁ pajānāti hitānukampī
etena maggena tariṁsu pubbe
tarissanti ceva 1 taranti oghanti.
Evaṁ bhagavā ekāyanamaggaṁ gatoti eko.
Kathaṁ bhagavā eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti
eko. Bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ paññā paññindriyaṁ
paññābalaṁ .pe. Dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā
sammādiṭṭhi. Bhagavā tena bodhiñāṇena sabbe saṅkhārā
aniccāti bujjhi .pe. Yaṅkiñci samudayadhammaṁ sabbantaṁ nirodhadhammanti
bujjhi. Athavā yaṁ bujjhitabbaṁ anubujjhitabbaṁ paṭibujjhitabbaṁ
sambujjhitabbaṁ adhigantabbaṁ phusitabbaṁ sacchikātabbaṁ sabbantaṁ tena
bodhiñāṇena bujjhi anubujjhi paṭibujjhi sambujjhi adhigacchi phusesi
sacchākāsi. Evaṁ bhagavā eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti
eko.
Tamanudoti bhagavā rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ
kilesatamaṁ duccaritatamaṁ andhakaraṇaṁ acakkhukaraṇaṁ añāṇakaraṇaṁ
paññānirodhikaṁ vighātapakkhikaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ nudi panudi pajahi
1 Ma. ye ca. evamuparipi.
Vinodesi byantīmakāsi anabhāvaṅgamesi. Āsīnoti nisinno bhagavā
pāsāṇake cetiyeti āsīno.
Nagassa passe āsīnaṁ muniṁ dukkhassa pāraguṁ
sāvakā payirupāsanti tevijjā maccuhāyinoti.
Evaṁ bhagavā āsīno. Athavā bhagavā sabbossukkapaṭippassaddhattā
āsīno so vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo .pe. Jātijarāmaraṇasaṁsāro
natthi tassa punabbhavoti evampi bhagavā āsīnoti eko
tamanudāsīno.

[596] Jutimā so pabhaṅkaroti jutimāti jutimā [1]- paṇḍito
paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī. Pabhaṅkaroti [2]- ālokakaro
obhāsakaro dīpaṅkaro [3]- ujjotakaro pajjotakaroti jutimā so
pabhaṅkaro.

[597] Gotamo bhūripaññāṇoti gotamo bhūripaññāṇo
ñāṇapaññāṇo paññādhajo paññāketu paññādhipateyyo
vicayabahulo pavicayabahulo okkhāyanabahulo samokkhāyanadhammo vibhūtavihārī
taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro
tadadhimutto tadādhipateyyo 4 .
Dhajo rathassa paññāṇaṁ dhumo 5 paññāṇamaggino
rājā raṭṭhassa paññāṇaṁ bhattā paññāṇamitthiyāti.
Evameva gotamo bhūripaññāṇo ñāṇapaññāṇo paññādhajo
1 Ma. matimā. 2 Ma. pabhaṅkaro. 3 Ma. padīpakaro. 4 Ma. tadadhipateyyo.
evamuparipi. 5 Ma. dhūmo.
Paññāketu paññādhipateyyo vicayabahulo pavicayabahulo okkhāyanabahulo
samokkhāyanadhammo vibhūtavihārī taccarito tabbahulo taggaruko
tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadādhipateyyoti
gotamo bhūripaññāṇo.