[986] Kālena so sammā dhammaṁ parivīmaṁsamānoti kālenāti
uddhate citte samathassa kālo samāhite citte vipassanāya kālo.
Kāle paggaṇhati cittaṁ niggaṇhāti athāpare 1
sampahaṁsati kālena kāle cittaṁ samādahati
ajjhupekkhati kālena so yogī kālakovido
kimhi kālamhi paggāho kimhi kāle viniggaho
1 Ma. punāpare.
Kimhi pahaṁsanākālo samathakālo ca kīdiso
upekkhākālaṁ cittassa kathaṁ dasseti yogino
līne cittamhi paggāho uddhatasmiṁ viniggaho
nirassādagataṁ cittaṁ sampahaṁseyya tāvade
sampahaṭṭhaṁ yadā cittaṁ alīnaṁ bhavatinuddhataṁ
samathassa ca so kālo ajjhattaṁ ramaye mano
etena mevupāyena yadā hoti samāhitaṁ
samāhitaṁ citta paññāya ajjhupekkheyya tāvade
evaṁ kālavidū dhīro kālaññū kālakovido
kālena kālaṁ cittassa nimittamupalakkhayeti 1 .
Kālena so. Sammā dhammaṁ parivīmaṁsamānoti sabbe saṅkhārā
aniccāti sammā dhammaṁ parivīmaṁsamāno sabbe saṅkhārā dukkhāti
sammā dhammaṁ parivīmaṁsamāno sabbe dhammā anattāti sammā
dhammaṁ parivīmaṁsamāno .pe. Yaṅkiñci samudayadhammaṁ sabbantaṁ nirodhadhammanti
sammā dhammaṁ parivīmaṁsamāno.

[987] Ekodibhūto vihane tamaṁ soti bhagavāti ekodīti
ekaggacitto avikkhittacitto avisāhaṭamānasoti ekodibhūto.
Vihane tamaṁ soti rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ
kilesatamaṁ duccaritatamaṁ andhakaraṇaṁ acakkhukaraṇaṁ añāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ
vighātapakkhikaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ haneyya vihaneyya pajaheyya
1 Yu. nimittamupalakkhiye.
Vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṅgameyya. Bhagavāti gāravādhivacanaṁ.
Apica bhaggarāgoti bhagavā. Bhaggadosoti bhagavā. Bhaggamohoti
bhagavā. Bhaggamānoti bhagavā. Bhaggadiṭṭhīti bhagavā. Bhaggakaṇṭakoti
bhagavā. Bhaggakilesoti bhagavā. Bhaji vibhaji paṭivibhaji 1
dhammaratananti bhagavā. Bhavānaṁ antakaroti bhagavā. Bhāvitakāyoti
bhagavā. Bhāvitasīloti bhāvitacittoti bhāvitapaññoti bhagavā.
Bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni appasaddāni
appanigghosāni vijanavātāni manussarāhaseyyakāni paṭisallānasārūpānīti
bhagavā. Bhāgī vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccaya-
bhesajjaparikkhārānanti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā
attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti
bhagavā. Bhāgī vā bhagavā catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ
appamaññānaṁ catunnaṁ arūpasamāpattīnanti bhagavā. Bhāgī vā
bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ abhibhāyatanānaṁ navannaṁ
anupubbavihārasamāpattīnanti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā dasannaṁ
saññābhāvanānaṁ dasannaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ ānāpānassatisamādhissa
asubhasamāpattiyāti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ
catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhippādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ
pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa
maggassāti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā dasannaṁ tathāgatabalānaṁ
1 Po. Ma. pavibhaji.
Catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ abhiññānaṁ channaṁ
buddhadhammānanti bhagavā. Bhagavāti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ na
pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ
na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi
kataṁ vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha
sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṁ bhagavāti
ekodibhūto vihane tamaṁ soti bhagavā. Tenāha bhagavā
etesu dhammesu vineyya chandaṁ
bhikkhu satīmā suvimuttacitto
kālena so sammā dhammaṁ parivīmaṁsamāno
ekodibhūto vihane tamaṁ soti bhagavāti.
Soḷasamo sārīputtasuttaniddeso.
Aṭṭhakavaggikamhi 1 soḷasa suttaniddesā
samattā.
---------------
1 Po. Ma. aṭṭhakavaggamhi.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa cūḷaniddeso
------------
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Pārāyanavaggo
vatthugāthā

[1] Kosalānaṁ purā rammā agamā dakkhiṇāpathaṁ
ākiñcaññaṁ patthayāno brāhmaṇo mantapāragū.

[2] So assakassa visaye muḷakassa 1 samāsane
vasī 2 godhāvarīkūle uñchena ca phalena ca.

[3] Tasseva upanissāya gāmo ca vipulo ahu
tato jātena āyena mahāyaññaṁ akappayi.

[4] Mahāyaññaṁ yajitvāna puna pāvisi assamaṁ
tasmiṁ paṭipaviṭṭhamhi añño āgañchi brāhmaṇo.

[5] Ugghaṭṭapādo tasito paṅkadanto rajassiro
1 Ma. maḷakassa. Yu. aḷakassa. 2 Ma. vasi.
So ca naṁ upasaṅkamma satāni pañca yācati.

[6] Tamenaṁ bāvarī disvā āsanena nimantayi
sukhañca kusalaṁ pucchi idaṁ vacanamabravi.

[7] Yaṁ kho mamaṁ deyyadhammaṁ sabbaṁ visajjitaṁ mayā
anujānāhi me brahme natthi pañca satāni me.