[606] Appaṁ hi etaṁ na alaṁ samāyāti appaṁ hi etanti
appakaṁ etaṁ omakaṁ etaṁ thokaṁ etaṁ lāmakaṁ etaṁ jatukkaṁ etaṁ
parittakaṁ etanti appaṁ hi etaṁ. Na alaṁ samāyāti nālaṁ
1 Po. Ma. upagacchanti. 2 Ma. ayaṁ pāṭho na dissati. 3 Yu. vivādiyetha.
4 Ma. avivādabhummiṁ.
Rāgassa samāya dosassa samāya mohassa samāya kodhassa
upanāhassa makkhassa paḷāsassa issāya macchariyassa māyāya
sāṭheyyassa thambhassa sārambhassa mānassa atimānassa madassa
pamādassa sabbakilesānaṁ sabbaduccaritānaṁ sabbadarathānaṁ sabbapariḷāhānaṁ
sabbasantāpānaṁ sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ samāya upasamāya
vūpasamāya nibbānāya paṭinissaggāya paṭippassaddhiyāti appaṁ
hi etaṁ na alaṁ samāya.

[607] Duve vivādassa phalāni brūmīti diṭṭhikalahassa diṭṭhibhaṇḍanassa
diṭṭhiviggahassa diṭṭhivivādassa diṭṭhimedhagassa dve phalāni
honti jayaparājayo hoti lābhālābho hoti yasāyaso hoti
nindāpasaṁso hoti sukhadukkhaṁ hoti somanassadomanassaṁ hoti
iṭṭhāniṭṭhaṁ hoti anunayapaṭighaṁ hoti ugghātinigghāti hoti
anurodhavirodho hoti. Athavā taṁ kammaṁ nirayasaṁvattanikaṁ tiracchānayonikasaṁvattanikaṁ
pittivisayikasaṁvattanikanti brūmi ācikkhāmi desemi
paññāpemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti
duve vivādassa phalāni brūmi.

[608] Etampi disvā na vivādayethāti etampi disvāti
etaṁ ādīnavaṁ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā
vibhūtaṁ katvā diṭṭhikalahesu diṭṭhibhaṇḍanesu diṭṭhiviggahesu diṭṭhivivādesu
diṭṭhimedhagesūti etampi disvā. Na vivādayethāti na
Kalahaṁ kareyya na bhaṇḍanaṁ kareyya na viggahaṁ kareyya na vivādaṁ
kareyya na medhagaṁ kareyya kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagaṁ pajaheyya
vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṅgameyya kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagā
ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭṭho vippamutto
visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti etampi
disvā na vivādayetha.

[609] Khemābhipassaṁ avivādabhummanti avivādabhummaṁ vuccati
amatanibbānaṁ yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo
taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ. Etaṁ avivādabhummaṁ khemato
tāṇato leṇato saraṇato abhayato accutato amatato nibbānato
passanto dakkhanto olokento nijjhāyanto upaparikkhantoti
khemābhipassaṁ avivādabhummaṁ. Tenāha bhagavā
appaṁ hi etaṁ na alaṁ samāya
duve vivādassa phalāni brūmi
etampi disvā na vivādayetha
khemābhipassaṁ avivādabhummanti.

[610] Yākācimā sammatiyo 1 puthujjā
sabbāva etā na upeti viddhā
anūpayo so upayaṁ kimeyya
diṭṭhe sute khantimakubbamāno.
1 Ma. sammutiyo.

[611] Yākācimā sammatiyo puthujjāti yākācīti sabbena
sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādāyavacanametaṁ yākācīti.
Sammatiyoti sammatiyo vuccanti dvāsaṭṭhī diṭṭhigatāni. Puthujjāti
puthujjanehi janitā vā tā sammatiyoti puthujjā. Puthunānājanehi
janitā vā tā sammatiyoti puthujjāti yākācimā sammatiyo puthujjā.

[612] Sabbāva etā na upeti viddhāti viddhā vijjāgato
ñāṇī vibhāvī medhāvī sabbāva etā diṭṭhisammatiyo neti na
upeti na upagacchati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti
sabbāva etā na upeti viddhā.

[613] Anūpayo so upayaṁ kimeyyāti upayoti dve upayā
taṇhūpayo ca diṭṭhūpayo ca .pe. Ayaṁ taṇhūpayo .pe. Ayaṁ
diṭṭhūpayo. Tassa taṇhūpayo pahīno diṭṭhūpayo paṭinissaṭṭho
taṇhūpayassa pahīnattā diṭṭhūpayassa paṭinissaṭṭhattā anūpayo puggalo
kiṁ rūpaṁ upeyya upagaccheyya gaṇheyya parāmaseyya abhiniviseyya
attā meti. Kiṁ vedanaṁ kiṁ saññaṁ kiṁ saṅkhāre kiṁ viññāṇaṁ
kiṁ gatiṁ kiṁ upapattiṁ kiṁ paṭisandhiṁ kiṁ bhavaṁ kiṁ saṁsāraṁ kiṁ
vaṭṭaṁ upeyya upagaccheyya gaṇheyya parāmaseyya abhiniviseyyāti
anūpayo so upayaṁ kimeyya.

[614] Diṭṭhe sute khantimakubbamānoti diṭṭhe vā diṭṭhasuddhiyā
vā sute vā sutasuddhiyā vā mute vā mutasuddhiyā vā
Khantiṁ akubbamāno chandaṁ akubbamāno pemaṁ akubbamāno rāgaṁ
akubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno
nābhinibbattayamānoti diṭṭhe sute khantimakubbamāno. Tenāha bhagavā
yākācimā sammatiyo puthujjā
sabbāva etā na upeti viddhā
anūpayo so upayaṁ kimeyya
diṭṭhe sute khantimakubbamānoti.

[615] Sīluttamā saññamenāhu suddhiṁ
vattaṁ samādāya upaṭṭhitāse
idheva sikkhema athassa suddhiṁ
bhavūpanītā kusalāvadānā.