[500] Na udake agilānāya uccāro vā passāvo vā kheḷo
vā kātabbo yā anādariyaṁ paṭicca udake agilānā uccāraṁ
vā passāvaṁ vā kheḷaṁ vā karoti āpatti dukkaṭassa.

[501] Anāpatti asañcicca asatiyā ajānantiyā gilānāya
thale kato udakaṁ ottharati āpadāsu ummattikāya khittacittāya
vedanaṭṭāya ādikammikāyāti.

[502] Uddiṭṭhā kho ayyāyo sekhiyā dhammā. Tatthayyāyo
pucchāmi kaccittha parisuddhā. Dutiyampi pucchāmi kaccittha
parisuddhā. Tatiyampi pucchāmi kaccittha parisuddhā.
Parisuddhetthayyāyo tasmā tuṇhī. Evametaṁ dhārayāmīti.
Sekhiyā niṭṭhitā.
--------

[503] Ime kho panayyāyo satta adhikaraṇasamathā dhammā
uddesaṁ āgacchanti. Uppannuppannānaṁ adhikaraṇānaṁ samathāya
vūpasamāya sammukhāvinayo dātabbo sativinayo dātabbo amūḷhavinayo
dātabbo paṭiññātakaraṇaṁ 1 yebhuyyasikā tassapāpiyasikā 2
tiṇavatthārakoti. Uddiṭṭhā kho ayyāyo satta adhikaraṇasamathā dhammā.
Tatthayyāyo pucchāmi kaccittha parisuddhā. Dutiyampi pucchāmi
kaccittha parisuddhā. Tatiyampi pucchāmi kaccittha parisuddhā.
Parisuddhetthayyāyo tasmā tuṇhī. Evametaṁ dhārayāmīti.
Adhikaraṇasamathā niṭṭhitā.
--------

[504] Uddiṭṭhaṁ kho ayyāyo nidānaṁ uddiṭṭhā aṭṭha
pārājikā dhammā uddiṭṭhā sattarasa saṅghādisesā dhammā uddiṭṭhā
tiṁsa nissaggiyā pācittiyā dhammā uddiṭṭhā chasaṭṭhisatā pācittiyā
dhammā uddiṭṭhā aṭṭha pāṭidesanīyā dhammā uddiṭṭhā sekhiyā
dhammā uddiṭṭhā satta adhikaraṇasamathā dhammā. Ettakantassa
bhagavato suttāgataṁ suttapariyāpannaṁ anvaḍḍhamāsaṁ uddesaṁ āgacchati.
Tattha sabbāheva samaggāhi sammodamānāhi avivadamānāhi
sikkhitabbanti.
Bhikkhunīvibhaṅgo niṭṭhito 3 .
1 Ma. Yu. paṭiññāya kāretabbaṁ. 2 Ma. Yu. tassapāpiyyasikā. 3 Ma. Yu.
bhikkhunīvibhaṅgaṁ niṭṭhitaṁ.

Vinayapiṭake mahāvaggassa
paṭhamo bhāgo
----------
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Mahākhandhakaṁ

[1] Tena samayena buddho bhagavā uruvelāyaṁ viharati najjā
nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Athakho bhagavā
bodhirukkhamūle sattāhaṁ ekapallaṅkena nisīdi vimuttisukhapaṭisaṁvedī.
Athakho bhagavā rattiyā paṭhamaṁ yāmaṁ paṭiccasamuppādaṁ anulomapaṭilomaṁ
manasākāsi avijjāpaccayā saṅkhārā saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ
viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ saḷāyatanapaccayā
phasso phassapaccayā vedanā vedanāpaccayā taṇhā
taṇhāpaccayā upādānaṁ upādānapaccayā bhavo bhavapaccayā
jāti jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā
sambhavanti evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti
avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho saṅkhāranirodhā
viññāṇanirodho viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho nāmarūpanirodhā
saḷāyatananirodho saḷāyatananirodhā phassanirodho phassanirodhā
vedanānirodho vedanānirodhā taṇhānirodho taṇhānirodhā
Upādānanirodho upādānanirodhā bhavanirodho bhavanirodhā jātinirodho
jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā
nirujjhanti evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotīti.
Athakho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ
udānesi
yadā have pātubhavanti dhammā
ātāpino jhāyato brāhmaṇassa
athassa kaṅkhā vapayanti sabbā
yato pajānāti sahetudhammanti.

[2] Athakho bhagavā rattiyā majjhimaṁ yāmaṁ paṭiccasamuppādaṁ
anulomapaṭilomaṁ manasākāsi avijjāpaccayā saṅkhārā saṅkhārapaccayā
viññāṇaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ nāmarūpapaccayā
saḷāyatanaṁ saḷāyatanapaccayā phasso phassapaccayā vedanā
vedanāpaccayā taṇhā taṇhāpaccayā upādānaṁ upādānapaccayā
bhavo bhavapaccayā jāti jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā
sambhavanti evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa
samudayo hoti avijjāya tveva asesavirāganirodhā
saṅkhāranirodho saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho viññāṇanirodhā
nāmarūpanirodho nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho saḷāyatananirodhā
phassanirodho phassanirodhā vedanānirodho vedanānirodhā taṇhānirodho
Taṇhānirodhā upādānanirodho upādānanirodhā
bhavanirodho bhavanirodhā jātinirodho jātinirodhā jarāmaraṇaṁ
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti evametassa kevalassa
dukkhakkhandhassa nirodho hotīti. Athakho bhagavā etamatthaṁ viditvā
tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi
yadā have pātubhavanti dhammā
ātāpino jhāyato brāhmaṇassa
athassa kaṅkhā vapayanti sabbā
yato khayaṁ paccayānaṁ avedīti.

[3] Athakho bhagavā rattiyā pacchimaṁ yāmaṁ paṭiccasamuppādaṁ
anulomapaṭilomaṁ manasākāsi avijjāpaccayā saṅkhārā saṅkhārapaccayā
viññāṇaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ nāmarūpapaccayā
saḷāyatanaṁ saḷāyatanapaccayā phasso phassapaccayā vedanā
vedanāpaccayā taṇhā taṇhāpaccayā upādānaṁ upādānapaccayā
bhavo bhavapaccayā jāti jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā
sambhavanti evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa
samudayo hoti avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho
nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho saḷāyatananirodhā phassanirodho
phassanirodhā vedanānirodho vedanānirodhā taṇhānirodho taṇhānirodhā
Upādānanirodho upādānanirodhā bhavanirodho bhavanirodhā
jātinirodho jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā
nirujjhanti evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho
hotīti. Athakho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ
udānaṁ udānesi
yadā have pātubhavanti dhammā
ātāpino jhāyato brāhmaṇassa
vidhūpayaṁ tiṭṭhati mārasenaṁ
suriyova 1 obhāsayamantalikkhanti.
Bodhikathā niṭṭhitā 2 .

[4] Athakho bhagavā sattāhassa accayena tamhā samādhimhā
vuṭṭhahitvā bodhirukkhamūlā yena ajapālanigrodho tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā ajapālanigrodharukkhamūle 3 sattāhaṁ ekapallaṅkena nisīdi
vimuttisukhapaṭisaṁvedī.
Athakho aññataro huṁhukajātiko 4 brāhmaṇo yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ
1 Ma. sūriyova. katthaci sūrova itipi dissati. 2 Sī. idaṁ pāṭhadvayaṁ na dissati.
3 Ma. ajapālanigrodhamūle. 4 Yu. Rā. huṁhukajātiko. huṁhukajātikoti so kira
diṭṭhamaṅgaliko nāma mānavasena kodhavasena ca huṁhunti karonto vicarati tasmā
huṁhukajātikoti vuccati. huhukkajātikotipi paṭhantīti tabbaṇṇanā.
Kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito
kho so brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca kittāvatā nu kho
bho gotama brāhmaṇo hoti katame ca pana brāhmaṇakaraṇā
dhammāti. Athakho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ
udānaṁ udānesi
yo brāhmaṇo bāhitapāpadhammo
nīhuṁhuko 1 nikkasāvo yatatto
vedantagū vūsitabrahmacariyo
dhammena so 2 brahmavādaṁ vadeyya
yassussadā natthi kuhiñci loketi.
Ajapālanigrodhakathā niṭṭhitā 3 .