[287] Upaccagā manti anutthunātīti so maṁ vādena vādaṁ
accagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivattoti evampi
upaccagā manti. Athavā maṁ vādena vādaṁ abhibhavitvā ajjhottharitvā
pariyādayitvā madditvā 2 carati viharati iriyati vattati pāleti
yapeti yāpetīti evampi upaccagā manti. Anutthunā vuccati
vācāpalāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattanti
upaccagā manti anutthunāti. Tenāha bhagavā
yamassa vādaṁ parihīnamāhu
apāhataṁ pañhavimaṁsakā ye
paridevatī socati hīnavādo
upaccagā manti anutthunātīti.

[288] Ete vivādā samaṇesu jātā
etesu ugghātinighāti hoti
1 Ma. paripūravādoti. 2 Ma. maddayitvā.
Etampi disvā virame kathojjaṁ
na haññadatthatthi pasaṁsalābhā.

[289] Ete vivādā samaṇesu jātāti samaṇāti yekeci
ito bahiddhā paribbājupagatā paribbājakasamāpannā ete
diṭṭhikalahā diṭṭhibhaṇḍanā diṭṭhiviggahā diṭṭhivivādā diṭṭhimedhagā
samaṇesu jātā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtāti ete
vivādā samaṇesu jātā.

[290] Etesu ugghātinighāti hotīti jayaparājayo hoti
lābhālābho hoti yasāyaso hoti nindāpasaṁsā hoti sukhadukkhaṁ hoti
somanassadomanassaṁ hoti iṭṭhāniṭṭhaṁ hoti anunayapaṭighaṁ hoti
ugghātinighāti hoti anurodhavirodho hoti jayena cittaṁ ugghātitaṁ
hoti parājayena cittaṁ nigghātitaṁ hoti lābhena cittaṁ ugghātitaṁ
hoti alābhena cittaṁ nigghātitaṁ hoti yasena cittaṁ ugghātitaṁ hoti
ayasena cittaṁ nigghātitaṁ hoti pasaṁsāya cittaṁ ugghātitaṁ hoti
nindāya cittaṁ nigghātitaṁ hoti sukhena cittaṁ ugghātitaṁ hoti
dukkhena cittaṁ nigghātitaṁ hoti somanassena cittaṁ ugghātitaṁ
hoti domanassena cittaṁ nigghātitaṁ hoti uṇṇatiyā 1 cittaṁ
ugghātitaṁ hoti oṇatiyā 2 cittaṁ nigghātitaṁ hotīti etesu
ugghātinighāti hoti.

[291] Etampi disvā virame kathojjanti etampi disvāti
1-2 Ma. unnatiyā - onatiyā.
Etaṁ ādīnavaṁ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā
vibhūtaṁ katvā diṭṭhikalahesu diṭṭhibhaṇḍanesu diṭṭhiviggahesu diṭṭhivivādesu
diṭṭhimedhagesūti etampi disvā. Virame kathojjanti kathojjaṁ vuccati
kalaho bhaṇḍanaṁ viggaho vivādo medhagaṁ. Athavā kathojjanti
anojavantī sā kathā. Kathojjaṁ na kareyya kalahaṁ na kareyya
bhaṇḍanaṁ na kareyya viggahaṁ na kareyya vivādaṁ na kareyya medhagaṁ
na kareyya kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagaṁ pajaheyya vinodeyya
byantīkareyya anabhāvaṅgameyya. Kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagā
ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭṭho vippamutto 1
visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti etampi disvā
virame kathojjaṁ.

[292] Na haññadatthatthi pasaṁsalābhāti pasaṁsalābhā añño attho
natthi attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko
vā attho samparāyiko vā attho uttāno vā attho gambhīro
vā attho gūḷho vā attho paṭicchanno vā attho neyyo
vā attho nīto vā attho anavajjo vā attho nikkileso
vā attho vodāno vā attho paramattho vā attho natthi [2]- na
saṁvijjati nupalabbhatīti na haññadatthatthi pasaṁsalābhā. Tenāha bhagavā
ete vivādā samaṇesu jātā
etesu ugghātinighāti hoti
1 sabbattha potthakesu vippayuttoti dissati. 2 Po. Ma. na santi.
Etampi disvā virame kathojjaṁ
na haññadatthatthi pasaṁsalābhāti.

[293] Pasaṁsito vā pana tattha hoti
akkhāya vādaṁ parisāya majjhe
so hassati uṇṇamaticca 1 tena
pappuyya tamatthaṁ yathāmano ahu.

[294] Pasaṁsito vā pana tattha hotīti tatthāti sakāya
diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā pasaṁsito
thomito kittito vaṇṇito hotīti pasaṁsito vā pana tattha hoti.

[295] Akkhāya vādaṁ parisāya majjheti khattiyaparisāya vā
brāhmaṇaparisāya vā gahapatiparisāya vā samaṇaparisāya vā majjhe
attano vādaṁ akkhāya ācikkhitvā anuvādaṁ akkhāya ācikkhitvā
thambhayitvā brūhayitvā dīpayitvā jotayitvā voharitvā
pariggaṇhitvāti akkhāya vādaṁ parisāya majjhe.

[296] So hassati uṇṇamaticca tenāti so tena jayatthena
tuṭṭho hoti haṭṭho pahaṭṭho attamano paripuṇṇasaṅkappo.
Athavā dantavidaṁsakaṁ hasamānoti so hassati. Uṇṇamaticca
tenāti so tena jayatthena uṇṇato hoti uṇṇamo dhajo
sampaggāho ketukamyatā cittassāti so hassati uṇṇamaticca
tena.
1 Ma. unnamatī ca.