[187] Socanti janā mamāyiteti janāti khattiyā ca brāhmaṇā
ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca
manussā ca. Mamattāti dve mamattā taṇhāmamattañca
diṭṭhimamattañca .pe. Idaṁ taṇhāmamattaṁ .pe. Idaṁ
diṭṭhimamattaṁ. Mamāyitavatthuacchedasaṅkinopi socanti acchijjantepi
socanti acchinnepi socanti mamāyitavatthuvipariṇāmasaṅkinopi socanti
vipariṇāmantepi socanti vipariṇatepi socanti kilamanti paridevanti
urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjantīti socanti janā
mamāyite.

[188] Na hi santi niccā pariggahāti pariggahāti dve
pariggahā taṇhāpariggaho ca diṭṭhipariggaho ca .pe. Ayaṁ
taṇhāpariggaho .pe. Ayaṁ diṭṭhipariggaho. Taṇhāpariggaho
anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo
nirodhadhammo vipariṇāmadhammo. Diṭṭhipariggaho anicco saṅkhato
paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo
vipariṇāmadhammo. Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā passatha no tumhe
bhikkhave taṁ pariggahaṁ yvāyaṁ pariggaho nicco dhuvo sassato
avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva ṭhassatīti. No hetaṁ bhante.
Sādhu bhikkhave ahampi kho etaṁ bhikkhave pariggahaṁ na samanupassāmi
yvāyaṁ pariggaho nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ
tatheva ṭhassatīti. Pariggahā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā
natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhantīti na hi santi niccā
pariggahā.

[189] Vinābhāvasantamevidanti nānābhāve vinābhāve aññathābhāve
sante saṁvijjamāne upalabbhiyamāne. Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā
alaṁ ānanda mā soci mā paridevi nanu etaṁ ānanda mayā
paṭikacceva 1 akkhātaṁ sabbeheva piyehi manāpehi nānābhāvo
vinābhāvo aññathābhāvo taṁ kutettha ānanda labbhā yantaṁ jātaṁ
1 paṭigaccevātipi pāṭho.
Bhūtaṁ saṅkhataṁ palokadhammaṁ taṁ vata mā palujjīti netaṁ ṭhānaṁ vijjatīti.
Purimānaṁ purimānaṁ khandhānaṁ dhātūnaṁ āyatanānaṁ vipariṇāmaññathābhāvā
pacchimā pacchimā khandhā ca dhātuyo ca āyatanāni ca pavattantīti
vinābhāvasantamevidaṁ.

[190] Iti disvā nāgāramāvaseti itīti padasandhi padasaṁsaggo
padapāripūri akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāmetaṁ
itīti. Iti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ
katvā mamattesūti iti disvā. Nāgāramāvaseti sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ
chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā
mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ
ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ
pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko careyya vihareyya
iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti iti disvā
nāgāramāvase. Tenāha bhagavā
socanti janā mamāyite
na hi santi niccā pariggahā
vinābhāvasantamevidaṁ
iti disvā nāgāramāvaseti.

[191] Maraṇenapi taṁ pahīyati
yaṁ puriso mamayidanti maññati
Etampi viditvā 1 paṇḍito
na mamattāya nametha māmako.

[192] Maraṇenapi taṁ pahīyatīti maraṇanti yā tesaṁ tesaṁ
sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ
maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo
jīvitindriyassupacchedo. Tanti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ
saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ. Pahīyatīti pahīyati jahīyati vijahīyati
antaradhāyati vippalujjati. Bhāsitampi hetaṁ
pubbeva maccaṁ vijahanti bhogā
maccova ne pubbataraṁ jahāti
asassatā bhogino kāmakāmī
tasmā na socāmahaṁ sokakāle
udeti āpūrati veti cando
atthaṁ gametvāna paleti suriyo
viditā mayā sattuka 2 lokadhammā
tasmā na socāmahaṁ sokakāleti.
Maraṇenapi taṁ pahīyati.

[193] Yaṁ puriso mamayidanti maññatīti yanti rūpagataṁ
vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ. Purisoti saṅkhā
samaññā paññatti lokavohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ
1 Ma. viditvāna 2 Yu. sattaka.
Nirutti byañjanaṁ abhilāpo. Mamayidanti maññatīti taṇhāmaññanāya
maññati diṭṭhimaññanāya maññati mānamaññanāya maññati
kilesamaññanāya maññati duccaritamaññanāya maññati payogamaññanāya
maññati vipākamaññanāya maññatīti yaṁ puriso mamayidanti
maññati.

[194] Etampi viditvā paṇḍitoti etaṁ ādīnavaṁ ñatvā
jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā mamattesūti
etampi viditvā. Paṇḍitoti [1]- buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti
etampi viditvā paṇḍito.

[195] Na mamattāya nametha māmakoti mamattāti dve
mamattā taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca .pe. Idaṁ taṇhāmamattaṁ
.pe. Idaṁ diṭṭhimamattaṁ. Māmakoti buddhamāmako
dhammamāmako saṅghamāmako so bhagavantaṁ mamāyati bhagavā taṁ
puggalaṁ pariggaṇhāti. Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā ye te bhikkhave
bhikkhū kuhā thaddhā lapā saṅgī unnaḷā asamāhitā na me te
bhikkhave bhikkhū māmakā apagatā ca te [2]- bhikkhū imasmā dhammavinayā
na ca te imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti
ye ca kho te bhikkhave bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā athaddhā
susamāhitā te kho me bhikkhave bhikkhū māmakā anapagatā ca
te bhikkhū imasmā dhammavinayā te ca imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ
1 Ma. paṇḍito dhīro paṇḍito paññavā. 2 Ma. bhikkhave.
Virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjantīti.
Kuhā thaddhā lapā saṅgī unnaḷā asamāhitā
na te dhamme virūhanti sammāsambuddhadesite
nikkuhā nillapā dhīrā athaddhā susamāhitā
te ve dhamme virūhanti sammāsambuddhadesite.
Na mamattāya nametha māmakoti māmako taṇhāmamattaṁ pahāya
diṭṭhimamattaṁ paṭinissajjitvā mamattāya na nameyya na onameyya
na tanninno assa na tappoṇo na tappabbhāro na tadadhimutto
na tadādhipateyyoti na mamattāya nametha māmako. Tenāha
bhagavā
maraṇenapi taṁ pahīyati
yaṁ puriso mamayidanti maññati
etampi viditvā paṇḍito
na mamattāya nametha māmakoti.

[196] Supinena yathāpi saṅgataṁ
paṭibuddho puriso na passati
evampi piyāyitaṁ janaṁ
petaṁ kālakataṁ na passati.