[79] Dasayimāni bhikkhave āghātavatthūni katamāni dasa anatthaṁ
me acarīti āghātaṁ bandhati anatthaṁ me caratīti āghātaṁ bandhati
anatthaṁ me carissatīti āghātaṁ bandhati piyassa me manāpassa anatthaṁ
acari .pe. Anatthaṁ carati .pe. Anatthaṁ carissatīti āghātaṁ
bandhati appiyassa me amanāpassa atthaṁ acari .pe. Atthaṁ
carati .pe. Atthaṁ carissatīti āghātaṁ bandhati aṭṭhāne ca
kuppati imāni kho bhikkhave dasa āghātavatthūnīti.
1 Ma. Yu. sandiṭṭhiparāmāsā ādhānaggāhīduppaṭinissaggino. 2 Ma. pāpamittā.
Po. ayaṁ pāṭho natthi.

[80] Dasayime bhikkhave āghātapaṭivinayā katame dasa anatthaṁ
me acari taṁ kutettha labbhāti āghātaṁ paṭivineti anatthaṁ me
carati taṁ kutettha labbhāti āghātaṁ paṭivineti anatthaṁ me carissati
taṁ kutettha labbhāti āghātaṁ paṭivineti piyassa me manāpassa
anatthaṁ acari .pe. Anatthaṁ carati .pe. Anatthaṁ carissati taṁ kutettha
labbhāti āghātaṁ paṭivineti appiyassa me amanāpassa atthaṁ acari .pe.
Atthaṁ carati .pe. Atthaṁ carissati taṁ kutettha labbhāti āghātaṁ paṭivineti
aṭṭhāne ca na kuppati ime kho bhikkhave dasa āghātapaṭivinayāti.
Ākaṅkhavaggo tatiyo.
Tassuddānaṁ
ākaṅkho kaṇṭako iṭṭhā vaḍḍhī ca migasālaya 1
abhabboceva 2 kāko ca niganthā dasa vatthuni 3 .
--------------
Theravaggo catuttho

[81] Ekaṁ samayaṁ bhagavā campāyaṁ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā
tīre. Athakho āyasmā vāhuno 4 yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ
nisinno kho āyasmā vāhuno bhagavantaṁ etadavoca katīhi nu kho
bhante dhammehi tathāgato nissaṭo visaṁyutto vippamutto vimariyādikatena
1 Po. Ma. yu migasālāya. 2 Po. vippamaññāto. Ma. tayo dhammā ca
3 Po. niganthā neva vatthūnīti. Ma. niganthā dve ca āghātāti. Yu. niganthā dve
vatthūnīti. 4 Po. Ma. vāhano. Yu. bāhuno. sabbattha īdisameva.
Cetasā viharatīti. Dasahi kho vāhuna dhammehi tathāgato nissaṭo
visaṁyutto vippamutto vimariyādikatena cetasā viharati katamehi dasahi
rūpena kho vāhuna tathāgato nissaṭo visaṁyutto vippamutto vimariyādikatena
cetasā viharati vedanāya kho vāhuna saññāya kho vāhuna
saṅkhārehi kho vāhuna viññāṇena kho vāhuna jātiyā kho vāhuna
jarāya kho vāhuna maraṇena kho vāhuna dukkhehi kho vāhuna
kilesehi kho vāhuna tathāgato nissaṭo visaṁyutto vippamutto vimariyādikatena
cetasā viharati seyyathāpi vāhuna uppalaṁ vā padumaṁ vā
puṇḍarīkaṁ vā udake jātaṁ udake saṁvaḍḍhaṁ udakā accuggamma tiṭṭhati 1
anupalittaṁ udakena evameva kho vāhuna imehi dasahi dhammehi tathāgato
nissaṭo visaṁyutto vippamutto vimariyādikatena cetasā viharatīti.

[82] Athakho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinnaṁ kho āyasmantaṁ ānandaṁ bhagavā etadavoca so vatānanda
bhikkhu assaddho samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ
āpajjissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu dussīlo
samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti netaṁ
ṭhānaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu appassuto samāno imasmiṁ dhammavinaye
vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vatānanda
bhikkhu dubbaco samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ
1 Po. ... ṭhāti. Ma. paccuggamma ṭhitaṁ.
Āpajjissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu pāpamitto
samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti netaṁ
ṭhānaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu kusīto samāno imasmiṁ dhammavinaye
vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vatānanda
bhikkhu muṭṭhassati samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ
āpajjissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu asantuṭṭho
samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti netaṁ
ṭhānaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu pāpiccho samāno imasmiṁ dhammavinaye
vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vatānanda
bhikkhu micchādiṭṭhiko samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ
āpajjissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu imehi kho 1
dasahi dhammehi samannāgato imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ
āpajjissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. So vatānanda bhikkhu saddho samāno
imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti ṭhānametaṁ
vijjati so vatānanda bhikkhu sīlavā samāno imasmiṁ dhammavinaye
vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti ṭhānametaṁ vijjati so vatānanda
bhikkhu bahussuto sutadharo samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ
vepullaṁ āpajjissatīti ṭhānametaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu suvaco
samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti
ṭhānametaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu kalyāṇamitto samāno imasmiṁ
1 Ma. khosaddo natthi.
Dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti ṭhānametaṁ vijjati
so vatānanda bhikkhu āraddhaviriyo samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ
virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti ṭhānametaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu
upaṭṭhitasati samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ
āpajjissatīti ṭhānametaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu santuṭṭho samāno
imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti ṭhānametaṁ
vijjati so vatānanda bhikkhu appiccho samāno imasmiṁ dhammavinaye
vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti ṭhānametaṁ vijjati so vatānanda
bhikkhu sammādiṭṭhiko samāno imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ
āpajjissatīti ṭhānametaṁ vijjati so vatānanda bhikkhu imehi kho 1
dasahi dhammehi samannāgato imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ
āpajjissatīti ṭhānametaṁ vijjati 2 .

[83] Athakho āyasmā puṇṇiyo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno
kho āyasmā puṇṇiyo bhagavantaṁ etadavoca ko nu kho bhante
hetu ko paccayo yena appekadā tathāgataṁ dhammadesanā paṭibhāti
appekadā na paṭibhātīti. Saddho ca puṇṇiya bhikkhu hoti no
ca upasaṅkamitā neva tāva tathāgataṁ dhammadesanā paṭibhāti yato
ca kho puṇṇiya bhikkhu saddho ca hoti upasaṅkamitā ca evaṁ
1 Po. Ma. Yu. khosaddo natthi. 2 Ma. Yu. vijjatīti.
Tathāgataṁ dhammadesanā paṭibhāti saddho ca puṇṇiya bhikkhu hoti
upasaṅkamitā ca no ca payirupāsitā ... Payirupāsitā ca no ca
paripucchitā ... Paripucchitā ca no ca ohitasoto dhammaṁ suṇāti ...
Ohitasoto ca dhammaṁ suṇāti no ca sutvā dhammaṁ dhāreti ... Sutvā
ca dhammaṁ dhāreti no ca dhatānaṁ 1 dhammānaṁ atthaṁ upaparikkhati ...
Dhatānañca 1 dhammānaṁ atthaṁ upaparikkhati no ca atthamaññāya dhammamaññāya
dhammānudhammapaṭipanno hoti ... Atthamaññāya dhammamaññāya
dhammānudhammapaṭipanno hoti no ca kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo
poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa
viññāpanīyā kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā
vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpanīyā
no ca sandassako hoti samādapako samuttejako sampahaṁsako sabrahmacārīnaṁ
neva tāva tathāgataṁ dhammadesanā paṭibhāti. Yato ca kho puṇṇiya
bhikkhu saddho ca hoti upasaṅkamitā ca payirupāsitā ca paripucchitā
ca ohitasoto ca dhammaṁ suṇāti sutvā ca dhammaṁ dhāreti dhatānañca 1
dhammānaṁ atthaṁ upaparikkhati atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammapaṭipanno
hoti kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo
poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa
viññāpanīyā sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṁsako
sabrahmacārīnaṁ evaṁ tathāgataṁ dhammadesanā paṭibhāti imehi kho
1 Ma. dhātānaṁ.
Puṇṇiya dasahi dhammehi samannāgatā ekantaṁ 1 tathāgataṁ dhammadesanā
paṭibhātīti.

[84] Tatra kho āyasmā mahāmoggallāno bhikkhū āmantesi
āvuso bhikkhavoti 2 . Āvusoti kho te bhikkhū āyasmato
mahāmoggallānassa paccassosuṁ. Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca
idhāvuso bhikkhu aññaṁ byākaroti khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ
kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānāmīti tamenaṁ tathāgato vā
tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo
samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati so tathāgatena vā
tathāgatasāvakena vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena
paracittapariyāyakusalena samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno
iraṇaṁ 3 āpajjati vicinaṁ 4 āpajjati anayaṁ āpajjati byasanaṁ
āpajjati anayabyasanaṁ āpajjati tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako
vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā
ceto paricca manasikaroti kiṁ nu kho ayamāyasmā aññaṁ byākaroti
khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
pajānāmīti tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī
samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā ceto
paricca pajānāti kodhano kho pana ayamāyasmā kodhapariyuṭṭhitena
cetasā bahulaṁ viharati kodhapariyuṭṭhānaṁ kho pana tathāgatappavedite
1 Po. ... samannāgato ekamantaṁ paṭibhānā tathāgataṁ dhammadesanā hotīti. Ma.
ekantapaṭibhānā tathāgataṁ .... Yu. ekantaṁ paṭibhānaṁ tathāgataṁ
dhammadesanā hotīti. 2 Ma. bhikkhaveti. īdisaṭṭhāne sabbattha evaṁ ñātabbaṁ.
3 Po. Yu. iriṇaṁ. Ma. irīṇaṁ. 4 Yu. puvijinaṁ.
Dhammavinaye parihānametaṁ upanāhī kho pana ayamāyasmā upanāhapariyuṭṭhitena
cetasā bahulaṁ viharati upanāhapariyuṭṭhānaṁ kho pana
tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ makkhī kho pana ayamāyasmā
makkhapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṁ viharati makkhapariyuṭṭhānaṁ kho pana
tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ paḷāsī kho pana ayamāyasmā
paḷāsapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṁ viharati paḷāsapariyuṭṭhānaṁ kho pana
tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ issukī kho pana ayamāyasmā
issāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṁ viharati issāpariyuṭṭhānaṁ kho pana
tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ maccharī kho pana ayamāyasmā
maccherapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṁ viharati maccherapariyuṭṭhānaṁ kho pana
tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ saṭho kho pana ayamāyasmā
sāṭheyyapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṁ viharati sāṭheyyapariyuṭṭhānaṁ kho
pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ māyāvī kho pana
ayamāyasmā māyāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṁ viharati māyāpariyuṭṭhānaṁ
kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ pāpiccho kho
pana ayamāyasmā icchāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṁ viharati icchāpariyuṭṭhānaṁ
kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ muṭṭhassati
kho pana ayamāyasmā uttarikaraṇīye oramattakena visesādhigamena 1
antarāvosānaṁ āpanno antarāvosānagamanaṁ kho pana tathāgatappavedite
dhammavinaye parihānametaṁ so vatāvuso bhikkhu ime dasa dhamme
1 Po. visesādhigatena.
Appahāya imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti
netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vatāvuso bhikkhu ime dasa dhamme pahāya
imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti ṭhānametaṁ
vijjatīti.

[85] Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahācundo cetīsu 1 viharati sahajātiyaṁ
tatra kho āyasmā mahācundo bhikkhū āmantesi āvuso bhikkhavoti.
Āvusoti kho te bhikkhū āyasmato mahācundassa paccassosuṁ. Āyasmā
mahācundo etadavoca idhāvuso bhikkhu katthī hoti vikatthī adhigamesu
ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ dutiyaṁ jhānaṁ
samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ tatiyaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi
ahaṁ catutthaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ ākāsānañcāyatanaṁ
samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ viññāṇañcāyatanaṁ samāpajjāmipi
vuṭṭhahāmipi ahaṁ ākiñcaññāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ
nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ
samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipīti tamenaṁ tathāgato vā
tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo
samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati so tathāgatena vā tathāgatasāvakena
vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena
samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno iraṇaṁ āpajjati vicinaṁ
āpajjati anayaṁ āpajjati byasanaṁ āpajjati anayabyasanaṁ āpajjati
1 Po. cetiyesu.
Tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo
paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā ceto paricca manasikaroti
kiṁ nu kho ayamāyasmā katthī hoti vikatthī adhigamesu ahaṁ paṭhamaṁ
jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi .pe. Ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ
samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipīti tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā
jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā
ceto paricca pajānāti dīgharattaṁ kho ayamāyasmā khaṇḍakārī chiddakārī
sabalakārī kammāsakārī na satatakārī na satatavuttī 1 sīlesu dussīlo [2]-
ayamāyasmā dussīlyaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ
assaddho kho pana ayamāyasmā anācāro 3 assaddhiyaṁ kho pana
tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ appassuto kho pana
ayamāyasmā anācāro appasaccaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye
parihānametaṁ dubbaco kho pana ayamāyasmā anācāro 3 dovacassatā
kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ pāpamitto kho
pana ayamāyasmā pāpamittatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye
parihānametaṁ kusīto kho pana ayamāyasmā kosajjaṁ kho pana
tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ muṭṭhassati kho pana
ayamāyasmā muṭṭhasaccaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ
kuhako kho pana ayamāyasmā kuhanā 4 kho pana tathāgatappavedite
dhammavinaye parihānametaṁ dubbharo kho pana ayamāyasmā dubbharatā
1 Po. Ma. Yu. santatakārī na santatavuttī. sabbattha īdisameva. 2 Ma. khosaddo
dissati. 3 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 4 Ma. kohaññaṁ. aññattha īdisameva.
Kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ duppañño kho
pana ayamāyasmā duppaññatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye
parihānametaṁ seyyathāpi āvuso sahāyako sahāyakaṁ evaṁ vadeyya
yadā te samma dhanena dhanakaraṇīyaṁ assa pavedeyyāsi 1 maṁ dhanaṁ dassāmi
te dhananti so kismiñcideva 2 dhanakaraṇīye samuppanne sahāyako
sahāyakaṁ evaṁ vadeyya attho me samma dhanena dehi me dhananti
so evaṁ vadeyya tenahi samma idha khaṇāhīti so tatra khaṇanto
nādhigaccheyya so evaṁ vadeyya alikaṁ maṁ samma avaca tucchakaṁ
maṁ samma avaca idha khaṇāhīti so evaṁ vadeyya nāhantaṁ samma
alikaṁ avacaṁ tucchakaṁ avacaṁ tenahi samma idha khaṇāhīti so
tatrapi khaṇanto nādhigaccheyya so evaṁ vadeyya alikaṁ maṁ samma
avaca tucchakaṁ maṁ samma avaca idha khaṇāhīti so evaṁ vadeyya
nāhantaṁ samma alikaṁ avacaṁ tucchakaṁ avacaṁ tenahi samma idha
khaṇāhīti so tatrapi khaṇanto nādhigaccheyya so evaṁ vadeyya
alikaṁ maṁ samma avaca tucchakaṁ maṁ samma avaca idha khaṇāhīti
so evaṁ vadeyya nāhantaṁ samma alikaṁ avacaṁ tucchakaṁ avacaṁ
apica ahameva ummādaṁ pāpuṇiṁ cetaso vipariyāyanti evameva kho
āvuso bhikkhu katthī hoti vikatthī adhigamesu ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ
samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ dutiyaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi
ahaṁ tatiyaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ catutthaṁ jhānaṁ
1 Ma. yāceyyāsi. Yu. yācissasi. 2 Po. kismiṁpi.
Samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ ākāsānañcāyatanaṁ samāpajjāmipi
vuṭṭhahāmipi ahaṁ viññāṇañcāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ
ākiñcaññāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ nevasaññānāsaññāyatanaṁ
samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ
samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipīti tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā
jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati
samanuggāhati samanubhāsati so tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā
jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena
samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno iraṇaṁ āpajjati vicinaṁ
āpajjati anayaṁ āpajjati byasanaṁ āpajjati anayabyasanaṁ āpajjati
tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo
paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā ceto paricca manasikaroti kiṁ nu kho
ayamāyasmā katthī hoti vikatthī adhigamesu ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi
vuṭṭhahāmipi .pe. Ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipīti
tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo
paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā ceto paricca pajānāti
dīgharattaṁ kho ayamāyasmā khaṇḍakārī chiddakārī sabalakārī kammāsakārī
na satatakārī na satatavuttī sīlesu dussīlo ayamāyasmā dussīlyaṁ
kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ assaddho kho
pana ayamāyasmā assaddhiyaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye
Parihānametaṁ appassuto kho pana ayamāyasmā anācāro appasaccaṁ
kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ dubbaco kho
pana ayamāyasmā dovacassatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye
parihānametaṁ pāpamitto kho pana ayamāyasmā pāpamittatā kho
pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ kusīto kho pana
ayamāyasmā kosajjaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ
muṭṭhassati kho pana ayamāyasmā muṭṭhasaccaṁ kho pana tathāgatappavedite
dhammavinaye parihānametaṁ kuhako kho pana ayamāyasmā kuhanā kho
pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ dubbharo kho pana
ayamāyasmā dubbharatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye
parihānametaṁ duppañño kho pana ayamāyasmā duppaññatā kho pana
tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ so vatāvuso bhikkhu ime
dasa dhamme appahāya imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ
āpajjissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vatāvuso bhikkhu ime dasa
dhamme pahāya imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti
ṭhānametaṁ vijjatīti.

[86] Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākassapo rājagahe viharati veḷuvane
kalandakanivāpe tatra kho āyasmā mahākassapo bhikkhū āmantesi
āvuso bhikkhavoti. Āvusoti kho te bhikkhū āyasmato mahākassapassa
paccassosuṁ. Āyasmā mahākassapo etadavoca idhāvuso bhikkhu
Aññaṁ byākaroti khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ
nāparaṁ itthattāyāti pajānāmīti tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako
vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati
samanuggāhati samanubhāsati so tathāgatena vā tathāgatasāvakena
vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena
samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno iraṇaṁ
āpajjati vicinaṁ āpajjati anayaṁ āpajjati byasanaṁ āpajjati
anayabyasanaṁ āpajjati tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī
samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā ceto
paricca manasikaroti kiṁ nu kho ayamāyasmā aññaṁ byākaroti khīṇā
jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
pajānāmīti tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo
paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā ceto paricca pajānāti
adhimāniko kho pana ayamāyasmā adhimānasacco appatte pattasaññī
akate katasaññī anadhigate adhigatasaññī adhimānena aññaṁ byākaroti
khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
pajānāmīti tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī
samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā ceto
paricca manasikaroti kiṁ nu kho ayamāyasmā nissāya adhimāniko adhimānasacco
appatte pattasaññī akate katasaññī anadhigate adhigatasaññī
Adhimānena aññaṁ byākaroti khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ
karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānāmīti tamenaṁ tathāgato vā
tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo
evaṁ cetasā ceto paricca pajānāti bahussuto kho pana
ayamāyasmā sutadharo sutasannicayo ye te dhammā ādikalyāṇā
majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ
parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti tathārūpāssa dhammā bahussutā [1]- dhatā
vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā tasmā ayamāyasmā
adhimāniko adhimānasacco appatte pattasaññī akate katasaññī
anadhigate adhigatasaññī adhimānena aññaṁ byākaroti khīṇā jāti
vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānāmīti
tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo
paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā ceto paricca pajānāti
abhijjhālu kho pana ayamāyasmā abhijjhāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṁ
viharati abhijjhāpariyuṭṭhānaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye
parihānametaṁ byāpanno kho pana ayamāyasmā byāpādapariyuṭṭhitena
cetasā bahulaṁ viharati byāpādapariyuṭṭhānaṁ kho pana tathāgatappavedite
dhammavinaye parihānametaṁ thīnamiddhī 2 kho pana ayamāyasmā thīnamiddhapariyuṭṭhitena
cetasā bahulaṁ viharati thīnamiddhapariyuṭṭhānaṁ kho pana
tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ uddhato kho pana ayamāyasmā
1 Ma. honti. 2 Ma. thīnamiddho. Yu. thinamiddho.
Uddhaccapariyuṭṭhitena cetasā bahulaṁ viharati uddhaccapariyuṭṭhānaṁ kho
pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ vicikiccho kho pana
ayamāyasmā vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā bahulaṁ viharati vicikicchāpariyuṭṭhānaṁ
kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ
kammārāmo kho pana ayamāyasmā kammarato kammārāmataṁ anuyutto
kammārāmatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ bhassārāmo
kho pana ayamāyasmā bhassarato bhassārāmataṁ anuyutto bhassārāmatā
kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ niddārāmo kho
pana ayamāyasmā niddārato niddārāmataṁ anuyutto niddārāmatā
kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ saṅgaṇikārāmo
kho pana ayamāyasmā saṅgaṇikārato saṅgaṇikārāmataṁ anuyutto saṅgaṇikārāmatā
kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ muṭṭhassati
kho pana ayamāyasmā uttarikaraṇīye oramattakena visesādhigamena
antarāvosānaṁ āpanno antarāvosānagamanaṁ kho pana tathāgatappavedite
dhammavinaye parihānametaṁ so vatāvuso bhikkhu ime dasa dhamme
appahāya imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti
netaṁ ṭhānaṁ vijjati so vatāvuso bhikkhu ime dasa dhamme pahāya
imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti ṭhānametaṁ
vijjatīti.

[87] Tatra kho bhagavā kāḷakabhikkhuṁ 1 ārabbha bhikkhū āmantesi
bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā
etadavoca idha bhikkhave bhikkhu adhikaraṇiko hoti adhikaraṇasamathassa
na vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu adhikaraṇiko hoti adhikaraṇasamathassa
na vaṇṇavādī ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na
bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave
bhikkhu na sikkhākāmo hoti sikkhāsamādānassa 2 na vaṇṇavādī yampi
bhikkhave bhikkhu na sikkhākāmo hoti sikkhāsamādānassa na vaṇṇavādī
ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya
na ekībhāvāya saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu pāpiccho hoti
icchāvinayassa na vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu pāpiccho hoti
icchāvinayassa na vaṇṇavādī ayampi dhammo na piyatāya na garutāya
na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṁvattati. Puna caparaṁ
bhikkhave bhikkhu kodhano hoti kodhavinayassa na vaṇṇavādī yampi
bhikkhave bhikkhu kodhano hoti kodhavinayassa na vaṇṇavādī ayampi
dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya
saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu makkhī hoti makkhavinayassa
na vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu makkhī hoti makkhavinayassa na
vaṇṇavādī ayampi dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na
sāmaññāya na ekībhāvāya saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu saṭho
1 Ma. kālaṅkataṁ bhikkhuṁ. Yu. kālakaṁ bhikkhuṁ.
2 Ma. sikkhākāmassa. sabbattha īdisameva.
Hoti sāṭheyyavinayassa na vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu saṭho
hoti sāṭheyyavinayassa na vaṇṇavādī ayampi dhammo na piyatāya
na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṁvattati.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu māyāvī hoti māyāvinayassa na vaṇṇavādī
yampi bhikkhave bhikkhu māyāvī hoti māyāvinayassa na vaṇṇavādī ayampi
dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya
saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu dhammānaṁ na nisāmakajātiko
hoti dhammanisantiyā na vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu
dhammānaṁ na nisāmakajātiko 1 hoti dhammanisantiyā na vaṇṇavādī ayampi
dhammo na piyatāya na garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya
saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu na paṭisallāno hoti
paṭisallānassa na vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu na paṭisallāno
hoti paṭisallānassa na vaṇṇavādī ayampi dhammo na piyatāya na
garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṁvattati. Puna
caparaṁ bhikkhave bhikkhu sabrahmacārīnaṁ na paṭisanthārako hoti paṭisanthārakassa 2
na vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu sabrahmacārīnaṁ na paṭisanthārako
hoti paṭisanthārakassa na vaṇṇavādī ayampi dhammo na piyatāya na
garutāya na bhāvanāya na sāmaññāya na ekībhāvāya saṁvattati.
Evarūpassa bhikkhave bhikkhuno kiñcāpi evaṁ icchā uppajjeyya aho
1 Yu. nisāmakajātiyo. sabbattha īdisameva. 2 Po. paṭisaṇṭhārako hoti
paṭisaṇṭhārakassa. sabbattha īdisameva.
Vata maṁ sabrahmacārī sakkareyyuṁ garukareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyunti athakho
naṁ sabrahmacārī neva sakkaronti na garukaronti na mānenti na pūjenti
taṁ kissa hetu tathāhissa bhikkhave viññū sabrahmacārī te pāpake
akusale dhamme appahīne samanupassanti seyyathāpi bhikkhave assamūḷhakassa
kiñcāpi evaṁ icchā uppajjeyya aho vata maṁ manussā
ājānīyaṭṭhāne ca ṭhapeyyuṁ ājānīyabhojanañca bhojeyyuṁ ājānīyaparimajjanañca
parimajjeyyunti athakho taṁ manussā na ceva ājānīyaṭṭhāne
ṭhapenti na ca ājānīyabhojanaṁ bhojenti na ca ājānīyaparimajjanaṁ
parimajjanti taṁ kissa hetu tathāhissa bhikkhave viññū
manussā tāni sāṭheyyāni kūṭeyyāni jimheyyāni vaṅkeyyāni appahīnāni
samanupassanti evameva kho bhikkhave evarūpassa bhikkhuno kiñcāpi
evaṁ icchā uppajjeyya aho vata maṁ sabrahmacārī sakkareyyuṁ
garukareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyunti athakho naṁ sabrahmacārī neva sakkaronti
na garukaronti na mānenti na pūjenti taṁ kissa hetu tathāhissa
bhikkhave viññū sabrahmacārī te pāpake akusale dhamme appahīne
samanupassanti. Idha pana bhikkhave bhikkhu na adhikaraṇiko hoti adhikaraṇasamathassa
vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu na adhikaraṇiko hoti
adhikaraṇasamathassa vaṇṇavādī ayampi dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya
sāmaññāya ekībhāvāya saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu sikkhākāmo
hoti sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu sikkhākāmo
Hoti sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī ayampi dhammo piyatāya garutāya
bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu
appiccho hoti icchāvinayassa vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu
appiccho hoti icchāvinayassa vaṇṇavādī ayampi dhammo .pe.
Ekībhāvāya saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu akkodhano hoti
kodhavinayassa vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu akkodhano hoti kodhavinayassa
vaṇṇavādī ayampi dhammo .pe. Ekībhāvāya saṁvattati.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu amakkhī hoti makkhavinayassa vaṇṇavādī yampi
bhikkhave bhikkhu amakkhī hoti makkhavinayassa vaṇṇavādī ayampi dhammo
.pe. Ekībhāvāya saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu asaṭho hoti
sāṭheyyavinayassa vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu asaṭho hoti sāṭheyyavinayassa
vaṇṇavādī ayampi dhammo .pe. Ekībhāvāya saṁvattati.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu amāyāvī hoti māyāvinayassa vaṇṇavādī
yampi bhikkhave bhikkhu amāyāvī hoti māyāvinayassa vaṇṇavādī ayampi
dhammo .pe. Ekībhāvāya saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu
dhammānaṁ nisāmakajātiko hoti dhammanisantiyā vaṇṇavādī yampi bhikkhave
bhikkhu dhammānaṁ nisāmakajātiko hoti dhammanisantiyā vaṇṇavādī ayampi
dhammo .pe. Ekībhāvāya saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu
paṭisallāno hoti paṭisallānassa vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu
paṭisallāno hoti paṭisallānassa vaṇṇavādī ayampi dhammo .pe.
Ekībhāvāya saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu sabrahmacārīnaṁ paṭisanthārako
hoti paṭisanthārakassa vaṇṇavādī yampi bhikkhave bhikkhu
sabrahmacārīnaṁ paṭisanthārako hoti paṭisanthārakassa vaṇṇavādī ayampi
dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṁvattati.
Evarūpassa bhikkhave bhikkhuno kiñcāpi na evaṁ icchā uppajjeyya
aho vata maṁ sabrahmacārī sakkareyyuṁ garukareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyunti
athakho naṁ sabrahmacārī sakkaronti garukaronti mānenti pūjenti taṁ
kissa hetu tathāhissa bhikkhave viññū sabrahmacārī te pāpake
akusale dhamme pahīne samanupassanti seyyathāpi bhikkhave bhaddassa
assājānīyassa kiñcāpi na evaṁ icchā uppajjeyya aho vata
maṁ manussā ājānīyaṭṭhāne ca ṭhapeyyuṁ ājānīyabhojanañca bhojeyyuṁ
ājānīyaparimajjanañca parimajjeyyunti athakho naṁ manussā ājānīyaṭṭhāne
ca ṭhapenti ājānīyabhojanañca bhojenti ājānīyaparimajjanañca
parimajjanti taṁ kissa hetu tathāhissa bhikkhave viññū
manussā tāni sāṭheyyāni kūṭeyyāni jimheyyāni vaṅkeyyāni pahīnāni
samanupassanti evameva kho bhikkhave evarūpassa bhikkhuno kiñcāpi
na evaṁ icchā uppajjeyya aho vata maṁ sabrahmacārī sakkareyyuṁ
garukareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyunti athakho naṁ sabrahmacārī sakkaronti
garukaronti mānenti pūjenti taṁ kissa hetu tathāhissa bhikkhave viññū
sabrahmacārī te pāpake akusale dhamme pahīne samanupassantīti.

[88] Yo so bhikkhave bhikkhu akkosakaparibhāsako ariyupavādī
sabrahmacārīnaṁ aṭṭhānametaṁ anavakāso 1 yaṁ so dasannaṁ byasanānaṁ
aññataraññataraṁ byasanaṁ na nigaccheyya 2 katamesaṁ dasannaṁ anadhigataṁ
nādhigacchati adhigatā parihāyati saddhammassa na vodāyanti saddhammesu
vā adhimāniko hoti anabhirato vā brahmacariyaṁ carati aññataraṁ
vā saṅkiliṭṭhaṁ āpattiṁ āpajjati gāḷhaṁ vā rogātakaṁ phusati ummādaṁ
vā pāpuṇāti cittakkhepaṁ sammūḷho kālaṁ karoti kāyassa bhedā
parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati yo so
bhikkhave bhikkhu akkosakaparibhāsako ariyupavādī sabrahmacārīnaṁ aṭṭhānametaṁ
anavakāso 1 yaṁ so imesaṁ dasannaṁ byasanānaṁ aññataraññataraṁ byasanaṁ
na nigaccheyyāti 2 .